De kabinetscrisis op Sint-Maarten komt vrij slecht uit

Wederopbouw Sint-Maarten

De politieke crisis op Sint-Maarten dreigt de wederopbouw te vertragen. De Tweede Kamer is bezorgd. Sommige partijen denken aan ingrijpen.

Op Sint-Maarten wordt de ravage opgeruimd die de orkanen Irma en Maria achterlieten. Foto Vincent Jannink/ANP

Het is alweer twee maanden geleden dat orkaan Irma over Sint-Maarten trok en daar een spoor van vernieling achterliet. De schade op het eiland is enorm en voor de wederopbouw zijn honderden miljoenen euro’s nodig. Nederland is bereid daarvoor een speciaal fonds op te richten, maar een akkoord met Sint-Maarten is nog altijd niet bereikt. De reden daarvoor zijn aanhoudende problemen in de Sint-Maartense politiek.

Staatssecretaris Raymond Knops (Koninkrijksrelaties, CDA) nam het gevoelige dossier Sint-Maarten anderhalve week geleden over van minister Ronald Plasterk (PvdA). Hij verdedigt deze dinsdag en woensdag de begroting Koninkrijksrelaties in de Tweede Kamer.

Het demissionaire kabinet had twee voorwaarden gesteld aan de Nederlandse financiële hulp die ook Knops omarmt. Sint-Maarten moet de oprichting van een onafhankelijke Integriteitskamer accepteren – om te voorkomen dat het Nederlandse geld door de wijdverbreide corruptie op het eiland in verkeerde handen valt. Verder moet de Nederlandse marechaussee een grotere rol krijgen bij de grensbewaking om drugshandel en illegale migratie te kunnen bestrijden.

De regering van Sint-Maarten, sinds 2010 een autonoom land binnen het koninkrijk, zag de voorwaarden als onacceptabele bemoeienis van Nederland. Premier William Marlin wachtte daarom tot de deadline van 31 oktober met akkoord gaan. De kritiek op zijn optreden werd op Sint-Maarten zo groot dat een meerderheid van het parlement vorige week een motie van wantrouwen tegen de premier steunde. Daarop heeft Marlin zijn ontslag aangeboden en het parlement laten ontbinden. Begin januari vinden waarschijnlijk nieuwe verkiezingen plaats. De gouverneur van Sint-Maarten voert nu gesprekken over de formatie van een interim-regering.

Het is geen tijd voor verkiezingen, het eiland ligt in puin

Nederlands geld

De politieke crisis maakt de onzekerheid rond de wederopbouw nog groter. Een woordvoerder van staatssecretaris Knops zegt dat het voor een akkoord nodig is dat afspraken kunnen worden gemaakt „met een regering die de zekerheid biedt dat de voorwaarden onverkort worden overgenomen”. Hij hoopt dat er snel weer een missionaire regering komt waarmee Nederland zaken kan doen. „Uiteindelijk gaat het erom dat we de bevolking van Sint-Maarten gaan helpen. Maar we willen dat het Nederlands geld goed besteed wordt. Daar kunnen we niet lichtvaardig mee omgaan.”

De Tweede Kamer is bezorgd dat de wederopbouw verder wordt vertraagd. Kamerlid André Bosman van coalitiepartij VVD gaat in het debat bij Knops pleiten voor uitstel van de verkiezingen met een jaar. „Het is door de schade fysiek ook onmogelijk nu verkiezingen te organiseren”, zegt Bosman. Als Sint-Maarten dat niet wil accepteren, zou Nederland kunnen ingrijpen door het bestuur van Sint-Maarten met behulp van artikel 51 uit het Statuut van het Koninkrijk buitenspel te zetten. Op die manier greep minister Plasterk in maart nog op Curaçao in, om ervoor te zorgen dat de verkiezingen daar wel zouden doorgaan.

SP-Kamerlid Ronald van Raak is ook voor ingrijpen door Nederland. „Het is geen tijd voor verkiezingen, maar voor wederopbouw”, zegt hij. „We kunnen niet wachten. Het eiland ligt in puin.” Van Raak ziet in de huidige patstelling het bewijs dat de verhoudingen binnen het koninkrijk niet goed op orde zijn. „Sint-Maarten is een autonoom land, maar via het Statuut is Nederland ook verantwoordelijk voor deugdelijk bestuur. Dat is een onmogelijke paradox.”

‘Paardenmiddel’

Andere partijen vinden ingrijpen voorbarig of zijn daar op tegen. Regeringspartij ChristenUnie hoopt dat de verkiezingen snel kunnen plaatsvinden zodat Nederland zaken kan doen met een democratisch gekozen bestuur. D66-Kamerlid Antje Diertens vindt het vooral belangrijk dat de wederopbouw geen vertraging oploopt. Ze benadrukt dat de meerderheid van het parlement in Sint-Maarten premier Marlin heeft weggestuurd om het proces te bespoedigen. PvdA-Kamerlid Attje Kuiken vindt afspraken maken met een interim-regering ook een optie. „Als er bij het kabinet voldoende vertrouwen is dat de gestelde voorwaarden worden nageleefd, kan het noodfonds wat ons betreft in gang worden gezet.”

Liesbeth van Tongeren van GroenLinks noemt ingrijpen „een ongelofelijk paardenmiddel”. Ze vindt dat Nederland de situatie „niet moet aangrijpen om een machtspolitiek spel te spelen”. Van Tongeren ziet meer in het helpen van Sint-Maarten bij het organiseren van eerlijke verkiezingen.