Grootste terreurdaad in New York sinds 9/11

Terrorist van Oezbeekse origine doodt acht mensen, verwondt elf bij een aanslag in New York. De Amerikaanse president Trump wil aanvragers van een visum beter doorlichten, zei hij in een eerste reactie op Twitter.

Hulpverleners bij het lichaam van een van de slachtoffers, na de aanslag in New York die acht mensen het leven kostte. Foto Justin Lane/EPA

Terwijl New York zich opmaakte voor Halloween, het feest waarin de spot wordt gedreven met de dood en angst, sloeg het terrorisme dinsdagmiddag toe op Manhattan. De 29-jarige Sayfullo Saipov doodde acht mensen en verwondde er elf, toen hij met een pick-up-truck op een schoolbus, en later op mensen op een fietspad inreed. Het was de grootste terreurdaad in New York sinds 11 september 2001.

De politie maakte al snel bekend dat Saipov, een Oezbeek die sinds 2010 in de Verenigde Staten woont, terroristische motieven had. De man had op een briefje geschreven dat hij geïnspireerd was door terreurgroep Islamitische Staat. Nadat hij zijn pick-up-truck had verlaten, liep Saipov nog een tijdje over straat met een paintball- en een luchtpistool, totdat de politie hem neerschoot. Hij werd in de maag geraakt, maar is niet in levensgevaar. Zijn slachtoffers waren onder meer vijf Argentijnen, die deelnamen aan een groepsreis.

Onberekenbaar

De aanslag in New York raakt de Verenigde Staten op een gevoelig moment. President Donald Trump heeft vaak gespeculeerd wat hij zou doen als islamitisch geïnspireerd terrorisme de Verenigde Staten zou bereiken. Nu is voor het eerst sinds zijn aantreden een grote aanslag gepleegd door iemand met radicaal-islamitische motieven.

Trump is de laatste weken zo onberekenbaar, dat niemand weet hoe hij zal reageren. Een paar uur na de aanslag schreef de president op Twitter: „Ik heb [het ministerie van] Binnenlandse Veiligheid zojuist opgedragen het Extreme Doorlichtingsprogramma te versterken. Politiek correct zijn is prima, maar niet hiervoor!”

Trump verwijst naar een strenger programma voor reizigers die een visum willen bemachtigen om de VS binnen te komen. Trump heeft nog een dossier dat hij de komende dagen mogelijk weer ter sprake brengt: het inreisverbod voor reizigers uit zeven landen, en deels uit Venezuela. Het inreisverbod, dat Trump voor het eerst vlak na zijn aantreden aankondigde, wil door juridische tegenwerking maar niet tot stand komen. De staat Hawaï heeft het vorige maand met succes aangevochten bij een federale rechtbank. Volgens de rechter discrimineert het verbod mensen op nationaliteit, en dat is ongrondwettig.

Generaal Pershing

De aanslag in New York had met het inreisverbod niet voorkomen kunnen worden. Oezbekistan staat niet op de lijst. En Sayfullo Saipov woont al jaren in Amerika, waar hij onder meer werkte voor transportbedrijven. Maar in Washington wordt gerekend op een groot gebaar door Trump. In het verleden heeft de president vaak met harde maatregelen gedreigd na een aanslag.

Zo dreigde Trump als presidentskandidaat in 2015 moskeeën te zullen sluiten, als reactie op de aanslag in Parijs. Eind 2015, na een aanslag op Amerikaans grondgebied, in San Bernardino, pleitte hij voor een inreisverbod voor moslims. En na de aanslag in Barcelona, in augustus van dit jaar, schreef hij op Twitter: „Onderzoek wat de Amerikaanse generaal Pershing deed met terroristen die gevangen werden genomen.” Volgens een (onwaar) verhaal doopte John Pershing kogels in varkensbloed, voordat hij moslims doodschoot.

Parade

Angst voor terrorisme (42 procent van de Amerikanen is bang het slachtoffer van een aanslag te worden) en zorgen om de reactie uit het Witte Huis strijden om voorrang in de Verenigde Staten. Toch gingen in de uren na de aanslag overal in New York verklede kinderen de straat op om snoep op te halen.

Ook de traditionele Halloween Parade ging gewoon door. Burgemeester Bill De Blasio liep mee in de parade, om te bewijzen dat terrorisme geen invloed heeft op het humeur van de stad. „Dit was bedoeld om onze ziel te breken”, schreef De Blasio op Twitter. „Maar New Yorkers zijn standvastig. We laten ons niet afschrikken.”