Zes vrouwen en een zwarte kandidaat nemen het op tegen Poetin

Presidentsverkiezingen De herverkiezing volgend jaar van zittend president Poetin lijkt zeker. Maar tot veler verrassing heeft een recordaantal van zes vrouwen zich de afgelopen weken ook kandidaat gesteld.

Naar verluidt wilde het Kremlin graag een vrouwelijke uitdager van president Vladimir Poetin. Dat is gelukt, want nu heeft Rusland er zes – een absoluut record.

Vorige maand maakte de 36-jarige tv-presentator Ksenia Sobtsjak bekend dat ze komend voorjaar een gooi wil doen naar het presidentschap van de Russische Federatie. Haar kandidatuur kwam niet onverwacht: Russische media hadden al eerder gemeld dat de jonge, oppositie-gezinde journaliste Poetins gedroomde ‘concurrent’ zou zijn.

Dat zich daarna nóg vijf vrouwen kandidaat zouden stellen, kwam echter als een verrassing – en niet alleen voor de Russiche regering. Nog nooit zijn er in Rusland zoveel vrouwen in de race geweest voor het hoogste ambt.

Afgelopen maandag maakte een tweede radio- en tv-presentatrice haar kandidatuur bekend: Jekaterina Gordon. Meteen daarna deed de (volledig onbekende) ‘Partij van Goede Zaken’ op Instagram een oproep aan de bekende tv-presentatrice Anfisa Tsjechova om ook mee te doen, als er 200.000 ‘likes’ zouden binnenkomen voor haar kandidatuur – hetgeen binnen 24 uur geschiedde.

Campagne in zwarte lingerie

Jelena Berkova, die afgelopen donderdag bekend maakte dat ze kandidaat is, heeft ook veel ervaring voor de camera: in de porno-industrie wel te verstaan. Op haar Instagram-account (642.000 volgers) vatte Berkova – in zwarte lingerie – haar verkiezingsprogramma kort samen. Russen die een kind willen nemen moeten daarvoor eerst worden getest, vindt de porno-actrice. En Berkova wil de doodstraf invoeren voor seksueel geweld. „We hebben genoeg van al die Weinsteins. Stem op Berkova.”

De kans dat Jelena Berkova haar campagne doorzet lijkt niet heel groot. Maar de bedoelingen van de 61-jarige Jelena Semerikova lijken serieus genoeg. Volgens de voorzitter van de partij ‘Vrouwelijke dialoog’ – een zusterorganisatie van Poetins regeringspartij Verenigd Rusland – vindt dat Ksenia Sobtsjak niet het „juiste beeld” van de de Russische vrouwenbeweging vertegenwoordigt. De 39-jarige kandidate Irina Volynets, regionaal voorzitter van een regionale afdeling van de vereniging ‘Russische moeders’, heeft ook serieuze plannen.

De eerste vrouw die zich kandidaat stelde voor het presidentschap in Rusland was het Doema-lid Galina Starovojtova, in 1996. De Centrale Kiescommissie weigerde echter haar in te schrijven. In 1998 werd Starovojtova vermoord. In 2000 deed de huidige voorzitter van de kiescommissie, Ella Pamfilova, een gooi, en haalde 1 procent van de stemmen. In 2004 haalde Irina Chakamada namens de oppositie bijna 4 procent, het hoogste resultaat voor een vrouwelijke kandidaat tot nog toe.

Zeker 60 procent voor Poetin

Vladimir Poetin, voor het eerst gekozen in 2000, heeft zich nog altijd niet officieel kandidaat gesteld, maar het lijdt geen twijfel dat hij op 18 maart volgend jaar opgaat voor zijn vierde termijn. Concurrentie heeft de 65-jarige president niet. Uit een recente peiling van het Levada-centrum blijkt dat ruim 60 procent van de Russen op Poetin zou stemmen. De enige serieuze uitdager namens de oppositie, Aleksej Navalny, mag niet meedoen vanwege een politieke veroordeling wegens ‘corruptie’.

Poetin, zo meldden Russische media, wil niet alleen worden gekozen met een ruime meerderheid (het liefst rond de 70 procent), maar ook met een hoge opkomst. Ook liberale Russen moeten daarom naar de stembus worden gelokt.

Enter Ksenia Sobtsjak. Vanuit de kringen van de oppositie werd er de afgelopen weken genadeloze kritiek geuit op de liberale ‘nepkandidaat’. Maar het moet gezegd: de 36-jarige presentatrice laat zich niet de mond snoeren. Tijdens een optreden op het ‘Eerste Kanaal’ stelde Sobtsjak de annexatie van de Krim ter discussie – ongehoord op de Russische staats-tv.

Deze week beleefde Rusland overigens nog een belangrijke primeur: de eerst zwarte presidentskandidaat. De veertigjarige Moskouse zakenman Samson Sjolademi maakte deze week op zijn Facebook-pagina bekend dat hij ook mee doet. Zijn slogan: ‘Voor een Rusland zonder leugens.’

De Russische presidentsverkiezingen worden gehouden 18 maart van het volgende jaar – de verjaardag van de annexatie van de Krim. Kandidaten van partijen die zijn vertegenwoordigd in de Doema of op lokaal niveau, zijn automatisch van deelname verzekerd. ‘Zelfstandige’ kandidaten moeten tenminste 300.000 handtekeningen verzamelen. Voor Sobtsjak (meer dan 1,3 miljoen volgens op Instagram) moet dat te doen zijn. Volgens Russische media is de tv-journaliste ook in onderhandeling met verschillende partijen, waaronder oppositiepartij Parnas (de partij van de vermoorde politicus Boris Nemtsov).

Correctie (5 november 2017): In een eerdere versie van dit stuk werd Galina Starovojtova per abuis Galina Starovojtina genoemd. Hierboven is dat aangepast.