Bij het CDA is regeren nu een ‘spijkerbed’

Het partijcongres in Nijmegen was een feestje van regeringsdeelname. Buma waarschuwde wel: wij worden geen machtspartij meer.

Buma tijdens het partijcongres van het CDA in Nijmegen Foto Remko de Waal / NRC

Hij zag in de zaal „meer mensen dan ik de afgelopen jaren bij elkaar heb gezien”. Een ander goed teken, aldus CDA-leider Sybrand Buma: voor het eerst in jaren stonden er demonstranten voor deur bij een CDA-partijcongres. „De samenleving klopt weer bij ons aan.”

Het CDA regeert, tijd voor een feestje. Er ligt een regeerakkoord waar de partij, ondanks de bescheiden 19 zetels, een flinke stempel op heeft gedrukt. In de keuze van bewindslieden heeft het CDA lef getoond. De stemming onder de leden op het partijcongres, zaterdag in Nijmegen, was dan ook opperbest, het zelfvertrouwen tastbaar. „Je voelt het enthousiasme”, zei Buma.

Toch was de CDA-leider naar Nijmegen gekomen met een duidelijke waarschuwing. De christen-democraten mogen dan terug zijn op het pluche, ze willen geen machtspartij meer zijn. „We gaan het anders doen dan in het verleden,” zei Buma. „Het gaat niet om het regeren of om de posten, laat staan om de macht. De tijd is voorbij dat regeren het doel was.”

Vooral baantjes uitdelen

De vorige periode in de macht, tot 2012, is het CDA slecht bekomen. De partij was op den duur vooral bezig met baantjes uitdelen en vereenzelvigde zich zo met compromissen dat het eigen politieke gezicht verdween. Gevolg: recordverlies bij opeenvolgende verkiezingen. Ironisch genoeg zat de man die deze periode verpersoonlijkt, oud-premier Jan Peter Balkenende, op de eerste rij. Hij kreeg warme woorden van Buma en partijvoorzitter Ruth Peetoom – en applaus uit de zaal.

De kiezers moeten vooral niet denken dat het ‘oude’ CDA terug is, was Buma’s boodschap. De partij wil anders gaan doen. Maar hoe? In een introductie op het podium toonden de nieuwe CDA-bewindslieden zich bescheiden en dienstbaar. Ze voelen „een zware verantwoordelijkheid”, gaan „vertrouwen herwinnen” en willen „netjes omgaan met het geld van alle Nederlanders”. Buma zelf zei het zo: „Regeren is geen pluche. Het is een spijkerbed.”

Een andere pijler van het ‘nieuwe’ CDA is dualisme: Buma blijft in de Tweede Kamer en kondigde aan vanuit daar „een krachtig CDA-geluid” te zullen laten horen. Hij kreeg meteen een staande ovatie van de leden – één van de drie.

De nieuwe CDA bewindslieden Ferdinand Grapperhaus, Ank Bijleveld, Hugo de Jonge, Raymond Knops, Mona Keijzer en Wopke Hoekstra (vlnr) van het kabinet Rutte III op het podium tijdens het partijcongres van het CDA in Nijmegen.
Foto Vincent Jannink / ANP
Buma tijdens het partijcongres van het CDA in Nijmegen.
Foto Remko de Waal / ANP
De nieuwe CDA bewindslieden Ferdinand Grapperhaus, Ank Bijleveld, Hugo de Jonge, Raymond Knops, Mona Keijzer en Wopke Hoekstra (vlnr) met partijvoorzitter Ruth Peetoom en fractievoorzitter Sybrand Buma van het kabinet Rutte III op het podium tijdens het partijcongres van het CDA in Nijmegen.
Foto Vincent Jannink / ANP

In de wandelgangen klonk her en der kritiek – met name op de rechts-conservatieve koers die het CDA vaart. Buma’s nadruk op het Wilhelmus en de maatschappelijke dienstplicht zijn „te mager”. Ook zou het CDA te weinig compassie tonen met vluchtelingen en geen interesse hebben in diversiteit. „Ik had liever gezien dat we liefde voor ons land vertalen in solidariteit met onze naasten en niet in maatregelen die ook afkomstig kunnen zijn van Forum voor Democratie”, zei Dave Ensberg, CDA’er uit Tilburg.

Lovend over de campagne

Toch waren de leden niet van plan het feestje van regeringsdeelname te verpesten. Er werd langdurig gediscussieerd over twee pijnpunten voor het CDA in het regeerakkoord: geen verlaging van het eigen risico in de zorg en geen afschaffing van het leenstelsel voor studenten. Maar oproepen aan Buma om terug te gaan naar de onderhandelingstafel haalden bij lange na geen meerderheid.

Zo werd het een middag van complimenten en applaus. Zelfs Buma’s critici moesten toegeven dat het CDA veel herkenbare punten heeft binnengehaald in het regeerakkoord: een ‘vlaktaks’, extra geld voor ouderenzorg, aandacht voor de regio, investeringen in de krijgsmacht. Een evaluatiecommissie onder leiding van senator en oud-partijvoorzitter Marnix van Rij was lovend over de verkiezingscampagne: het CDA had „lef” getoond, Buma en Peetoom gaven blijk van „krachtig en verbindend leiderschap”.

Als het CDA op deze weg doorgaat, zei Van Rij, is de partij „nog maar halverwege een nog veel mooier resultaat”: opnieuw zetelwinst bij de volgende verkiezingen – en Buma misschien wel premier.

Zo kwam de macht toch nog even om de hoek kijken.