Column

Facebook, Google en Twitter: de nieuwe grens met Rusland

Wat de Russen en Team Trump ook uitgespookt hebben, de Russische kwestie hangt als een donkere wolk boven Trumps presidentschap, weet Michel Kerres.

Vijfhonderd jaar geleden: Luthers Stellingen. Honderd jaar geleden: Lenins Revolutie. Tijdens de viering van historische jubilea steekt de eigen tijd altijd een beetje flets af bij de bewierookte hoogtepunten. Maar niet getreurd. Ook nu loopt de geschiedenis gewoon door en Vladimir Poetin doet er alles aan om het spannend te houden.

Een westerse diplomaat vertelde onlangs over een bezoekje aan Den Haag. De sfeer was losjes, er werd gefietst én hij had er met Russen informatie uitgewisseld over atoom-arsenalen. Opgewekt op de fiets naar gesprekken over nucleaire ontwapening met de Russen. In de zomer van 2013 kon dat nog.

Vier jaar geleden waren Rusland en het Westen nog met elkaar in gesprek. Toen kwam de annexatie van de Krim, de Russische inmenging in Oekraïne en de Russische interventie in Syrië. Het Oost-West-gesprek verstomde. De NAVO-Rusland Raad, die destijds dat Haagse nucleaire seminar hield, wordt nu gedomineerd door confrontatie en meningsverschillen. In oktober stonden onder andere ruzie over Oekraïne en over de Russische militaire oefening Zapad, die véél omvangrijker was dan de Russen van te voren hadden gezegd, op het menu.

Poetin is uiteraard geen partij voor Luther of Lenin, maar ook hij probeert naarstig de loop der dingen naar zijn hand te zetten. Hij heeft het Westen teruggedrongen in een rol die het na de val van de Muur had afgelegd. De NAVO moet weer het eigen grondgebied verdedigen en schoof troepen naar de oostelijke lidstaten. De defensiebudgetten schieten omhoog, ook in Nederland.

Een Russische dreiging van een heel ander kaliber speelde deze week weer een rol in Washington. Robert Mueller, de speciaal aanklager die onderzoek doet naar de Russische connecties van Team Trump, deelde een eerste dreun uit. Hij klaagde ex-campagneleider Manafort aan voor samenspanning tegen de VS. En, belangrijker, Trumps oud-buitenlandadviseur Papadopoulos bleek innigere contacten met Rusland te hebben gehad tijdens de presidentsverkiezingsstrijd dan hij eerder zei.

Wat een feest moet het weer in het Kremlin zijn geweest. Wat de Russen en Team Trump ook hebben uitgespookt, de Russische kwestie hangt al maanden als een donkere wolk boven het presidentschap van Trump.

De Russen probeerden tijdens de verkiezingen ook direct in de Amerikaanse ziel te peuteren en Amerikanen tegen elkaar op te zetten door twisten over heikele onderwerpen aan te wakkeren. Rusland bereikte via Facebook 126 miljoen Amerikanen, 40 procent van de bevolking, bleek tijdens een hoorzitting in de Senaat. Russische trollen plaatsten 80.000 berichten tijdens de campagne. Twitter vond dat 2.750 accounts gelinkt waren aan Rusland. Google plaatste voor 5.000 dollar Russische advertenties, zonder het te weten.

Zou Poetin het risico van een militaire confrontatie willen nemen? In de Baltische staten is men er niet gerust op. In Nederland ligt men er nog niet vaak wakker van. Wij hebben geen grens met Rusland, dat helpt.

Maar bijna iedereen heeft Facebook, Google of Twitter. Dát is de nieuwe grens met Rusland. En wat dáár gebeurt moet minstens evenveel zorgen baren als troepenbewegingen in Kaliningrad. Een Russische tank moet altijd nog Polen en de Duitse laagvlakte doorkruisen om Enschede te bereiken, een Russische trol nestelt zich zomaar in op Facebook tijdlijn. Wat vandaag op uw smartphone gebeurt, is ruim zo spannend als Lenin of Luther.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.