Column

Voor of tegen de sleepwet?

De nepbrief van Bits of Freedom zaait meer verwarring in een toch al verwarrende discussie over de sleepwet.

‘Geen paniek, de Rijksveiligheidsdienst bestaat niet.” Die geruststellende mededeling staat op de site van Bits of Freedom. De organisatie voor digitale burgerrechten stuurde afgelopen weekeinde een nepbrief naar 20.000 willekeurige burgers, op briefpapier van een niet-bestaande overheidsorganisatie. De ‘Rijksveiligheidsdienst’ vraagt de ontvanger een ‘netwerk-relay’ te installeren waarmee de overheid internetverkeer kan afluisteren.

Voordat u opzoekt wat een relay is en wat zo’n ding bij de MediaMarkt kost: het was een ‘ludieke actie’ om aandacht te vragen voor een kieswijzer op waartrekjijdegrens.nl. Die helpt je een standpunt te vormen voor het referendum over de ‘sleepwet’ die inlichtingendiensten bevoegdheid geeft om ongericht data te verzamelen. Lees: de kabel af te tappen.

Verwarring

Een geintje dus. Maar ik heb moeite met die brief. Er is al genoeg nep in omloop. Phishing mails in je inbox, fake news op Facebook, Tony Chocolonely die zogenaamd ‘naar de beurs’ ging (een publiciteitsstunt om aandacht te vragen voor een nieuwe winkel in de Beurs van Berlage).

Hans de Zwart, directeur van Bits of Freedom, zegt aan de telefoon dat er intern lang gediscussieerd is over de publiciteitsstunt. „We wilden niemand op het verkeerde been zetten. Daarom is meteen duidelijk het scenario verzonnen is.”

Bits of Freedom wil graag serieus genomen worden in het debat over de nieuwe wet en ‘constructief meedenken’. Een nepbrief draagt daar niet aan bij, zaait meer verwarring in een al verwarrende discussie. Moeten we daadwerkelijk bang zijn voor een aftappunt in elk huis?

In de kieswijzer probeert Bits of Freedom juist zo feitelijk mogelijk te zijn, met een begrijpelijke uitleg en verwijzing naar de betreffende wetsartikelen. In vijf stappen polst de kieswijzer je mening, zonder al te veel retoriek.

Tegenstanders verwijten de overheid dat zij, om terrorisme en spionage te bestrijden, voorbijgaat aan de gevaren van een infrastructuur om ongericht data te verzamelen voor analyse achteraf. Die kan alleen maar misbruikt worden; is het niet door deze regering, dan door een toekomstige. De beperkingen zijn niet duidelijk genoeg en toestemming vooraf is niet nodig.

Ja of nee

Voor of tegen? Na het volgen van de kieswijzer weet ik het nog niet. Betere controle is noodzakelijk, de bewaartijd van drie jaar is te lang en het delen van ruwe data met buitenlandse inlichtingendiensten stuit me tegen de borst. Maar ik heb meer vertrouwen in een democratisch gekozen overheid dan in Amerikaanse webdiensten die al veel meer van mij weten.

Helaas laat het referendum burgers alleen maar voor ja of nee stemmen. Alle nuance is in die vraag verdwenen. Bovendien zal het nieuwe kabinet de uitslag vermoedelijk naast zich neer leggen. Onzin dus, dat referendum? Nee. Want we worden gedwongen om na te denken over de waarde en kwetsbaarheid van onze gegevens.

Het risico is dat Nederlanders straks voor de wet stemmen. Een massaal ‘ja’ zou politici het beeld kunnen geven dat afluisteren blijkbaar oké is en ze stimuleren de surveillancestaat verder op te tuigen. Straks valt er een echte brief in de bus om een relay te installeren. Dan graag met praktische how-to.

is techredacteur.