Column

Geen nieuws uit Jemen, alleen maar meer oorlog

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

Daar ben ik alweer met Jemen, niet omdat er zo veel nieuws is gebeurd, verre van, maar omdat een heel akelige oorlog annex humanitaire crisis steeds verder naar de achtergrond wordt gedrukt door versere crises en andere aandachtstrekkers. Catalonië bijvoorbeeld of, #MeToo of, zucht, de regeringsverklaring. Wat gebeurt er nu helemaal in Jemen? Beetje bij beetje groeit het voedseltekort onder de burgerbevolking als gevolg van de twee en een half jaar oude oorlog, en dan met name de luchtbombardementen door de Saoedische coalitie. De gezondheidszorg en de economie zijn ingestort, maar dat weten we nu wel. De cholera-epidemie is na 880.000 gevallen en meer dan 2.100 doden (op in totaal meer dan 10.000 oorlogsdoden, van wie de meeste burgers) nu over haar hoogtepunt heen. Over haar hoogtepunt, dat is al helemaal geen nieuws.

Maar, of u het nu wilt of niet, ik serveer u Jemen en dat zal bepaald niet de laatste keer zijn, waarschuw ik u alvast. Want de Amerikaanse regering heeft nu Jemen „voorop en centraal” geplaatst in haar anti-Iranstrategie, die om te beginnen de opmars van dat boosaardige Iran in de Arabische regio moet terugdraaien. Ik vertaal voor u: Washington gaat de bestaande steun uitbreiden voor de Saoedische bombardementen in Jemen op shi’itische rebellen (en strikt per ongeluk natuurlijk op burgers en ziekenhuizen en zo). Die Amerikaanse steun komt in inlichtingen, tankvliegtuigen en de feitelijke bommen. De Saoediërs zeggen dat die rebellen, die in 2014 de macht in Jemen grepen, marionetten van Iran zijn. U weet allang dat dat niet zo is, maar de regering-Trump wil dat heel graag geloven. Dus meer oorlog.

In het Amerikaanse Congres groeit langzaam juist een beweging om een einde te maken aan de wapensteun voor de Saoedische oorlog. Maar ik kan niet geloven dat dat gaat gebeuren. Nog niet eens zozeer om de factor Iran: maar bedenk eens hoeveel banen de Amerikaanse wapens voor Saoedi-Arabië opleveren. Die gaan Trump en het Congres niet vernietigen. America First!

Ook in Groot-Brittannië is zo’n beweging gaande om de ruime wapensteun voor de Saoedische oorlog (alleen al voor 1,1 miljard pond in de eerste helft van 2017) te beëindigen. Gaat ook niet lukken. Mensenrechten zijn een beetje uit de mode. Dat bleek ook wel toen de toenmalige minister van Defensie Fallon eind oktober in het Lagerhuis de leden gewoon opriep hun kritiek op Saoedi-Arabië en zijn oorlog in Jemen te staken. Want dat zou helpen om een Saoedische order voor Typhoon-gevechtsvliegtuigen in de wacht te slepen. Ik weet wel dat ministers, niet alleen Britse, er zo over denken, maar dat zég je toch niet? Hij zei dat hij zich de benen uit het lijf had gelopen om de deal binnen te halen, en hij was nog in september naar Jeddah geweest, maar de Saoediërs hadden de hand op de knip gehouden. Wel had Fallon even eerder 24 Typhoons aan Qatar verkocht.

Stiekem denk ik dat juist die levering van Typhoons aan Qatar een rol heeft gespeeld bij de Saoedische aarzeling of weigering, eerder dan dat beetje kritiek van een stelletje Lagerhuisleden. Want de Saoedisch-Emiraatse campagne om het eigenzinnige Qatar aan zich te onderwerpen gaat onverminderd door. Toch opmerkelijk dat Fallon denkt gevechtsvliegtuigen aan Qatar te kunnen verkopen terwijl Saoedische en Emiraatse burgers al voor een woord van kritiek op de anti-Qatarcampagne voor jaren de cel in gaan. Fallon is intussen gestraft voor zijn zonden; hij heeft als eerste Britse minister wegens het #MeToo-schandaal moeten opstappen.

Ik vat samen: de Jemenieten krijgen alleen maar méér bommen om hun oren. Niets nieuws dus.