Een bruisende stad, maar in de expatwijk is het stil

Expatwijk Het aantal expats in Eindhoven is hard gegroeid. Vinexwijk Meerhoven is populair onder de internationale kenniswerkers. Maar de wijk is niet de bruisende smeltkroes die het had kunnen zijn.

Expatwijk Meerhoven, aan de westelijke rand van Eindhoven. Foto Roos Pierson

‘Begrijpt u dat u geen tentharingen door het waterwerende zeil op het dakterras mag prikken?” De tolk fluistert Alexander Zyl iets in zijn oor. „Yes.

„Begrijpt u dat u geen tankstation vanuit uw huis mag beginnen?”

Yes.

„Begrijpt u dat u uw aandeel in de reserves van de vve van de gezamenlijke binnentuin moet opgeven in box 3?”

Ontheemde blik. „Yes.

„Goed! U mag hier tekenen.” De makelaar feliciteert hem.

Programmeur Alexander Zyl (35) uit Minsk heeft zojuist bij notariskantoor Houtepen voor 265.000 euro een huis gekocht. Een riante eengezinswoning van 120 vierkante meter in de Eindhovense wijk Meerhoven, helemaal voor hem alleen. Nou ja, en voor zijn moeder en zijn zus en haar gezin, als die uit Wit-Rusland komen logeren. Zyl wil graag in Meerhoven wonen, want de helft van zijn collega’s bij digitaal kaartenbedrijf Mapscape koopt op dit moment een huis in die wijk, en het is lekker dichtbij zijn werk.

Het is makelaar Rieks van den Berg van AB Makelaars die hem aan zijn woning heeft geholpen. Nieuwbouw, grote ramen, netjes afgewerkt, daar houden expats als Zyl van, weet hij. En expats, daar heeft Van den Berg nou net zijn specialiteit van gemaakt. Sinds de crisis al, toen hij iéts moest doen om aan de gang te blijven.

Dat bleek een uitstekende keuze, want nu komt hij om in het werk. Er zijn zelfs zoveel expats die een huis in Eindhoven willen, dat Van den Berg twee keer per jaar een bus – „een dubbeldekker!” – vollaadt om ze door de wijken van en rond de stad te rijden. Praatje van ABN Amro en de notaris vooraf, iedereen een halal wrap en een krentenbol in de hand en rijden maar.

De tocht slaat Meerhoven nooit over. De wijk met 11.000 inwoners is bijzonder populair onder kenniswerkers uit het buitenland. Zeker 80 procent van de huizen die er op dit moment worden verkocht gaan naar expats, schat Van den Berg. Of, zoals ze in Meerhoven bij de instanties heten, ‘internationals’: Chinezen, Indiërs, Koreanen, Russen, Polen en Hongaren. Ook andere makelaars noemen deze hoge percentages. Sommigen kunnen zich de laatste keer dat ze er een huis aan Hollanders hebben verkocht niet meer herinneren.

Precieze cijfers over het aantal expats ontbreken. Maar het aantal buitenlanders in de regio Eindhoven steeg de afgelopen tien jaar twee keer zo hard als in de rest van Nederland. Vorig jaar woonden hier 44.800 mensen met een buitenlandse nationaliteit.

Waterwereld en Zandgolf

Meerhoven, een wijk aan de westelijke rand van Eindhoven, is eind jaren negentig gebouwd als een product met optimaal gebruiksgemak. De ontwikkelaars voorzagen de brede straten van bomen en riante eengezinswoningen in vriendelijke kleuren en in het midden kwam een enorm stadspark met waterpartijen.

De straten heten er Grasplantsoen, Waterwereld en Zandgolf en nergens ligt vuil op straat. Bewoners stemmen VVD en D66. Onder het centraal gelegen winkelcentrum met een Hema en een Kruidvat is altijd voldoende parkeerplek – al tocht het er akelig omdat een paar gebouwen nooit kwamen, maar dat is een detail.

Raamversiering in Meerhoven. Foto Roos Pierson

Voor expats met gezin is Meerhoven een kalme woonwijk met optimale positie tussen de internationale school, de luchthaven en de grote werkgever ASML. Meerhoven is, kortom, ideaal.

Zo ideaal, dat in sommige jeugdvoetbalteams al Engels word gesproken. De dienstverleners en instanties van Meerhoven voegen zich soepel naar de veranderende populatie. De twee basisscholen bieden extra Nederlandse les aan en de kinderen leren er programmeren. Volwassenen kunnen ’s avonds in de school aanschuiven voor het populaire Nederlandse klasje. De vrouw achter de toog in de sportkantine handelt ’s avonds de bestellingen in het Engels af en de bewonersverenigingen vertalen hun nieuwsbrieven. De verloskundige in de wijk doet driekwart van haar consulten in het Engels en heeft zich verdiept in zwangerschapsculturen wereldwijd (Chinese vrouwen gaan de eerste maand niet naar buiten, Indiase vrouwen hebben vaak een keizersnede, Poolse vrouwen willen heel veel echo’s). De Sinterklaasviering, die nog niet zo goed werd bezocht door de expatkinderen, is nu tweetalig.

De autochtone bewoners zien hun wijk in hoog tempo veranderen. Maar veel frictie is er niet, zegt Geert van Buul van een van de bewonersverenigingen. „Ik hoor nooit iemand klagen.” De vrouw bij het Kruidvat, de vrouw in de sportkantine en de vrouw die haar vrijstaande huis aan het verkopen is, halen allemaal hun schouders op. Ze praten wat vaker Engels, maar verder hebben ze er geen mening over. Overlast veroorzaken de internationale buurtbewoners niet, de wijk functioneert vlekkeloos. Er is weinig criminaliteit, geen vandalisme, geen rondhangende scooterjeugd. De bevolking is hoogopgeleid en divers en leeft welwillend met elkaar.

Nou ja, mét… Naast elkaar, vooral. Dat er weinig frictie is, komt ook omdat de bewoners van Meerhoven niet zo intens samenleven. Van Buul ziet ze überhaupt weinig buiten. „Alleen Chinezen en Koreanen maken na het avondeten graag een wandelingetje. Tussen 7 en 8 zie je er veel lopen door het park, ze groeten netjes terug.”

Meer gebruiker dan bewoner

Meerhoven is niet de bruisende smeltkroes die het had kunnen zijn. De internationals zijn meer gebruiker van de wijk dan bewoner. Ze weten de weg naar de instanties te vinden, maar het contact met de autochtone bevolking is beperkt. En onderling mengen de verschillende bevolkingsgroepen ook nauwelijks, zegt de Indiër Shazad Khan, die al 8 jaar in Nederland woont met zijn gezin.

Indiër Shazad Khan en zijn gezin. Foto Roos Pierson

Khan werkt bij NTS, een toeleverancier van chipmachinebouwer ASML. Zijn jonge kinderen zitten bewust niet op de internationale school („een eiland voor expats”) maar op de lokale basisschool in de wijk. Goed voor de integratie, vindt hij, hij stuurt ze ook naar de sportclub. Maar als een gezin met iets oudere kinderen komt, dan lukt het die kinderen vaak niet om op de basisschool in Meerhoven te beginnen, ziet Khan. De taal werkt tegen. Die worden dan elke ochtend met de auto of taxi naar de internationale school gebracht.

En, maar dat geldt overal, expats mogen hun familie niet over laten komen. In Meerhoven vestigen veel expats zich voor langere tijd. Maar leven in een groot familieverband, zoals in het thuisland, kan niet in Nederland. Khan: „Chinese expats willen heel graag dat hun oude ouders bij hen kunnen wonen.” Khan lobbyt voor versoepeling van de regels. Verder is iedereen hier gekomen voor zijn uitdagende baan, dus veel tijd voor samenleven is er niet.

Het gevolg is een wijk die overdag volstrekt is uitgestorven. De straten zijn leeg, door het winkelcentrum loopt een enkeling. Dat is wel vaker het geval in een nieuwbouwwoonwijk, maar in Meerhoven zou het levendiger kunnen zijn. Veel vrouwen van expats zitten namelijk thuis.

Het is een flinke groep, zegt Khan. „We hebben in Eindhoven wel 20.000 goed opgeleide dames die de hele dag uit het raam aan het staren zijn.” Zelf werkte hij eerst in Delft. Daar had zijn vrouw een goede marketingbaan in Den Haag, in de oliesector. Maar in Eindhoven lukte het haar niet om iets nieuws te vinden. Khan: „Eindhoven is een technisch georiënteerd gebied. Voor echtgenotes die niet zo technisch zijn opgeleid, is het moeilijk om hier werk te vinden.”

Ook de Chinese Congli Dong merkte dat het moeilijk is om als vrouw-van werk te vinden. Ze woont twee jaar in Meerhoven en werkt inmiddels bij HighTech XL, een organisatie die tech-startups begeleidt in groeien. Ze kreeg haar baan via een Eindhovens ‘Expat Spouses Initiative’. „Vrouwen komen mee met hun man. Voor hen is het niet makkelijk.”

We hebben in Eindhoven wel 20.000 goed opgeleide dames die de hele dag uit het raam aan het staren zijn

Shazad Khan, werknemer NTS

Wel taalcursus, niet naar de barbecue

Maar de thuisblijvende vrouwen van Meerhoven zoeken elkaar niet vaak op. „Mensen in Meerhoven zijn erg op zichzelf”, zegt Dong. „Ze krijgen kinderen, zijn bezig met hun werk en familie. Als er geen direct voordeel is van een activiteit, doen ze niet mee.” Ze komen wel naar de Nederlandse taalcursus, niet naar de barbecue. Zelf was Dong actief voor het internationale platform van de wijk, maar nu ze een baan heeft wordt dat ook minder.

Wijkverloskundige Geertje Swinkels probeert de eenzaamheid te doorbreken. Ze doet geen een-op-een consulten, maar zet de vrouwen tijdens de zwangerschap in een groepje. Ze heeft nu een groep met drie Chinese vrouwen, twee Griekse en twee Indiase. „In zo’n groepje zitten ze allemaal in dezelfde situatie . Er ontstaan vriendschappen, dat is heel leuk.” Het internationale platform blijft activiteiten organiseren en de kinderen die op de lokale school zitten vinden hun weg ook wel. Shazad Khan: „Mijn kinderen hebben Nederlandse en internationale vriendjes.”

Maar hoe mannen als Alexander Zyl gaan integreren in caféloos Meerhoven, is onduidelijk. Bij de inspectie van het huis voor de koop loopt hij in hoog tempo met de makelaar het hele huis door. Check, check, check, het licht werkt, de stadsverwarming doet het, de deur naar het dakterras gaat open. Alleen bij de meterkast blijft Zyl langer staan, daar zit de internetaansluiting. En daar heeft hij nog wel een paar vragen over.