Advocaat van Puigdemont strijdt als ‘Lucky Luke’ tegen Spanje

Na aankomst in België nam de Catalaanse leider Carles Puigdemont advocaat Paul Bekaert in de arm. Het is niet de eerste keer dat Bekaert het opneemt tegen Spanje.

Paul Bekaert, de Belgische advocaat van Carles Puigdemont. Foto Eric Vidal/Reuters

Is Carles Puigdemont bij de Vlaams-Nationalisten van de N-VA? Op bezoek bij Europarlementariërs misschien? Zit hij nog in de trein, of is hij toch bij het regeringspaleis in Barcelona? Maandagavond was de wereldpers op zoek naar de afgezette Catalaanse minister-president. Hij bleek in het West-Vlaamse Tielt, een plaats van zo’n 20.000 inwoners, te zijn. Op bezoek in het kantoor van Paul Bekaert, die hij even daarvoor als advocaat had aangenomen.

De keuze voor Bekaert is niet verrassend. Zoveel advocaten met ervaring in uitlevering, politiek asiel, het Europese aanhoudingsbevel én Spanje zijn er nu eenmaal niet. De 68-jarige raadsman, die eens zei dat een advocaat een „Lucky Luke” moet durven zijn die het „opneemt tegen de staat”, is gespecialiseerd in mensenrechten en deed veel zaken rondom afscheidingsbewegingen. Als lid van de Liga voor de Mensenrechten reisde Bekaert al in de jaren zeventig rond als internationaal waarnemer voor mensenrechten. Hij bezocht onder meer herhaaldelijk Baskenland en Ierland. Al tijdens zijn studie raakte Bekaert „solidair met de bedrukten”, zei hij een aantal jaar geleden in een interview, hoewel hij zich niet noodzakelijk identificeert met het gedachtegoed van zijn cliënten.

Lees ook het profiel van Puigdemont: Van banketbakkerszoon tot zelfverklaard president

Uitlevering Spanje voorkomen

Bekaert verdedigde eerder de Turks-Koerdische activiste Fehriye Erdal, door Turkije beschuldigd van terrorisme, en het Baskische echtpaar Luis Moreno en Raquel Garcia. Begin jaren negentig werden zij er door Spanje van beschuldigd banden te hebben met de ETA. Ze zouden militanten onderdak hebben geboden die onder meer een politieman hadden gedood. Ze vluchtten naar België. Na een jarenlang aanslepende zaak, lukte het de advocaat hun uitlevering aan Spanje te voorkomen.

De hele zaak zorgde voor een diplomatieke rel. Spanje was woedend omdat het de afwijzing zag als een schending van de Europese afspraken ter bestrijding van terrorisme. De Belgische rechters oordeelden juist dat er geen juridische gronden waren voor uitlevering, wat in feite betekende dat het democratische gehalte van de Spaanse rechtsstaat werd betwijfeld. De juridische samenwerking tussen beide landen werd in 1996 stopgezet. Moreno en Garcia zijn inmiddels Belg geworden. Niet voor niets noemde Bekaert zichzelf deze week de „luis in de Spaanse pels”.

Lees ook het vragenstuk: wat is er aan de hand in Catalonië? En nog 11 vragen over het referendum

Europees arrestatiebevel

De zaak-Puigdemont is in die zin anders dat hij niet is beschuldigd van terrorisme. De kans is wel groot dat ook tegen hem een Europees arrestatiebevel wordt uitgevaardigd als hij donderdag niet op de aangegeven tijd bij de rechtbank in Madrid is. De Spaanse justitie wil Puigdemont vervolgen voor rebellie, opruiing en verduistering. Bekaert vertelde woensdag dat Puigdemont zich niet zal melden. „Zoals de zaken er nu voor staan, zie ik niet in dat hij de eerstvolgende weken teruggaat naar Spanje”, zei Bekaert tegenover VTM Nieuws. In de Krant van West-Vlaanderen beschuldigde hij de Spaanse overheid ervan rechtbanken voor de politiek te gebruiken. Bekaert stelt voor dat Puigdemont in België ondervraagd wordt en benadrukt dat de Catalaan niet is ondergedoken.

Hoewel Puigdemont dinsdag tijdens een persconferentie zei in Brussel te zijn omdat het de hoofdstad van de Europese Unie is, is het voor hem wel gunstig dat het ook de hoofdstad van België is. Een precedent met geweigerde uitlevering is er al en mocht hij toch nog een asielaanvraag willen doen, dan kan dat in België – al zijn z’n kansen daarop minimaal. „Ik durf toe te geven dat ik in mijn zaken gebruik maak van politiek en pers”, zei Bekaert in 2000 tegen De Standaard. In de zwaar gepolitiseerde zaak rond Puigdemont zal dat vast niet anders zijn.

Bekijk hieronder ook het interview van Paul Bekaert met VTM:

Correctie (1/11/2017): In een eerdere versie van dit artikel werd geschreven dat de Turks-Koerdische activiste Fehriye Erdal werd vrijgesproken. Zij werd begin dit jaar tot 15 jaar cel veroordeeld. Ook werd Paul Bekaert gelinkt aan de Nederlandse Liga voor de Rechten van de Mens. Dat moet de Vlaamse Liga voor Mensenrechten zijn.