Onderwijs

Zijn er in 2032 nog wel leraren?

Onderwijsblog Als we alleen maar vooruit moeten kijken naar 2032, dan zullen er in dat jaar zeker niet genoeg leraren zijn, schrijft Pascal Cuijpers

Anp Piroschka van de Wouw

Tijdens de verhuizing van mijn ouders kwam het rapport van mijn opa boven water, uit schooljaar 1932/1933. Hij was toen veertien jaar. Een prachtig boekje, dat zeer goed intact was gebleven en in alle eenvoud duidelijkheid uitstraalde. Het had de helse oorlogsjaren schijnbaar onbeschadigd doorstaan. Dit documentje bestond uit vier kwartalen en elke bladzijde bevatte in horizontale richting de vakken met daaronder een opsomming van de behaalde cijfers over die periode. Deze cijfers waren met vulpen genoteerd, net als de aanduiding van de kwartalen. Rechtsonder stond op elke bladzijde met sierlijke krul de handtekening van mijn overgrootvader, eveneens geschreven met vulpen. Aan het eind van het vierde kwartaal stond er slechts ‘bevorderd’, en een stempel met de naam van het schoolhoofd. Niet meer en niet minder.

,,De functie van een leraar is eigenlijk nog altijd hetzelfde als vroeger”, zo zei Vincent Bijlo in de onderwijsdocumentaire ‘Iedereen is leraar’, die zorgde voor een relativerende reflectie waar niemand onderuit kan. Ja, de leraar heeft inderdaad nog altijd eenzelfde rol. Een pedagogische rol, die jongeren dient te leren, te sturen en te blijven verwonderen. Want dat is van alle tijden. Maar is deze functie tegenwoordig niet onderhevig aan zaken die soms ongewild afleiden van het hoofddoel: het verzorgen van goed onderwijs?

We leven inmiddels in 2017 en worden in het onderwijs al enkele jaren aangespoord dat we de leerlingen moeten gaan voorbereiden op een wereld zoals die er in 2032 uit zal zien. Buiten het feit dat dit grotendeels glazen-bol-kijken is, werd hier toch alvast een technologische en hip klinkende naam aan toegedicht, in de vorm van ‘21th century skills’.

Vliegende auto’s

Het doet me zijdelings denken aan de lachwekkende aannames uit de vorige eeuw, waarin regelmatig werd verondersteld dat er in het jaar 2000 vliegende auto’s zouden bestaan die worden bestuurd door alien-achtige wezens, gehuld in kleding die nauw verwant is aan zilverfolie. Dat we tegenwoordig echter nog steeds in vrij normale auto’s gewoon over wegen rijden en onze kleding geregeld lijkt terug te grijpen naar eerdere tijden, geeft aan dat de (verre) toekomst anders verloopt dan de beleidsmakers ons willen laten geloven.

Het is dan ook stemmingmakerij om op een dergelijke geforceerde manier naar het onderwijs van rond het jaar 2032 te kijken. Er zijn immers genoeg zaken die nu vragen om urgentie en hun weerslag hebben op 2032. Neem bijvoorbeeld het dreigende lerarentekort, de werkdruk, het reorganiseren van het passend onderwijs en de machtsinvloed vanuit de regering, die ervoor hebben gezorgd dat het maatschappelijke vertrouwen in de leraren en het onderwijs in het algemeen is verkleind. Dat zijn zaken die nú spelen en die juist nú aandacht verdienen! Wanneer we dit met z’n allen negeren, wordt de onderwijstoekomst van 2032 moeilijker.

Lerarentekort

Want, zijn er dan überhaupt nog wel mensen die willen kiezen voor het leraarschap? Zal men door de werkdruk nog in staat zijn om verder vooruit te kijken dan morgen of overmorgen? Zijn er dan meer mogelijkheden en middelen om het onderwijs echt passend te maken voor ieder kind? En zal het bureaucratische ingevoerde Lerarenregister en de bijbehorende administratieve rompslomp vanaf nu niet de doodsteek worden voor jonge mensen die twijfelen om te kiezen voor het prachtige beroep van leraar?

Geforceerd te ver vooruit willen kijken is dan ook struisvogelpolitiek waar momenteel niemand bij is gebaat. Onze leerlingen worden ook morgen gezien door leraren die ze helpen met leren, groeien, de juiste richting kiezen en ze laten verwonderen door de actualiteit met de middelen die we nu hebben. Dat was in 1932 zo, dat is nu zo en dat zal in 2032 ook het geval zijn.

Pascal Cuijpers is leraar beeldende vorming en faalangstreductietrainer op een middelbare school en auteur van o.a. ,,Leraren zijn net echte mensen”.

Blogger

Maarten Huygen

Maarten Huygen is redacteur onderwijs. Hiervoor was hij onder andere chef opinie, commentator en verslaggever voor NRC. Hij woonde 11 jaar in Washington, in de vroege jaren tachtig voor omroepen en bladen, in de vroege jaren negentig voor NRC.