Waarom we het liefst kookboeken kopen over ‘home’ en ‘thuis’

Wat eten we? Een persoonlijk verhaal, een wat rommelige opmaak en eenvoudige recepten – veel kookboeken zien er nu hetzelfde uit.

Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens. Zou dat ook voor eten gelden? Smaken zelfgemaakte spijzen naar recept van moeder en grootmoeder beter dan exotische en hoogstaande gerechten van sterrenchefs? Als je naar de kookboekentrends kijkt, zou je denken van wel. Kookboeken zijn grofweg in twee categorieën op te delen: simpel en snel aan de ene kant, uitgebreid en uitdagend aan de andere kant. Maar het is tegenwoordig zoeken naar titels in die laatste categorie, terwijl er bijna wekelijks een kookboek verschijnt over ‘home’ of ‘thuis’, met recepten voor ‘comfort food’ en afkomstig van ‘de keukentafel’ of uit ‘mijn’ of ‘onze’ (vaak gevolgd door een nationaliteit) keuken.

„Het is een trend die tegemoetkomt aan verschillende behoeften”, zegt Noelle Aarts, hoogleraar socio-ecologische interacties aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze doet onder meer onderzoek naar voedingsgedrag en percepties van voedingsschandalen.

„Mensen hebben door de globalisering het gevoel de controle kwijt te zijn over hun leven en over wat ze eten. Ze hebben het idee dat wat ze niet zelf maken al gauw niet deugt of ongezond is.”

De home cooking-kookboeken zijn een tegenbeweging, zegt Aarts. „Alles wat van dichtbij komt, wat zelfgemaakt is, is beter. Het fenomeen is niet nieuw: Jamie Oliver is groot geworden dankzij zijn 15- en 30-minute meals die hij in zijn eigen keuken maakte. In Nederland kun je moeilijk om Yvette van Boven heen, die je toch wel de diva van de Nederlandse home cooking mag noemen, met elf goedverkopende kookboeken met ‘home’ in de titel.

Culinaire auteurs van diverse pluimage – van bloggers tot sterrenchefs – doen allemaal vrolijk mee aan de hype. Hun boeken hebben, hoe verschillend de auteurs en hun recepten ook zijn, grote overeenkomsten. Ze beginnen bijna zonder uitzondering met persoonlijke verhalen: over hoe (groot)vader en (groot)moeder kookten of over het eten in hun land van oorsprong. Dan volgen eenvoudige recepten met traditionele benamingen, met foto’s van simpele bordcomposities met warme kleuren. Ze ogen vaak wat rommelig, maar zijn zorgvuldig zo gecreëerd. Allemaal om de huiselijke sfeer te versterken.

Het gaat niet altijd goed, zeker niet wanneer sterrenchefs een poging wagen simpele thuisgerechten te maken. Sergio Herman, wiens restaurant Oud Sluis drie Michelinsterren had, bracht vorig jaar Simple Food uit, maar dat kun je een recept met 36 ingrediënten moeilijk meer noemen. Meer topchefs worstelen met dat probleem: eenvoudig koken is zo’n grote stap terug dat hun gerechten te moeilijk zijn voor het grote publiek en te simpel voor de hobbykok.

Maar veel thuiskookboeken zijn een groot succes. Dit jaar vielen drie van de zes genomineerden voor de titel ‘Beste kookboek van het jaar’in die categorie: The Green Kitchen at Home, Leafs (over recepten uit de moestuin) en Pindakaas (is er een huiselijker ingrediënt?).

Andrea van Gemst en Harmen Jonker hebben 8.000 kookboeken. “Tegenwoordig lees je minder receptuur en meer beleving.”

Uiteindelijk is het een kwestie van smaak. Voor sommigen is koken noodzaak, anderen koken graag vertrouwde gerechten en weer anderen koken juist uit kookboeken om zich te laten verrassen en inspireren. En, voegt Aarts toe, „koken is ook een manier om je te onderscheiden. Voor veel mensen is wat ze eten onderdeel van hun identiteit.” Wie zich echt als thuiskok wil laten gelden, zou dat thuiskookboek wellicht niet eens nodig hebben. Zoals jij thuis kookt, kookt men immers nergens.