Referendum over sleepwet gaat definitief door

De Kiesraad maakte woensdagochtend bekend dat de initiatiefnemers voor het referendum voldoende geldige handtekeningen hebben verzameld.

De groep studenten uit Amsterdam die het initiatief voor het referendum heeft genomen. Foto Evert Elzinga / ANP.

Nederland gaat opnieuw naar de stembus voor een raadgevend referendum, dit keer over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De Kiesraad maakte woensdagochtend bekend dat de initiatiefnemers voor het referendum voldoende geldige handtekeningen hebben verzameld. Uit een steekproef van de Kiesraad blijkt dat ruim 384.000 geldige handtekeningen zijn verzameld, waar er 300.000 nodig waren. Zeer waarschijnlijk zal het referendum op 21 maart plaatsvinden, gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen.

Het initiatief voor het referendum komt van een groepje studenten uit Amsterdam. In de eerste fase moesten ze tienduizend handtekeningen verzamelen. Dat aantal werd ruimschoots gehaald. De afgelopen zes weken waren er nog eens 300.000 handtekeningen nodig. Dat dit is gelukt is mede te danken aan een item in het tv-programma Zondag met Lubach, waarin presentator Arjen Lubach tv-kijkers opriep voor het referendum te tekenen.

De nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) geeft de inlichtingen- en veiligheidsdiensten AIVD en MIVD meer bevoegdheden. De wet regelt onder meer dat de geheime diensten ongericht op grote schaal informatie als internetverkeer kunnen aftappen. Critici zijn bang dat de geheime diensten massaal gegevens van burgers kunnen onderscheppen en te lang bewaren. De wet zou op 1 januari ingaan, maar minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) zal woensdag aan de Kamer schrijven dat de invoering wordt uitgesteld tot 1 mei omdat het aanstellen van een nieuwe toetsingscommissie langer duurt dan gedacht.

Uitstel

Het uitstel van de wet is opvallend. Voorstanders van de ‘sleepwet’ voerden eerder aan dat de wet op 1 januari nou eenmaal in zou gaan en dat het daarom lastig of onnodig zou zijn om er achteraf over te stemmen. Dat argument vervalt nu. Ook zouden de extra bevoegdheden voor de diensten niet langer kunnen wachten.

Door het raadgevend karakter van het referendum is de politiek niet verplicht de uitslag over te nemen. De afgelopen dagen barstte in de nieuwe coalitie al discussie los over hoe met het referendum moest worden omgegaan. CDA-leider Buma zei zaterdag in de Volkskrant dat het kabinet de uitslag hoe dan ook zou moeten negeren omdat het kabinet het referendum wil afschaffen. D66-leider Pechtold noemde die uitspraak dinsdag “onverstandig”. Hij wil eerst de uitslag afwachten en dan bezien of er nog extra aanpassingen aan de wet nodig zijn. Pechtold gaf wel aan dat hij het niet ziet gebeuren dat de wet alsnog wordt ingetrokken.