Catalaanse separatisten weten niet van opgeven

Catalonië

Maandag werd begroet als een dag van de waarheid voor de ‘republiek Catalonië’. Maar een confrontatie bleef nog uit.

Politieagent van de Mossos d’Esquadra, maandag bij het hoofdkwartier van de regionale regering in Barcelona. Foto Yves Herman/Reuters

Maandag 30 oktober begint in Catalonië voor velen van de 7,5 miljoen inwoners als ‘een dag van de waarheid’. Heeft de op vrijdag uitgeroepen nieuwe republiek nog enig bestaansrecht? Zou de Spaanse premier Mariano Rajoy vanuit Madrid al met succes de regie in handen hebben genomen? Of is er nog sprake van een machtsvacuüm?

Talloze internationale media stellen zich al vroeg in de morgen op voor het regeringspaleis op het Plaza de San Jaime in Barcelona. Maar hier blijft het rustig. De Spaanse vlag wappert in top. Slechts enkele separatisten lopen rond met de estelada – de vlag die de Catalaanse onafhankelijkheid symboliseert. De kans dat Puigdemont hier nog ooit als president zal terugkeren, lijkt nihil. Zeker nadat het Spaanse Openbaar Ministerie bekendmaakte hem en leden van zijn regering te willen vervolgen voor rebellie, opruiing en verduistering.

Lees ook: Gaan de Catalanen echt weg uit Spanje? - en elf andere vragen over het referendum

Toch wil niet iedereen zich al gewonnen geven. Josep Rull i Andreu wil op maandagmorgen zijn eerste werkdag als minister van Territorium en Duurzaamheid van de republiek Catalonië beginnen, maar wordt al snel door de Catalaanse politie verstaan gegeven dat hij beter kan vertrekken. Daarmee wordt duidelijk dat de zogenoemde Mossos d’Esquadra in Barcelona gehoorzamen aan ‘Madrid’.

Lobbyclub

Het kantoor van de Catalaanse lobbyclub Diplocat aan de Avenida Diagonal gaat op maandag nog wel gewoon open, terwijl Rajoy toch echt aan heeft aangekondigd het patronaat te zullen sluiten. „Vandaag hebben we gewoon normaal kunnen werken, morgen kijken we wel weer verder”, zo laat Martí Estruch Axmacher, hoofd communicatie van Diplocat, desgevraagd weten. „Wie er nu de leiding heeft? Dat is niet duidelijk.”

In Barcelona lijken de separatisten niet meer écht in de republiek Catalonië te geloven. Zelfs de nieuwe politieke partij van Puigdemont – PDeCat – deelt een morele dreun uit door aan te kondigen deel te zullen nemen aan de door Rajoy aangekondigde verkiezingen van 21 december.

Nu het dagelijks leven in Catalonië weer is begonnen, moet het volk kiezen: naar wie gaan het luisteren. Lees daarover: Wie is nu de baas in Catalonië?

Het verschil tussen de stad Barcelona en de rest van Catalonië is groot. In de provincie Girona is het geloof in Puigdemont nog niet verdwenen. Op de kamer van burgemeester Pere Lluís Garcia van Bescanó hangt een foto van president Puigdemont. Of hij nu in ballingschap is of niet, die foto blijft hangen, zegt Garcia.

„De Guardia Civil zal hem met geweld moeten weghalen. Ik luister nog altijd naar mijn president en niet naar Soraya Sáenz de Santamaria [de Spaanse vicepremier die is aangesteld als bewindvoerder, red.]”.

Met zijn ponyhaar en zijn rechthoekige brillenglazen is de burgemeester een jonge kopie van Puigdemont. Garcia kan dit gemakkelijk roepen, omdat hij burgemeester is van een kleine gemeente met een revolutionair bestuur: zes wethouders zijn van de partij van Puigdemont, vijf van coalitiegenoot Esquerra Republicana. De kans dat de politie binnenvalt is klein en de kans dat hij als gekozen burgemeester van de grootste partij wordt afgezet ook.

Lees ook het verhaal van correspondent Caroline de Gruyter over separatisme in Europa

Dat geldt voor de meeste van de 947 gemeenten in Catalonië. Een minderheid van 147 burgemeesters heeft een pro-Spaanse signatuur, onder wie de burgemeester van Barcelona. Twee burgemeesters zijn na de onafhankelijkheidsverklaring in de problemen gekomen. De burgemeester van de stad Girona, Marta Madrenas, is als Puigdemont-aanhanger voor de onafhankelijkheid, terwijl haar socialistische (PSC) coalitiegenoot tegen is. Het college is gevallen. En de vrouwelijke burgemeester van Badalona, Dolors Sabater van de separatistische CUP, krijgt tegenstand van haar groene en communistische coalitiegenoten.

Als Catalonië een regio van Spanje blijft, heeft burgemeester Pere Lluís Garcia van Bescanó nog een pressiemiddel achter de hand. Hij haalt een dossiermap en een lidmaatschapskaart tevoorschijn van de assemblee van gekozen vertegenwoordigers van Catalonië. De vierduizend Catalaanse burgemeesters en wethouders kunnen in tijden van nood een schaduwbewind vormen. „Ik wacht op een telefoontje en dan kom ik in actie.”

De burgemeester heeft maandag bezorgde burgers met vragen over hun hypotheekschuld te woord gestaan. Ook over het leven van alledag bestaat onzekerheid. „Mensen durven geen grote aankopen meer te doen”, zegt Garcia. De locale CaixaBank Catalonia kijkt met argusogen naar het hoofdkantoor, dat naar Valencia is verhuisd. Zoals er de voorbije maand nog 1.700 bedrijven uit onzekerheid Catalonië zijn ontvlucht.