De ‘boze man’ uit de VS komt

Trump in Azië

De komende tien dagen maakt Oost-Azië kennis met president Trump. Toont hij zich een staatsman of overheerst het eigenbelang?

Demonstraties deze week bij de Amerikaanse ambassade in Seoul. Foto Ahn Young-joon/AP

President Trump gaat weer op reis. Na Europa (handjeknijpen met Macron) en het Midden Oosten (zwaarddansen met de sjeiks) is Azië aan de beurt. Vijf landen en twee topconferenties in tien dagen. Daarna zal de wereld mogelijk iets meer greep hebben op de vraag: wat wil Trump met Azië?

De maidentrips zijn van belang omdat ze helpen het profiel van de onstuimige en onberekenbare man in het Witte Huis aan te scherpen. Europa leerde bijvoorbeeld dat Trump inderdaad hard is als het gaat om de Europese bijdragen aan de NAVO.

En Azië? Amerikaanse bondgenoten willen weten waar ze aan toe zijn, zeker nadat Trump uit het handelsakkoord Trans Pacific Partnership (TPP) stapte. Dat vertrek was „waarschijnlijk net zo desastreus voor de Amerikaanse invloed in de regio als de oorlog in Vietnam”, schreef Aziëkenner Michael Green van Georgetown University in Foreign Policy.

Aanpak van Noord-Korea

Wil Trump in Azië vooral deals sluiten in het belang van Amerika, of zien de VS ook in de toekomst een rol voor zichzelf als politieke grootmacht in het gebied? Blijven de VS het democratische alternatief voor communistisch China? Op de officiële agenda staan vooral handelsbetrekkingen en de aanpak van Noord-Korea.

En welke Trump zal via Hawaï naar Japan, Zuid-Korea, China, Vietnam en de Filippijnen reizen? De obstinate Trump, die China beschuldigde van fraude en valutamanipulatie, of de iets gematigdere Trump, die heel amicaal kan zijn met de Chinese president Xi Jinping?

Trump ontmoet in elk geval een kleurrijk politiek gezelschap van autocraten en democraten. In Tokio wordt hij ontvangen door de conservatieve Shinzo Abe, blakend van zelfvertrouwen na een recente verkiezingsoverwinning. Abe wil Japan in Oost-Azië ontwikkelen tot machtscentrum, als tegenwicht voor China.

In Zuid-Korea is de afgelopen tijd met lichte verbijstering gereageerd op Trumps oorlogszuchtige woordkeus jegens van Noord-Korea, variërend van „little rocket man” tot „stilte voor de storm” en „fire and fury”. „Zuid-Koreanen worden niet alleen angstiger door de directe bedreigingen van de schandelijke jongeman in Noord-Korea”, schreef de Koreaanse hoogleraar Joon-hyung Kim op The Asan Forum, „maar ook door de dreigementen van de onvoorspelbare, boze oude man in de VS”.

En net zoals Europeanen in het voorjaar wilden weten of Trump nog wel achter de NAVO stond, proberen de Zuid-Koreanen te achterhalen of zij nog wel op de president kunnen bouwen. In september beschuldigde Trump president Moon Jae-in van „appeasement” en dreigde hij met het opblazen van het bilaterale handelsakkoord omdat de Koreaan vredesbesprekingen met Pyongjang had geopperd.

President Moon zit in een lastige positie. Hij werd verkozen omdat hij Noord-Korea wilde aanpakken met sancties én dialoog, maar onder druk van rakettesten en atoomproef koos hij voor een hardere lijn – hetgeen zijn progressieve achterban hem niet in dank afneemt. Nu moet hij op de foto met de man die hem desondanks van politieke naïviteit beticht, maar die ook garant moet staan voor de veiligheid van zijn land.

In Beijing zal Xi Jinping in de deuropening staan, een man wiens carrière na het 19e Partijcongres van vorige maand niet meer stuk kan – Xi kreeg dezelfde status als Mao en Deng. Noord-Korea zal ongetwijfeld ook hier ter sprake komen. Het sanctiepakket dat in september in de VN werd afgesproken was er niet gekomen zonder werkbare relatie tussen Trump en Xi. Vraag is nu hoe de relatie zich verder zal ontwikkelen.

Een roofdier

Minister van Buitenlandse zaken Tillerson liet onlangs doorschemeren hoe hij denkt over China. Hij had pittige kritiek op het fameuze Chinese infrastructuurprogramma ‘Een Gordel, een Weg’, zonder het project met naam te noemen. Deelnemende landen moeten er zelf voor betalen, middels zeer ongunstige leningen, uiteraard af te sluiten in China. Tillerson: „We denken dat het belangrijk is dat we daar alternatieve financiële structuren voor ontwikkelen.”

Tillerson noemde de tweede economie in de wereld een „roofdier” en hekelde het feit dat China zich niet altijd aan internationale regels houdt – denk aan de conflicten over de aanleg van eilanden in de Zuid-Chinese Zee.

De Chinese ambassadeur in de VS, Cui Tankai, waarschuwde de Amerikanen zich vooral niet te bemoeien met de eilanden. Ook verzette hij zich tegen de aantijging dat de Chinese economie een roofdier is dat de buurlanden uitbuit. Wie dat zegt over China, aldus Cui, „zou weleens kunnen beschrijven wat hij ziet als hij in de spiegel kijkt”.