Vertrek Hariri bedreigt detente in Libanon

Premier stapt op

Premier Hariri van Libanon stapt op, haalde uit naar Iran en Hezbollah. Laait de ruzie tussen S-Arabië en Iran op?

De nu afgetreden premier Hariri van Libanon (links) vorige week in Riad op bezoek bij kroonprins Mohammed bin Salman van Saoedi-Arabië. Foto AP

De Libanese premier Saad Hariri heeft zaterdag verrassend ontslag genomen. Gevreesd wordt dat nu de relatieve stabiliteit in Libanon, ondanks de oorlog in buurland Syrië, in gevaar komt. In een tv-toespraak vergeleek hij het huidige klimaat met de situatie vóór de moord op zijn vader, ex-premier Rafik Hariri in 2005. Daarvoor zijn vier Hezbollah-leden aangeklaagd door het Libanontribunaal in Leidschendam. „Ik heb het gevoel dat er in het geheim een aanslag tegen mijn leven wordt voorbereid”, zei de 47-jarige Hariri.

Hij haalde uit naar Iran en Hezbollah, shi’itische militie én regeringspartij die hulp van Iran heeft. „Iran zaait overal tweespalt en verwoesting, gedreven door een haat voor de Arabische natie.” En Hezbollah is „de arm van Iran, niet alleen in Libanon ook in de andere Arabische landen”.

Die uithaal was verrassend omdat er tot zaterdag geen vuiltje aan de lucht leek. Vlak voor zijn vertrek naar Riad, ontving Hariri in Beiroet nog een Iraanse delegatie. Die ontmoeting was naar verluidt gemoedelijk verlopen.

Hariri’s opstappen maakt mogelijk een einde aan de deal die vorig jaar werd gesloten, toen Libanon er na een impasse van twee jaar in slaagde een nieuwe president aan te stellen. Michel Aoun, een christelijk leider maar bondgenoot van Hezbollah, werd president. Als tegengewicht mocht de sunniet Hariri (opnieuw) premier worden van een regering van nationale eenheid, waarvan ook Hezbollah deel uitmaakt.

De hoop was dat daarmee de tegenstellingen in Libanon tijdelijk waren bezworen – zowel intern als regionaal tussen Iran en Saoedi-Arabië, die allebei een grote invloed uitoefenen op Libanon. Maar juist die regionale rivaliteit lijkt nu ten grondslag te liggen aan Hariri’s besluit.

Hassan Nasrallah, de leider van Hezbollah, zei zondagavond in een toespraak dat Hariri op bevel van Saoedi-Arabië heeft gehandeld. „Wij wilden niet dat Hariri ontslag nam”, aldus Nasrallah. „Wij hadden onze meningsverschillen maar de zaken gingen redelijk goed.”

Nasrallah legde ook een verband met de arrestatie van elf Saoedische prinsen op dezelfde dag als Hariri’s ontslag. „Wanneer machtige prinsen gevangen worden gezet, dan is het legitiem dat we ons afvragen wat de status van premier Hariri is.”

Die arrestaties werden bevolen door kroonprins Mohamed bin Salman, die geldt als een havik inzake Iran. De strijd tussen Iran en Saoedi-Arabië is de drijvende kracht achter veel van wat er gebeurt in de regio.

„Maar er was op regionaal vlak een deal om Libanon daarbuiten te houden”, zegt Karim Makdisi, hoogleraar aan de American University of Beirut, in een telefoongesprek. Die deal lijkt nu op de helling te staan.