Geroofd schilderij na 73 jaar terug bij Nederlandse eigenaar

Roofkunst

Tijdens een ceremonie in Londen kreeg de 96-jarige Charlotte Bischoff een schilderij terug dat in de oorlog werd gestolen.

Jacob Ochtervelt, De Oestermaaltijd, 1664-65

Bijna 73 jaar nadat Duitse soldaten het schilderij hadden gestolen uit haar ouderlijk huis in Arnhem, heeft Charlotte Bischoff van Heemskerck (96) maandagmorgen De oestermaaltijd van Jacob Ochtervelt (1634-1682) gerestitueerd gekregen. Dat gebeurde tijdens een overdrachtsceremonie in het Mansion House in Londen.

Het Mansion House is het onderkomen van de Lord Mayor, de ceremoniële ‘burgemeester’ van de City of Londen. Een statig gebouw waar de Britse minister van Financiën jaarlijks een speech houdt en waar koningin Elizabeth haar tachtigste verjaardag vierde.

Het schilderij van de Rotterdamse schilder Ochtervelt was een van de veertien schilderijen die in januari 1945 bij de Slag om Arnhem werden gestolen uit het ouderlijk huis van mevrouw Bischoff. Van die veertien konden er zes na de oorlog niet worden opgespoord.

Onderzoekers van de in Londen gevestigde Commission for Looted Art in Europe ontdekten het schilderij drie jaar geleden aan de muur in het Mansion House. Daar hing het sinds Lord Harold Samuel het in 1987 had nagelaten aan de Corporation of Londen, de eigenaar van het Mansion House. Samuel, een projectontwikkelaar, had het in 1967 bij een Zwitserse kunsthandelaar gekocht.

Na uitgebreid herkomstonderzoek en overleg met de erven van Samuel besloot de Corporation of Londen het schilderij te restitueren. Verplicht was de corporatie daartoe niet, maar de Lord Mayor voelde „een duidelijk morele opdracht” tot teruggave, zei hij bij de overdacht van het schilderij, dat voor 1,5 miljoen pond (bijna 1,7 miljoen euro) was verzekerd.

Tegen een verslaggever van The Standard zei Charlotte Bischoff van Heemskerck voor de overhandiging dat ze het schilderij in haar huis bij Utrecht achter haar bank zal hangen. „En als ik het eenmaal terug heb, houd ik voortaan heel dicht bij me.”

Oestermaaltijden vormden een geliefd onderwerp in de Hollandse schilderkunst van de zeventiende eeuw. Van Ochtervelt en Jan Steen zijn bijvoorbeeld diverse van dit soort genrestukken bewaard gebleven.

Niet alleen werd destijds veel vis gegeten, zelfs bij het ontbijt. Ook golden oesters, net als eieren en hanekammen, als een geliefd afrodisiacum. Mannen die vrouwen een oester aanbieden, de goede verstaander wist destijds vermoedelijk genoeg.