Corruptie bestrijden of verdeeldheid zaaien?

Paleisrevolutie

Vier ministers, elf prinsen en de rijkste man ter wereld werden mogelijk opgesloten in het Ritz in Riad. Een actie van de nieuwe kroonprins?

Prins Al-Waleed bin Talal, een van de rijkste mensen ter wereld, bevindt zich onder de arrestanten. Foto Fayez Nureldine/AFP

In een paleisrevolutie zonder precedent heeft Saoedi-Arabië zaterdag elf prinsen, vier ministers en tientallen ex-ministers gearresteerd in wat een grote anticorruptiecampagne wordt genoemd. Onder de arrestanten bevindt zich prins Al-Waleed bin Talal, een van de rijkste mensen ter wereld.

Volgens sommige bronnen zijn de prominenten opgesloten in het Ritz-Carlton-hotel in de hoofdstad Riad. Reserveren in het hotel is op dit moment niet mogelijk, en de telefoon is afgesloten. Het Ritz Carlton staat bekend als een plek waar leden van het koningshuis graag vergaderen en buitenlandse gasten ontvangen.

Mohammed bin Salman. Foto Hassan Ammar/AP

De man achter de schoonmaakoperatie is wellicht kroonprins Mohammed bin Salman (ook wel: MBS), zoon van de huidige koning Salman, en dit jaar aangeduid als diens opvolger. Dat blijkt uit het feit dat de koning MBS zaterdag benoemde tot hoofd van een nieuwe anticorruptiecommissie, uren voor diezelfde commissie de reeks aanhoudingen beval.

Volgens de tv-zender Al-Arabiya, vaak een spreekbuis van het koningshuis, zijn de maatregelen enthousiast onthaald door de Saoediërs. Op Twitter werd de hashtag ‘de koning strijdt tegen corruptie’ een half miljoen keer gedeeld, aldus Al-Arabiya. Maar de zender merkt ook op dat tienduizenden Saoediërs de hashtag „Salman zaait verdeeldheid” deelden.

De 32-jarige MBS kwam de laatste tijd geregeld in het nieuws als het gezicht van de modernisering van Saoedi-Arabië. Hij is de man achter ‘Visie 2030’: een plan om de economie te diversifiëren en minder afhankelijk te maken van olie. Onderdeel daarvan is de bouw van een nieuwe stad, Neom.

Ook het opheffen van het rijverbod voor vrouwen vanaf 2018 wordt aan MBS toegeschreven. Deze maand nog kondigde MBS aan dat Saoedi-Arabië, dat vaak bekritiseerd wordt voor het promoten van het wahabisme, een extreme interpretatie van de islam, in de toekomst een „gematigde, open islam” wil nastreven.

Maar MBS is ook verantwoordelijk voor de Saoedische oorlog tegen de Houthi-rebellen in Jemen. Die heeft al aan duizenden burgers het leven gekost De oorlog is ook niet bijzonder succesvol en MBS zou een uitweg zoeken uit het conflict.

Lees ook de column van Midden-Oosten-specialist Carolien Roelants over de Saoedische hervormingen: Zou Saoedi-Arabië werkelijk gematigd worden?

Saoedi-Arabië ziet de Houthi-rebellen als pionnen van Iran, en MBS staat ook bekend als de architect van een steeds agressiever houding ten op zichte van Iran – een houding die bijval vindt in Washington. MBS werd in maart hartelijk ontvangen door president Trump en hij zou bevriend zijn met Jared Kushner, Trumps schoonzoon en Midden-Oosten-adviseur.

De steile opmars van MBS heeft veel afgunst opgewekt in koninklijke kringen. Twee jaar geleden was hij nog een illustere onbekende; vandaag is hij verantwoordelijk voor bijna alles. Velen zien in de arrestaties dan ook een manoeuvre om rivalen buiten spel te zetten in anticipatie op de opvolging van koning Salman.