De Floriade bracht Venlo ‘elan’, maar ook veel verlies

Venlo

Venlo maakte 9 miljoen euro verlies met de Floriade van 2012. En de voorspelde blijvende effecten, zoals extra banen, vallen ook wat tegen.

Als burgemeester van Zwijndrecht was Antoin Scholten begin deze eeuw al druk met de Floriade van 2012. Hij legt het bidbook op tafel dat de Drechtsteden in 2004 maakten als eerste stap op weg naar het binnenhalen van de wereldtuinbouwtentoonstelling. „We zagen het evenement als motor voor allerlei broodnodige ontwikkelingen in de regio.” De kandidatuur werd niet doorgezet. „De SGP van Hendrik-Ido-Ambacht lag dwars. Die wilde geen evenement dat ook op zondag open was binnen de gemeente.” Scholten (VVD) baalde daarvan.

In november 2012 trad hij aan als burgemeester van Venlo. De Floriade, die daar uiteindelijk terecht was gekomen, had een maand eerder de poorten gesloten. De cijfers moesten nog komen. Maar geen zorgen, was ook Scholten beloofd, quitte spelen lukte altijd, waarschijnlijk zou er zelfs wat winst worden gemaakt.

Dat bleek een misvatting. De bezoekcijfers waren achtergebleven bij de prognoses, net als de uitgaven in het Floriadepark. Om alsnog mensen te trekken, was tussentijds bovendien nog behoorlijk wat geld gestoken in extra reclamecampagnes. De eindbalans: 9 miljoen euro verlies. De verantwoordelijke wethouders wisten er al van, maar dienden als commissaris van het Floriadebedrijf de cijfers nog even voor zich te houden. Scholten voelde zich daar niet aan gebonden en informeerde begin december 2012 de gemeenteraden in Noord-Limburg.

Duveltje

„Het tekort kwam als een duveltje uit een doosje”, zegt de burgemeester. „De Floriade heeft destijds niet goed gecommuniceerd. Men was te bang voor negatieve publiciteit.”

Scholten sluit zich ook aan bij de bevindingen van een onderzoekscommissie die kritiek leverde op het bestuursmodel. Dat gaf de politiek onvoldoende grip op directie en raad van commissarissen van het evenement.

Ondanks alles zou Scholten het organiseren van een Floriade aanbevelen. „Het heeft Venlo bekendheid, elan, allerlei infrastructuur en bedrijvigheid gebracht. Deze regio heeft last van vergrijzing en van ontgroening; jongeren trekken naar elders. Maar Venlo groeit, ook in de leeftijdscategorie van 15 tot 25 jaar. Het aantal hotelovernachtingen is structureel met 13 procent gestegen.”

Thijs Lenssen, fractievoorzitter van de SP in de gemeente Horst aan de Maas, groeide op in een tuindersgezin. Alleen al om die reden bezocht hij de Floriades in Zoetermeer, de Haarlemmermeer en ook die om de hoek in Venlo. „Een interessante plek om kennis te nemen van de nieuwste ontwikkelingen in de sector.”

Tegelijkertijd vraagt de deeltijdpoliticus uit het dorp Hegelsom zich af of de Floriade in deze tijd van festivalisering en vakanties naar verre landen aantrekkingskracht heeft verloren. „In Duitsland organiseren ze trouwens elk jaar iets soortgelijks, de Bundesgartenschau. Tegen veel lagere kosten en met sluitende begrotingen.”

Het terrein van de wereldtuinbouwtentoonstelling Floriade in Venlo in 2012. De expositie vindt iedere tien jaar in een andere gemeente plaats.

Foto Paul Raats/ANP

Ook geen blijvende effecten

Lenssen zet ook vraagtekens bij betogen over blijvende effecten. De Floriade zou het ‘vliegwiel’ zijn voor de ontwikkeling van Greenport Venlo, een bedrijventerrein zo groot als de Tweede Maasvlakte, met een eigen vliegveld. Dat vliegveld is van de baan. „Er wordt inmiddels wel veel grond verkocht, maar vooral aan bedrijven in de logistiek. Die zijn erg conjunctuurgevoelig, er werken vooral Oost-Europeanen en het aantal arbeidsplaatsen kan nog flink afnemen door verdere robotisering.”

Het ooit voorspelde aantal van 25.000 extra banen is bijgesteld naar zo’n 15.000. Op en rond het Floriadeterrein zou een campus voor de agrofoodsector moeten ontstaan, enigszins vergelijkbaar met Brainport Eindhoven. De voor de wereldtuinbouwtentoonstelling neergezette Innovatoren en Villa Flora waren de afgelopen vijf jaar de enige gebouwen op de plek waar onderzoek en ontwikkeling zouden floreren. De gebouwen werden destijds neergezet met geld van provincie en gemeenten, omdat de markt geen trek had. „Het was crisis”, zegt Scholten. Inmiddels is er volgens hem wel volop beweging. „De Universiteit Maastricht en de Hogere Agrarische School doen mee. Alleen al de provincie steekt 200 miljoen euro in Greenport.”

Lenssen vindt dat een forse investering: „In ruil voor vijftienduizend banen betekent dat dik 13.000 euro per gerealiseerde job. Tekenend is dat de echt grote spelers uit de agrofoodsector hun onderzoekinstituten elders vestigen: Unilever en FrieslandCampina in Wageningen, Danone Nutricia in Boxmeer, Bayer met zaden in Nunhem.”

Een onderzoek dat alle langetermijneffecten hard kan maken, is er nooit gekomen, beaamt burgemeester Scholten. Zijn voorlichter Hans van den Berk kan het uitleggen: „Zulke borstklopperij past niet bij Venlo, het zou geld kosten en velen zouden het nu ontvangen met ‘het zal wel’. Er had toen beter gecommuniceerd moeten worden dat het om meer ging dan alleen de Floriade.”