Raadselachtige Bahama-rotsblokken zijn door golven verplaatst, niet door een superstorm

Als de zeespiegel hoger wordt kunnen de golven sterker worden, en zo zijn de vreemde grote steenblokken op de klif van Eleuthera terecht gekomen, voor de laatste ijstijd.

Rotsblokken op de kust van Eleuthera. Foto E. Casella
Rotsblokken op de kust van Eleuthera. Foto A. Rovere

In het noorden van Eleuthera, een langgerekt eiland in de Bahama’s, liggen zeven grote, raadselachtige rotsblokken op de kust. Het idee is dat ze in het laatste interglaciaal (130.000 - 115.000 jaar geleden) vanuit zee op de kust zijn geworpen door ongekend krachtige orkanen, zogeheten superstormen. Maar een groep onderzoekers schrijft nu in het tijdschrift PNAS, dat zulke extra zware orkanen niet perse nodig zijn om rotsen te verplaatsen. Alleen al een zeespiegel die 4 tot 5 meter hoger is dan nu, in combinatie met hedendaagse orkanen, zou daarvoor voldoende zijn. Ze verwachten ook in de toekomst, naarmate de aarde verder opwarmt en de zeespiegel stijgt, meer kusterosie.

„Als de zeespiegel stijgt slaan golven niet zo snel op de zeebodem, waardoor ze meer energie behouden als ze op kliffen en kusten slaan”, legt geoloog Alessio Rovere van de universiteit van Bremen aan de telefoon uit. Hij is eerste auteur van het onderzoek.

Géén superstormen op komst

Rotsblokken op de kust van Eleuthera. Foto A. Rovere

De studie haakt in op een discussie die twee jaar geleden losbarstte na een publicatie van klimaatalarmist James Hansen, verbonden aan het Columbia University Earth Institute in New York. Samen met achttien andere wetenschappers voorspelde hij voor deze eeuw superstormen zoals die zich ook in het laatste interglaciaal zouden hebben voorgedaan. Ze waren krachtiger en destructiever dan de huidige orkanen. Maar de studie kreeg veel kritiek. „Berekeningen met computermodellen geven tot nu toe geen aanleiding om te veronderstellen dat er in de toekomst weer superstormen zullen optreden”, schrijft Rein Haarsma in een e-mail. Hij is bij het KNMI gespecialiseerd in tropische cyclonen. Of zich in het laatste interglaciaal überhaupt van zulke superstormen hebben voorgedaan, noemt hij ook „omstreden”. Volgens Haarsma is het wel de verwachting dat orkanen in de toekomst in kracht zullen toenemen, maar slechts beperkt.

Voldoende golfenergie

Rotsblokken op de kust van Eleuthera. FotoT. Lorscheid

In het nu gepubliceerde onderzoek berekenden de geologen voor de twee grootste van de zeven rotsblokken op Eleuthera hoeveel golfenergie er nodig is om ze te verplaatsen. De blokken waarom het gaat heten in de volksmond ‘cow’ en ‘bull’ – koe en stier. Ze liggen op een smalle landstrook, de Glass Window Bridge, die het centrale deel van het eiland verbindt met het noordelijk deel. Ter plekke steken de steile kliffen 15 meter boven zeeniveau uit, en de waterdiepte is er zo’n 7,5 meter. De vlakke rotsachtige zeebodem kenmerkt zich door grote stenen en geërodeerde kanalen – waarschijnlijk door de schurende werking van stenen die door krachtige golven heen en weer bewegen.

Aan de hand van foto’s (op land gemaakt, en ook met een drone vanuit de lucht) bepaalden de wetenschappers het volume van de twee rotsblokken. Op basis van materiaalonderzoek bepaalden ze vervolgens het gewicht – koe weegt 383 ton en stier 925 ton. Daarna testten ze in een golvenmodel de uitwerking van drie recente orkanen (Sandy, 2012; Andrew 1992; Perfect Storm, 1991) op de twee rotsblokken. Daarbij varieerden ze de zeespiegel. Bij een zeespiegel die 4 tot 5 meter boven het huidige niveau ligt, zou Sandy de rotsblokken hebben kunnen verplaatsen. Voor Andrew had de zeespiegel nog eens 7,5 meter hoger moeten zijn, en bij Perfect Storm waren de rotsblokken bij welke zeespiegel dan ook nauwelijks in beweging gekomen.

Belangrijke kanttekening

Rotsblokken op de kust van Eleuthera. Foto E. Casella

Kanttekening is dat de onderzoekers nu gekeken hebben naar horizontale verplaatsing. Om de rotsblokken vanaf de zeebodem ruim 22 meter hoger op de klif te krijgen, zou er veel meer energie nodig zijn. „Maar voor die berekening was ons model niet uitgerust”, zegt Rovere. Dat hoeft volgens hem ook niet perse. Het zou kunnen dat bovenaan de klifwand, als gevolg van verwering, rotsblokken ontstaan, die vervolgens door stormen zijwaarts worden verplaatst. Een voorbeeld van zo’n grote klifrots hebben ze al gezien, vlakbij de Glass Window Bridge.