Knallende ruzie om de iPhone-chip

Technologie

De ruzie tussen Qualcomm en Apple loopt hoog op. Inzet: chips voor de iPhone. Chipfabrikant Intel is de lachende derde.

Mensen stonden afgelopen vrijdag urenlang in de rij bij de Apple Store aan het Leidseplein in Amsterdam voor de lancering van de iPhone X. Foto Koen van Weel/ANP

Als de belangstelling voor de nieuwe iPhone X zo groot is als de rijen bij de winkels afgelopen vrijdag beloofden, dan haalt Apple dit jaar vast de fabuleuze beurswaarde van een biljoen (1.000 miljard) dollar.

Toch staat het rijkste bedrijf ter wereld als wanbetaler te boek.

In zijn laatste kwartaalverslag schrijft chipfabrikant Qualcomm dat Apple weigert licentiekosten te betalen. Dat is het gevolg van een knallende ruzie over de ingrediënten van de iPhone, waarvan Qualcomm een van de voornaamste leveranciers is.

Het is een strijd tussen twee dominante partijen. Apple zet met zijn jaarlijkse productie van zo’n 200 miljoen iPhones de toon in de hardwaremarkt. Qualcomm, aan de andere kant, beschikt over onmisbare patenten voor het gebruik van mobiele netwerken en kan daardoor eisen opleggen aan telefoonfabrikanten.

Het juridisch getouwtrek doet denken aan de vorige patentenoorlog die Apple voerde, tegen Samsung. Toen ging het om het uiterlijk en de bediening van de telefoon. Het conflict gaat nu over de ingewanden van de iPhone, om precies te zijn om de modemchip. Dat is de processor die de verbinding tussen het toestel en het mobiele netwerk verzorgt.

Apple vindt dat het te veel moet betalen voor de chip en het gebruik van de 3G- en 4G-patenten die Qualcomm in bezit heeft. Vandaar dat Apple de rekening helemaal niet meer voldoet. Voor Qualcomm (jaaromzet 22 miljard dollar, 19 miljard euro) is dat meteen voelbaar, omdat Apple (jaaromzet 239 miljard dollar) zo’n grote klant is. Qualcomms winst daalde afgelopen kwartaal met bijna 30 procent.

In de rij voor een order

Apple is niet gewend voorwaarden opgelegd te krijgen door een leverancier – het is eerder andersom. Zoals Apple-fans in de rij staan voor een nieuw toestel, zo staan chipfabrikanten te trappelen om onderdelen te mogen leveren voor de iPhone. Dat is gegarandeerd een megaorder.

Meestal gebruikt Apple twee leveranciers voor een onderdeel, om ze tegen elkaar uit te spelen tijdens onderhandelingen en om uitwijkmogelijkheid te hebben op het moment dat zich productieproblemen voordoen.

In de beginjaren van de iPhone gebruikte Apple modemchips van het Duitse Infineon (gekocht door Intel). Daarna sloot Apple een vijfjarige exclusieve overeenkomst met Qualcomm. Sinds de iPhone 7 (2016) gebruikt Apple ook Intels modemchips.

De zaak escaleert in 2016 als Qualcomm weigert een contractueel vastgelegde betaling aan Apple te doen. Apple dient een claim van een miljard dollar tegen Qualcomm en klaagt over diens prijsbeleid: Qualcomms licentietarieven zijn gebaseerd op de prijs van de telefoons waarin de chips belanden. In dure iPhones lopen de kosten hoog op – zo’n vijftien dollar per toestel. Apple vindt dat Qualcomm onterecht profiteert van Apples uitvindingen. Bovendien zou Qualcomm voor standaardpatenten meer berekenen voor apparaten waar geen Qualcomm-chip in zit. Dat ruikt naar machtsmisbruik.

Een andere klacht: Qualcomm zou weigeren om testsoftware ter beschikking te stellen aan Apple-techneuten. Maar Qualcomm klaagt Apple aan omdat het de software zonder toestemming zou delen met Intel.

Apple lobbyt in de EU voor nieuwe patentregels en spande rechtszaken tegen Qualcomm aan in Zuid-Korea, China, Japan, Taiwan en het Verenigd Koninkrijk. Qualcomm kreeg al boetes opgelegd in China (1 miljard dollar) en Zuid-Korea (850 miljoen).

Het is mogelijk dat toekomstige iPhones helemaal geen Qualcomm-modems krijgen. Toen de Wall Street Journal afgelopen week publiceerde dat Apple overwoog over te stappen op een combinatie van Intel en Mediatek, verloor Qualcomm tien procent van zijn beurswaarde.

De strijd tussen Apple en Qualcomm zet Intel weer op de kaart als serieuze toeleverancier voor mobiele telefoons; de koers van Intel is nu op het hoogste punt sinds het jaar 2000.

Verkoopverbod

Qualcomm probeert in meerdere landen, waaronder de VS, een verkoopverbod af te dwingen voor iPhones met een Qualcomm-chip. Apple zou ongeoorloofd gebruik maken van patenten. De kans op een daadwerkelijk verkoopverbod is echter klein. Dat geldt ook voor China, waar de iPhone geproduceerd wordt en dus lokale economische belangen meespelen.

Voor gewone gebruikers lijken de gevolgen vooralsnog beperkt. Uit vergelijkende testen blijkt dat iPhones met een Qualcomm-chip niet zo snel zijn als ze kunnen zijn – ze worden teruggeschroefd om dezelfde prestaties te leveren als de toestellen met een Intel-chip. Erg? Dat valt mee. Apple is sowieso meestal niet de eerste met het invoeren van nieuwe netwerktechnologie.

Mocht Apple erin slagen lagere licentietarieven af te dwingen, dan is het onwaarschijnlijk dat je daar als consument iets van merkt. Apple kennende zullen de opvolgers van de iPhone 8 en de iPhone X een tikje prijziger zijn dan de huidige modellen.