Column

Afdalen tot #MeToo-niveau in de Kamer

Je kunt je afvragen: hoe komt het dat wij steeds gretiger debatteren over beschuldigingen in plaats van feiten? Over verdenkingen zonder bewijs? Wie woensdag de eerste ronde van het debat over de regeringsverklaring volgde, kon zien dat de ontsporing van de #MeToo-discussie niet op zichzelf staat. Ook in de politiek groeit het verlangen naar aantijgingen en cliffhangers: naar het onbewijsbare verwijt dat lastig weerlegbaar is, zodat je het altijd in leven kunt houden.

Oppositieleider Wilders sprak over ‘de schijn van dubbele loyaliteit’ inzake de dubbele nationaliteit (Nederlands en Zweeds) van vicepremier Kajsa Ollongren (D66). De schijn. Tegen BNR zei Ollongren wijselijk: „Het gaat om wat je doet; niet om op wie je vader ooit verliefd werd.”

Hielp niet. Wilders, en hij wist natuurlijk dat dit een van de oneliners van de dag werd, had een uithaal voorbereid: „Ik wil geen Turken, Marokkanen of Zweden in dit huis. [...] Dit is mijn land!”

Het cynisme hierachter moet niet onderschat worden. In 2010 tolereerde hij, als gedoogpartner van Rutte I, nog dat staatssecretaris van Zorg Marlies Veldhuijzen van Zanten (CDA), ook Nederlandse en Zweedse, in functie bleef. Zelfs in zijn eigen fractie zit iemand die een collega in het verleden toevertrouwde dat het lastig kiezen is tussen het vaderland van moeder of vader.

Lees ook deze analyse van het Kamerdebat van woensdag: Strijd om de gunst van de ‘gewone Nederlander’

Thierry Baudet uit graag een vergelijkbare verdachtmaking: het partijkartel. Woensdag paste hij de theorie toe op de VVD en de zorg, en noemde wat namen van VVD’ers die daar functies hebben, tot en met de echtgenoot van Edith Schippers. (Volgens Baudet hebben echtgenoten blijkbaar geen recht op een eigen leven.)

Hij kreeg een kalme weerlegging van Dijkhoff (VVD) – maar de kans dat Baudet nooit meer op deze onbewezen „belangenverstrengeling” terugkomt lijkt me minimaal.

Maar niet alleen rechts-populisten bedienen zich van suggestiviteit. GroenLinks, SP en PvdA wisten de motieven achter de verlaging van de dividendbelasting met 1,4 miljard euro verdacht te maken („goed voor Amerikaanse beleggers”), zeker toen Buma toegaf dat VNO-NCW het plan had ingestoken. Links maakte er geen persoonlijke aanval van, een belangrijke verschil, maar ook hier was er meer beschuldiging dan inzicht.

Het is gedrag dat ook in het maatschappelijk verkeer normaal is geworden. Geduld, feitelijkheid en ambachtelijkheid leggen het af tegen haast en angst voor het verwijt van wegkijken. Het gevolg is dat onbewezen beschuldigingen nu zelfs gemeengoed in de nationale vergaderzaal zijn geworden.

Je zou alleen hopen dat iemand daar zei: hóórt dit eigenlijk wel?

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.