Catalanen verdelen schizofreen België

Carles Puigdemont

De Belgische premier Michel wil zich niet branden aan de Catalaanse kwestie. Het beeld is nu dat België voor de Catalanen kiest.

Carles Puigdemont Foto Yves Herman

Er waart een spook door Brussel en hij heet Carles Puigdemont. De afgezette Catalaanse leider reist voorlopig niet af naar Madrid, ook nu het aangekondigde arrestatiebevel in Spanje is uitgevaardigd. Hij wil eerst garanties voor een eerlijke rechtsgang. Puigdemont, die sinds zijn persconferentie in Brussel niet meer in het openbaar gesignaleerd werd, verklaarde in de stad te zijn omdat het de Europese hoofdstad is. In een interview vrijdagavond zei hij desnoods vanuit België mee te willen doen aan de verkiezingen in december.

Zolang hij in Brussel is, vormt hij echter ook een probleem voor België zelf. Als de Belgische premier Charles Michel niet oppast, raakt hij verzeild in een diplomatieke rel én komt hij binnenlands in de problemen.

De Catalaanse kwestie ligt moeilijk in België. De Vlaams-Nationalisten van de N-VA steunen de Catalanen en hun streven naar onafhankelijkheid. In artikel 1 van hun statuten staat het streven naar een „onafhankelijke republiek Vlaanderen, lidstaat van een democratische Europese Unie” verankerd. In aanloop naar het referendum richtte een aantal Vlaamse parlementsleden een Vlaams-Catalaanse Vriendschapsgroep op. N-VA’ers trokken naar Catalonië als waarnemers tijdens het referendum, de Catalaanse vlag werd in hun partijhoofdkwartier opgehangen.

Geloofwaardigheid

De N-VA is echter sinds enkele jaren óók onderdeel van de Belgische federale regering. Dat is in zoverre een probleem dat de andere coalitiepartijen een onafhankelijk Catalonië alleen willen erkennen met instemming van Spanje – en die komt er voorlopig niet. Een jaar geleden liet N-VA-vicepremier Jan Jambon nog optekenen dat de partij in de Catalaanse kwestie haar „geloofwaardigheid niet op het spel” kon zetten. De vraag: zou zijn partij bereid zijn de Belgische regering te laten vallen, mocht de erkenning van een onafhankelijk Catalonië op tafel komen te liggen? Het was Jambon een regeringscrisis waard.

De tegenprestatie van Michel voor het in stand houden van het evenwicht is dat hij zich sinds het referendum niet voor of tegen de Catalanen uitsprak, maar opriep tot dialoog. Tot woede van de Spaanse premier veroordeelde hij het geweld.

Vriend van De Wever

Nu de kwestie letterlijk het land in is gekomen, dreigt het wankele evenwicht verstoord te raken. Nu, na de onafhankelijkheidsverklaring van de Catalanen en de overname van de macht door Madrid, was de toegenomen spanning al pijnlijk duidelijk toen de Belgische staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken liet weten dat het voor Puigdemont „volgens de wet mogelijk” is politiek asiel in België aan te vragen. De Spaanse regering was woedend en Michel verzocht Francken „geen olie op het vuur te gooien”. Hij verbood al zijn ministers nog contact met de Catalaan te hebben. Naar buiten ontstaat echter zo langzamerhand het beeld dat België partij kiest voor de Catalanen.

Voorlopig kunnen de regeringsleden een crisis op afstand houden door te verklaren dat de aanwezigheid van Puigdemont „een zaak tussen de Spaanse- en de Belgische justitie” is. Maar ondertussen raken de N-VA’ers in de coalitie in een schizofrene houding waarbij ze met te heftige uitspraken de coalitie op het spel te zetten of een diplomatieke crisis veroorzaken.

N-VA’er en Vlaams minister-president Geert Bourgeois noemde de arrestatie van „democratisch verkozen regeringsleiders” deze week op Twitter „meer dan een brug te ver”. N-VA-voorzitter Bart De Wever verklaarde dat Puigdemont een „vriend” is „en vrienden zijn bij mij altijd welkom”.

De kans is groot dat Puigdemont voorlopig in Brussel blijft. Als Spanje inderdaad om de uitlevering van de Catalaan vraagt, kan de procedure nog wel wat tijd in beslag nemen. Mocht de rechter besluiten tot uitlevering, dan gaat Puigdemonts advocaat in beroep, liet hij al weten. Het kan zo nog anderhalve maand duren.