Cultuur

Interview

Simon Wheatcroft (voorop, witte pet) zondag tijdens de marathon van New York.

Sam Hodgson/The New York Times

Hoe loop je de marathon van New York als je blind bent?

Marathon New York

Simon Wheatcroft liep de marathon van New York als eerste blinde deelnemer zonder buddy, maar met gps. „Een botsing went nooit.”

Wie de marathon van New York kent, weet hoe het krioelt van de lopers op de Verrazano-brug net na de start. Het zijn jaarlijks de eerste kilometers van tienduizenden lopers; in de editie 2017 van afgelopen zondag ruim 51.000. Simon Wheatcroft (35), vrijwel blind sinds zijn zeventiende, liep de beroemde marathonkilometers al twee keer eerder. Maar nu voor het eerst alleen. Zonder ‘buddy’, met een applicatie.

Een dag voor de marathon krijgt Wheatcroft de telefoon doorgegeven van zijn pr-man Michael Levey. Ze zijn in het Central Park, waar hij een dag later zal finishen, om nog wat laatste tests te doen met de apparatuur waarmee Wheatcroft de 42,195 kilometer gaat lopen. „Dit wordt mijn twintigste marathon en ik doe regelmatig ultralopen [nog grotere afstanden]. Maar snel ben ik niet.” Om de snelheid is het hem dan ook niet om te doen, om de vrijheid des te meer.

Wheatcroft werd geboren in Doncaster, in het midden van Engeland. Naarmate hij ouder werd, begon hij steeds slechter te zien door een degeneratieve oogziekte. Op zijn zeventiende was het zicht al zwaar aangetast, vanaf zijn 27ste ziet hij enkel nog lichtbronnen en schaduwen. De Brit stopt veel van zijn tijd nu in hardlopen. Daarnaast doet hij een master informatica en is hij in te huren als spreker.

Het is absoluut nog steeds heel eng. Toch is dit het moment.

Nooit kan hij zomaar zijn hardloopschoenen aantrekken en de deur uit gaan. „Ik heb een geleidehond, maar die houdt het niet zo lang vol”, vertelt hij. Het lopen moet dus altijd met een buddy, op een paar trainingsroutes na die hij uit zijn hoofd leerde. Tot afgelopen zondag. Op de 47ste marathon van New York heeft Wheatcroft de primeur om als eerste blinde ooit zelfstandig een marathon te voltooien. Althans, dat is het plan.

In samenwerking met het techbedrijfje WearWorks werd een armband ontwikkeld die gekoppeld kan worden aan een smartphone-applicatie. Op die app kan de looproute ingevoerd worden. Door middel van trillingen geeft de armband tijdens het lopen aan als er te veel naar links of rechts afgeweken wordt. Ook bochten worden met trillingen aangegeven. Vier snelle trillingen voor een bocht naar links en twee langzame voor rechts. Daarnaast is Wheatcroft uitgerust met een sensor op zijn borst om aan te geven wanneer hij te dicht achter iemand loopt.

Gewoon rechtdoor

Voor de veiligheid moet er van de marathonorganisatie iemand in de buurt blijven. Toch wel een geruststelling, vertelt Wheatcroft. „Het is absoluut nog steeds heel eng. Toch is dit het moment. Je kan blijven testen en verbeteren, maar dan komt het er nooit van.”

In zijn voorbereiding heeft hij er rekening mee gehouden dat het gps-signaal een aantal keer weg kan vallen als hij tussen de wolkenkrabbers of over de stalen bruggen loopt. En dan? „Gewoon rechtdoor blijven lopen. Op hoop van zegen.” Al zou het dan niet gaan om honderden meters, maar een paar stappen.

In het slechtste scenario werkt de apparatuur helemaal niet meer. Dan zijn er nog twee sets beschikbaar, waarvan een gedragen wordt door mede-oprichter van WearWorks Kevin Yoo, die achter hem loopt. Om Wheatcroft te voorzien van drinken en eten staan een aantal bekenden langs het parcours. Stoppen bij een waterpunt is te gevaarlijk door de drukte.

Andrea Croak
Andrea Croak
Andrea Croak

De eerste drie kilometer staat de apparatuur bewust uit. Te veel renners dicht op elkaar, en allemaal een telefoon bij zich, dat kan het signaal niet aan. In die kilometers wordt hij vergezeld en begeleid door een journalist van The New York Times. Direct is er nog een onvoorzien probleem: de wind op de brug verstoort de sensor op zijn borst. En bij het eerste waterpunt is ook een eerste botsing doordat iemand abrupt stopt. De trillingen op zijn borst komen te laat. Alles behalve een lekkere start. Wel een les voor het volgende waterpunt om wat meer naar het midden van de weg uit te wijken.

Botsingen zijn hem niet vreemd, maar ze wennen nooit. Tien jaar geleden begon hij met hardlopen, waar hij vroeger het liefst bergen beklom. Zeker in het begin - toen hij trainingsrondes verkende - viel hij vaak en botste tegen verkeersborden en paaltjes. Ook honden waren niet veilig. „Baasjes gaan er vanuit dat je ze ziet en dan aan de kant gaat.”

Wheatcroft realiseert zich dat er maar weinig voor nodig is om ernstige schade op te lopen of aan te richten. „Een verkeerde stap en ik kan onder een bus terecht komen.” Zover kwam het nooit, maar ongelukken heeft hij zoveel gehad dat hij niet meer weet hoeveel het er zijn. Tot ongenoegen van zijn vrouw, die hem met enige regelmaat vraagt om ermee te stoppen. De technologie die nu in samenwerking met hem ontwikkeld is, geeft nieuw vertrouwen om door te gaan.

Wandelen

Verder in de marathon blijkt de technologie minder betrouwbaar dan gehoopt. Meerdere malen wordt het verkeerde signaal afgegeven en moet de Brit stukken wandelen om de verbinding te herstellen. Het dwingt Wheatcroft tot uiterste concentratie en maximale inzet van zijn zintuigen.

Hebben ze toch een te groot risico genomen door juist daar - op de grootste en meest populaire marathon - de technologie te testen? Keith Kirkland, medeoprichter en directeur van het bedrijf WearWorks, vindt van niet. „Er moeten testmomenten als deze zijn om het product maximaal aan het werk te zetten. Alleen dan kun je het optimaliseren.”

Ongeveer de helft van de marathon lukt het om met de technologie volledig zelfstandig te lopen. Daarna begint zijn telefoon en het extra gps-apparaatje dat hij bij zich draagt te haperen.

Trucs

Zijn tempo zakt van iets meer dan zes minuten per kilometer naar ruim negen minuten per kilometer. Het navigeren gaat steeds moeilijker. Wheatcroft besluit trucs te gebruiken die hij zichzelf door ervaring heeft aangeleerd. Hij zoekt de belijning op die hij met zijn voeten kan voelen, zo komt hij nog vooruit.

Op zo’n 26 kilometer valt ook nog de sensor op zijn borst uit waarna hij nog twee keer in botsing komt. Het kost hem te veel energie om constant zo geconcentreerd te zijn en hij besluit de resterende vijftien kilometers toch met een buddy te lopen. Hij finisht met een tijd van 5.17,40. „Geen toptijd”, zoals hij vooraf al had voorspeld.

Het voelde als een enorme bevrijding om niet aan een touw te lopen en het helemaal zelf te kunnen doen

Ondanks de vele tegenslagen is er zeker geen spijt. „In eerste instantie was ik erg nerveus. Naarmate ik het ritme vond met de trillingen als aansturing, voelde het als een enorme bevrijding om niet aan een touw te lopen en het helemaal zelf te kunnen doen”, vertelt Wheatcroft een dag na de marathon aan de telefoon.

De komende tijd blijft hij betrokken bij het verder ontwikkelen en traint hij zoveel mogelijk met de applicatie. Kirkland legt uit dat de techniek niet alleen maar ontwikkeld wordt voor mensen die blind zijn en willen hardlopen. „Dit is een extreem scenario waarin we het getest hebben. Juist in het dagelijks leven moet dit een oplossing gaan bieden.”

Het uiteindelijke doel, zegt Wheatcroft, was om mensen te inspireren en bij te dragen aan de ontwikkeling in de hoop dat het systeem voor veel meer mensen beschikbaar wordt. „Dat het niet de hele marathon gelukt is, is helemaal niet erg. We hebben alsnog iets gedaan wat nog nooit gedaan is.”