Interview

‘Na een intens concert ben ik soms echt nog even in trance’

De Belgisch/Italiaanse zangeres Melanie De Biasio brengt haar uitdagende mix van pop en jazz naar Crossing Border

Melanie De Biasio, zangeres. Andreas Terlaak

Haar doorbraakalbum No Deal uit 2013 werd geprezen om de subtiele manier waarop ze de invloeden van Portishead, Nina Simone en Billie Holiday bij elkaar bracht. Zwoel, jazzy en mild elektronisch gaf Melanie De Biasio gelauwerde optredens op Eurosonic, North Sea Jazz en in Later with Jools Holland.

De opvolger Lilies van de Belgisch/Italiaanse zangeres is een heel ander beest. Donkere wolken pakken zich samen boven stemmige muziek die niet langer opzit en pootjes geeft. Bezwerende schoonheid maakt zich los uit apocalyptische visioenen van een duistere, zwartgeblakerde wereld.

Ommekeer

De ommekeer die zangeres en fluitiste Melanie De Biasio (39) sinds haar debuut als veelbelovend indiepop-jazztalent maakte, tekende zich vorig jaar af op de slechts één track en 24 minuten lange EP Blackened Cities. Als improviserend componist schiep ze een minimalistische soundscape voor een beklemmend lied over struikelende geliefden in een donkere wereld; meer een requiem dan een popsong. „Blackened Cities was een noodzakelijke tussenstap om aan een nieuw album te kunnen beginnen,” zegt De Biaso in het Brusselse hoofdkwartier van haar platenmaatschappij. „Alles eraan is geïmproviseerd, van de eerste tot de laatste noot. Geen van de muzikanten had kunnen voorzien dat het zo’n lang stuk zou worden. Het werd ook de basis voor Gold Junkies, het sleutelnummer van mijn nieuwe album. Spontaniteit is een belangrijke voorwaarde voor de manier waarop we muziek maken. Vooral live kan het alle kanten uit schieten.”

Belgitude

‘Intens’ zou haar middelste naam kunnen zijn. Klein als ze is, straalt Melanie De Biasio een groot artistiek temperament uit. In een Belgisch tv-programma omschreef collegazanger Arno Hintjens haar als een vrouw met Belgitude: „Ze heeft de blues van haar woonplaats Charleroi.”

Op haar twaalfde trad ze als fluitiste toe tot het Ensemble de l’Harmonie de Charleroi, waarmee ze toerde in Canada. Vanaf haar vijftiende speelde ze in rockbands, om zich enkele jaren later volledig toe te leggen op jazz. Ze studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Brussel. In 2007 verscheen haar eerste album A Stomach Is Burning.

Stemproblemen

Op tournee in Rusland werd ze geconfronteerd met ernstige stemproblemen. „Er was iets mis met mijn zangtechniek. Ik raakte op drastische manier mijn stem kwijt waarna ik een jaar lang niet heb kunnen zingen. Dat was de meest vormende ervaring die ik heb ondergaan, veel meer dan de invloed van andere jazz- of popzangeressen. Ik moest weer bij nul beginnen. Oké, zei ik tegen mezelf, wat nu? Ik heb een lichaam waarmee ik kan ademhalen. Zingen doet pijn en die pijn kan ik in kleine porties naar buiten brengen, zonder meteen een grote stem op te zetten. Een litteken maakt je een interessanter mens. Ik ben geen masochist maar een klein beetje lijden heeft me sterker gemaakt.”

Haar stem kwam terug. Ze nam zich heilig voor om nooit meer met grote kracht te zingen. „Mijn zang is vloeibaar geworden. Uitademen kan ook al een vorm van zingen zijn. Maximale expressie is niet afhankelijk van een maximale inspanning.”

Spiegel van de ziel

Op de hoesontwerp van Lilies lijkt het of de handgeschreven letters van de albumtitel aan haar lichaam ontspringen. Het symboliseert de muziek, zegt Melanie De Biaso. „Muziek is de reflectie van mijn ziel. Het is meer dan alleen geluid. Mijn diepste intenties zijn erin vastgelegd. Ik heb moeten vechten om deze muziek naar buiten te brengen. Sommige uitingen van mijn ziel waren zo schrijnend dat er met geen mogelijkheid nog gewone popmuziek in te herkennen viel. Muziekstukken komen uit onvoorspelbare bron. Ze laten zich niet makkelijk in een kant en klare mal gieten.”

Intuïtie is het belangrijkste gereedschap dat een kunstenaar ter beschikking staat, vindt ze. „Niemand weet wat er morgen te gebeuren staat. Ik ben niet optimistisch of pessimistisch over het wereldgebeuren. Ik laat het komen zoals het is en geef me er aan over. Veel problemen in het dagelijks leven komen voort uit het botsen van ego’s. Die strijd heb ik geprobeerd te vangen in het nummer Your Freedom Is the End of Me, met een videoclip die nauw aansluit op het thema. Aan het eind is er hoop.”

Crossing Border

Op Crossing Border zal ze grenzen overschrijden, belooft ze. Zoals ze dat elke avond doet, bij haar genredoorkruisende mix van coole jazz en experimentele pop.

Dwarsfluit speelt ze wanneer het moment haar dat ingeeft. Op het podium verkeert ze in een staat van concentratie die haar alles behalve de muziek doet vergeten. „Soms, na een zeldzaam intens concert, moet ik wakker geschud worden uit een trance. Mijn dwarsfluit is een belangrijk houvast, ook wanneer ik er niet op speel. Als ik klaar ben met woorden maak ik mijn verhaal af op de fluit. De kleinste zucht in het mondstuk – fwwwttt – verbindt me met de andere muzikanten. Ik ben de dirigent. Mijn lichaam is mijn dirigeerstokje.”

Melanie De Biasio en band spelen 4 november (22:15, Lutherse Kerk) op Crossing Border, Den Haag en 5 november in TivoliVredenburg, Utrecht. Het album Lilies is uit bij PIAS.