Column

De Catalaanse bourgeoisie krabbelt terug

De man die Catalonië nog altijd als zijn president beschouwt heeft zijn bevolking toegesproken – vanuit Brussel. Elke dag nemen de ontwikkelingen een nieuwe haarspeldbocht, paf, de andere kant op. Het maakt de inwoners van Girona, woonplaats van (oud-)president Puigdemont, onzeker. „Alle energie is uit me weggelopen”, zegt Anna Poch, eigenares van een damesmodezaak. „Het fanatisme in mij is getemperd”, zegt activist Jordi Torrent. En de eigenaar van een olijfolieplantage, een statige oude heer „uit een goede familie” is somber. „Ik belde mijn broer in Madrid: Zeg me, wat moeten we doen?”

De middeleeuwse stad Girona ligt ongenaakbaar onderaan de Sant Miquel. „Een gerimpeld stukje wereld als een droge en zwarte pruim”, schreef de Catalaan Josep Maria de Sagarra honderd jaar geleden in Knoflook en pekel, in de mooie vertaling van Frans Oosterholt. „Verkouden, reumatische stenen, doortrokken van ontgoochelingen en artritis.” Hij beschreef hoe de bliksem de klokkentoren van de basiliek had verminkt.

De toren is nog steeds gehavend. De platanen in het park Devesa reiken nog steeds tot in de hemel. Zigeuners roosteren kastanjes. De monstrans met de overblijfselen van de heilige Narcissus wordt deze week door duizenden gelovigen gekust zoals ze het al eeuwen doen.

In de verminkte stadspaleizen woonden de aristocraten. De Sagarra ergerde zich aan hun zelfgenoegzaamheid. „Ze vinden zichzelf de beste Europeanen van Spanje. De rest bakt er niets van, zeggen ze.” Maar hun moraal is dubbel, redeneerde de schrijver. Als de anarchisten door de straten raasden, namen de heren vlug het rijtuig naar Madrid. Zo doofden de revoluties.

Ze vinden zichzelf de beste Europeanen van Spanje. De rest bakt er niets van, zeggen ze

Nog altijd wonen er aristocraten en regenten met namen als Frigola Buteña en Nadal. Vertaler Frans Oosterholt woont in Girona en laat hun huizen zien. Hij wijst op de banken en bedrijven die nu hun hoofdkantoren naar buiten Catalonië hebben verplaatst.

De oude volksaard is nog herkenbaar, zegt Oosterholt. „Die balanceert altijd tussen woede, temperament – rauxa in het Catalaans – en gezond verstand, seny.” Als de massa is opgezweept, de geest uit de fles, dan is het de taak van de bourgeoisie om die er weer in terug te krijgen.

Ook dat kun je deze dagen in Girona zien: de hypocrisie van de gegoede burgerij die meejuichte met Puigdemont en als puntje bij paaltje komt, ineens bedenkt wat ze te verliezen heeft: geld.

Dat is de slingerbeweging van het onafhankelijkheidsverlangen. Dan reist oud-parlementariër Josep Duran i Lleida, gematigd nationalist, naar Madrid om de gemoederen tot bedaren te brengen. In een demonstratie zag ik een spandoek met: ‘We zijn allemaal Catalonië. Voor het (vreedzaam) samenleven. Seny!

Jutta Chorus (j.chorus@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.