Bosz en BVB: echte liefde in crisistijd

Trainer Peter Bosz

Na een indrukwekkende start vergaat het de offensieve denker Peter Bosz niet best. Zaterdag speelt zijn Borussia Dortmund de topper tegen Bayern München. „Ik kan het in Duitsland ook laten zien.”

Foto KHALED DESOUKI/AFP

Krise in Dortmund? Het is Peter Bosz niet aan te zien, vrijdagmiddag op de persconferentie in aanloop naar de Duitse topwedstrijd tegen Bayern München. Een vlot jack over zijn trainingspak, een handje en een welkomstwoord voor het bezoek aus Holland. Wat is er nodig om het ‘K-woord’ te verdrijven?, vraagt journalist Ulrich Klose van het Duitse RTL. Bosz grijnst. „Het K-woord, daar verstaan wij in Nederland iets heel anders onder.” Iedereen lacht. „Sehr böse!

Het was niet best van Borussia Dortmund tegen Hannover 96 vorige week (4-2 nederlaag). En de de facto Champions League-uitschakeling in de poulefase tegen APOEL Nicosia (twee keer 1-1) was pijnlijk. ‘BVB nog slechts Euro-Dwerg’, kopte Bild. Maar van het gif dat van de analyses en commentaren droop is nog weinig te proeven in de perszaal in het Westfalenstadion vrijdag. Natuurlijk: dat Bosz (53) zaterdag wat neer moet zetten thuis tegen Bayern, de koploper in de Bundesliga, is wel duidelijk. In ieder geval een Borussia Dortmund vol overtuiging voor eigen publiek, anders is het inderdaad tijd voor het K-woord. Krise.

Bosz had deze zomer zijn perfecte match gevonden. Zo congruent offensief als Borussia Dortmund zijn weinig clubs. In alles aanvallend, met lef, direct, opzwepend. Innig. Intensief. Van de clubkleuren – fel geel en zwart – tot de Südtribune en het Vollgasfussball dat de richtinggevende trainer Jürgen Klopp bracht vanaf 2008, toen de club herrees uit de as van een bijna-faillissement en de suprematie van Bayern even doorbrak.

Rechtdoorzee

Die Gelbe Wand, de mensenmassa in geel die de immense staantribune aan de Zuidzijde bevolkt, dwingt volle inzet af. ‘De club Borussia Dortmund weet wie ze is, wat ze is – waarom ze is’, staat in Echte Liebe, het boek van huidig BVB-perschef Sascha Fligge over de wederopstanding van de club na het bijna-faillissement in 2005. ‘Passioneel. Niet nuchter. Krachtig. Niet gracieus. Stralend. Niet bleek. Hartelijk. Niet hautain. Rechtdoorzee. Niet diplomatiek. Hongerig. Niet voldaan. Trots. Niet elitair. Invoelend. Niet afstandelijk.’

Dus ja, ook de trainer moet een offensieve denker zijn. Niet bleek. Krachtig. Bosz maakte meteen indruk, voerde de Bundesliga aan met vijf zeges in zes duels. Maar in oktober, na de interlandbreak, stokte het. De kritiek zwelt aan. En als ploegen van Bosz onder vuur liggen, gaat het altijd over de hoge verdedigingslijn. Over risico. En, zoals ook na de nederlaag van Ajax tegen Manchester United in de Europa League-finale, zijn eenzijdigheid. Geen plan B. Niet goedschiks, dan nog steeds goedschiks.

Hij lijkt gedoemd te sterven in schoonheid, de coach die op de promotie met Heracles na nog zonder trofee in het profvoetbal is. „Als je parallellen zoekt met eerdere mindere periodes van mijn ploegen is het vooral de kritiek die je hoort”, zegt Bosz nu. „Die is vaak precies hetzelfde.” Tikkeltje raadselachtig: „Ik denk dat er hier straks nog wel twee of drie thema’s langskomen die in Nederland ook speelden bij Heracles, Vitesse en Ajax.”

Maar wat er nu geschreven wordt, gaat aan Bosz voorbij. Hij leest niets, zegt hij als hij twee Nederlandse journalisten nog even apart te woord staat. „Daar ben ik mee begonnen toen ik in Japan speelde, en heb ik eigenlijk maar zo gehouden. Als ik thuiskom, drink ik een glas wijn met mijn vriendin. Soms gaat Netflix aan, of ik kijk een wedstrijd terug.”

Nee, hij wil het niet meer hebben over Ajax, waar hij afgelopen zomer vertrok. Ineens bleek er binnen de technische staf een onwerkbare situatie te zijn gegroeid in de tweede seizoenshelft. Niet als zodanig gepercipieerd trouwens door de Ajax-directie en assistent-coach Dennis Bergkamp. Zij menen juist dat Bosz een verhaal zocht bij zijn onverwachte vertrek.

In gesprek met NOS en het Algemeen Dagblad vertelde Bosz onlangs dat hij hoe dan ook weggegaan was, Dortmund of geen Dortmund. En dat hij bij Ajax-directeur Edwin van der Sar elke maand had aangegeven dat er problemen waren. Pas toen Ajax bleek niet aan zijn wensen – wijzigingen in de samenstelling van de staf – tegemoet te willen komen, ging Bosz met Dortmund in zee. Wie deze lezing bestrijdt, „die liegt”, zegt Bosz.

Het is moeilijk te geloven, werpt NRC hem voor, dat hij echt weggegaan zou zijn bij Ajax zonder aanbieding elders. Dat hij een riante (koop)villa betrok in de buurt van Amsterdam zegt toch wel iets? „Ja, ik had voor drie jaar getekend. Dan koop je toch een huis?”

Vies gezicht: „Genoeg over Ajax.”

Borsigplatz ver weg

Bayern dus, zaterdag. De druk is groot. Bij winst komt Borussia weer gedeeld aan kop, bij een nederlaag wordt het gat zes punten. Dan is een kampioensfeest op de Borsigplatz, zeg maar de Coolsingel van Dortmund, erg ver weg. De Apeldoorner voelt het volste vertrouwen van technisch directeur Michael Zorc en voorzitter Hans-Joachim Watzke. Het management staat bekend om harmonie, rust, kalmte. Bosz is pas de derde trainer in negen jaar; men stuurt je hier niet zomaar weg.

Dat er zelfs kritiek was op Bosz toen Dortmund vorige maand nog bovenaan de Bundesliga stond, vond technisch directeur Zorc „een verheffing in de adelstand” voor zijn club. Zorc, zeventien jaar speler en al negentien jaar technisch directeur bij BVB, richtte zijn kritiek deze week op de spelers die „pomadig” speelden tegen Hannover – als een pudding.

Boodschap: aan Bosz ligt het allemaal niet. Vindt ook Watzke, die twaalf jaar geleden de club van de financiële afgrond wegtrok en nog steeds het bewind voert. In de weken dat Borussia Dortmund een droomstart beleefde, sprak hij vergaande teksten: „We zullen vast tegenslagen krijgen dit seizoen, maar de trainer zal gegarandeerd niet te discussie staan.” We gaan het zien. Na Bayern zaterdag volgt Stuttgart-uit en op 25 november de verhitte derby tegen Schalke 04. De maand van de waarheid, zeg maar gerust.

SportBild-journalist Sven Westerschulze had vorige week een interview met Bosz in zijn werkkamer. Hij trof „een opgeruimd mens”. In het gesprek ging Bosz niet heel diep in op de pijnpunten. Westerschulze: „Maar als je tussen de regels leest wordt duidelijk dat hij zijn huidige verdediging niet goed genoeg vindt om zijn visie uit te voeren. Te traag, onzeker.”

Het is in de Viererkette, de viermansverdediging van Dortmund, bovendien een tombola van blessures geweest. Rechtsachter Lukasz Piszczek, die het drukzetten volgens de wetten van Bosz het best uitvoert, is er sinds begin oktober uit. Bosz bevestigt dat dat een aderlating is. En toch: nog steeds de backs ‘hoog’. Nog steeds twee aanvallende middenvelders én een vooruitdenkende controleur. Heerlijk als het loopt. Zo niet, erg kwetsbaar. Zie Hannover, als een warm mes door boter. Het was een aanfluiting. Bosz kijkt normaal meteen de wedstrijd terug, dit keer had hij daar geen trek in. Wel lag hij zo lang wakker dat hij de klok nog kon terugzetten voor de wintertijd.

Een interviewer begon in Hannover over ruimte achter de verdediging. Bosz schudde zijn hoofd. „Es hat mit Raum nichts zu tun.” Even later, geïrriteerd: „Ik geloof dat u me niet begrijpt. Ik zei dat het niets met ruimtes te maken heeft. Wij waren niet agressief. Ik wil best over systemen praten. Maar als je niet agressief speelt, kan je geen enkel systeem spelen.”

Nee, aan de speelwijze ligt het niet, zegt hij honderd keer. Bosz doet een beroep op de kernwaarden van de club. Onvoorwaardelijke inzet. Agressie in duels, maar ook in aanbieden, druk zetten. „Tegen Bayern moet je moed tonen”, zegt de coach op de persconferentie. „Het belangrijkste is dat we vasthouden aan deze lijn, dat iedereen weet wat ik van elke speler verwacht. We hebben in het begin laten zien dat het werkt. Ik heb in Nederland laten zien dat het kan. En dat kan ik hier in Duitsland ook.”