Belastingplan is de doorbraak die Trump hard nodig heeft

Belastinghervorming VS Donderdag presenteren de Republikeinen nieuwe plannen over de verlaging van belastingen. Overeenstemming over belastinghervorming in de VS is echter nog ver te zoeken.

President Donald Trump en First Lady Melania Trump vieren Halloween. Foto Chris Kleponis/EPA

Als er één beleidsterrein is waarmee de Amerikaanse president Donald Trump kan scoren, is het belastingverlaging. Ondanks tegenslagen voor zijn presidentschap op andere gebieden, zoals het Rusland-onderzoek en de vooralsnog mislukte pogingen om ‘Obamacare’ af te schaffen, zien Republikeinse aanhangers van Trump grondige hervorming van het Amerikaanse belastingstelsel als een heilige graal binnen handbereik.

Er staat dan ook veel op het spel wanneer de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden deze donderdag hun belastingplan presenteren. Ze hebben haast met hervorming van het belastingstelsel: voor het einde van het jaar moet het Congres het eens worden over een plan, zodat Trump rond Kerst zijn handtekening kan zetten onder wat zijn eerste grote wetgevende doorbraak moet worden: ‘comprehensive tax reform’.

De verwachtingen zijn hooggespannen. De aanhoudende stijging van de koersen aan de Amerikaanse beurzen wordt voor een belangrijk deel toegeschreven aan het vooruitzicht dat de zakenman Trump het belastingstelsel fundamenteel kan hervormen. Versimpeling van het stelsel, en verlaging van de belastingen met zo’n 6.000 miljard dollar, moet de al prima draaiende Amerikaanse economie nog verder aanzwengelen.

„We gaan een historische belastingverlaging leveren voor het Amerikaanse volk”, zei Trump in september. „Dit is iets waarvan ik waarschijnlijk kan zeggen dat ik er goed in ben. We gaan belastingen verlagen voor de middenklasse, het belastingstelsel eenvoudiger en eerlijker maken voor gewone Amerikanen, en de banen en de rijkdom terugbrengen die ons land hebben verlaten.”

Dit is iets waarvan ik waarschijnlijk kan zeggen dat ik er goed in ben

President Trump, in september

Nodeloos ingewikkeld

Hervorming van het Amerikaanse belastingstelsel is echter makkelijker gezegd dan gedaan. Sinds 1986 is het niet gelukt om het stelsel grondig te herzien – ondanks dat presidenten en leiders van beide partijen in het Congres het erover eens waren dat het huidige stelsel van alles mankeert.

Zo wees oud-president Barack Obama er al op dat Amerikaanse bedrijven worden beloond als ze hun winsten in het buitenland houden. Bovendien is het stelsel volgens velen nodeloos ingewikkeld voor gewone Amerikanen en kleine zelfstandigen.

Trump wil daarom het aantal belastingschijven terugdringen van zeven naar drie of vier, en de vennootschapsbelasting flink verlagen, van 35 tot 20 procent. Volgens de president hebben Amerikaanse bedrijven te maken met de hoogste vennootschapsbelastingen in de geïndustrialiseerde wereld. Verlaging van die belastingen moet leiden tot economische groei, waarvan de middenklasse moet profiteren. Een vooraanstaande adviseur van Trump, Kevin Hassett, heeft voorgerekend dat de voorgestelde verlaging van de vennootschapsbelasting het gemiddelde middenklassehuishouden jaarlijks zeker 4.000 dollar moet opleveren. Volgens Trump kunnen de voordelen oplopen tot 5.000 dollar per jaar.

Critici betwisten dat. Ten eerste wijzen zij erop dat het in de praktijk meevalt met de hoge vennootschapsbelastingen voor Amerikaanse bedrijven. Bovendien veronderstelt het plan dat verlaging van de vennootschapsbelasting zal leiden tot hogere inkomens. Dat is allerminst zeker. De kans bestaat dat een groot deel van de verlaging ten goede komt aan aandeelhouders, over het algemeen rijkere Amerikanen. Lawrence Summers, oud-minister van Financiën onder president Bill Clinton, bestrijdt fel dat lagere vennootschapsbelastingen per definitie leiden tot hogere inkomens. Hij heeft de veronderstellingen van Hassett hard aangevallen als „een combinatie van oneerlijk, incompetent en absurd”.

Nog los van dat debat is de grote vraag waar het geld voor de verlaging vandaan moet komen. Conservatieve, fiscale haviken als Mitch McConnell, leider van de Republikeinen in de Senaat, willen geen verhoging van de overheidsschuld. Dus moet de verlaging van de vennootschapsbelastingen op een andere manier worden gefinancierd – bijvoorbeeld door belastingvoordelen af te schaffen.

Honderden aftrekposten

Dat stuit echter op de reden waarom hervorming van het Amerikaanse belastingstelsel zo moeilijk te realiseren is: de populariteit van aftrekposten. Het huidige stelsel kent enkele honderden speciale regelingen om economisch gedrag te stimuleren, van de aftrekbaarheid van hypotheekrente en donaties aan goede doelen tot belastingvrij sparen voor pensioenen.

Die ‘snoepjes’ kosten de Amerikaanse schatkist jaarlijks zo’n 1.600 miljard dollar. Maar bij elke aftrekpost hoort een belangengroep die gaat protesteren als Congresleden eraan willen komen. Zo heeft de National Association of Home Builders, een belangenorganisatie in de woningbouw, laten weten zich fel te zullen verzetten tegen wijziging van de aftrekbaarheid van hypotheekrente. Een voorstel om de federale aftrekbaarheid van staats- en lokale belastingen af te schaffen, stuit op hevig verzet in staten met relatief hoge inkomstenbelastingen als Californië, New York en New Jersey. Ook Republikeinse Congresleden uit die staten deinzen ervoor terug. Het toont aan dat overeenstemming nog ver te zoeken is.

De druk op de Republikeinen is dan ook groot. De Democraten hebben er geen belang bij om Trump aan een succes te helpen, dus de Republikeinen zullen grotendeels zelf tot overeenstemming moeten komen. Lukt dat niet, dan komen ze volgend jaar in moeilijkheden bij de tussentijdse verkiezingen, waarschuwde senator Lindsey Graham vorige week. „Als we falen op het gebied van belastingen, is dat het einde van de Republikeinse meerderheid in 2018.”