Opinie

Kabinet dwingt sekswerkers de illegaliteit in

Het huidige regeerakkoord levert sekswerkers uit aan criminelen, schrijven Marjan Wijers en Joke Swiebel.

Volgens schatting van de Nationale Rapporteur mensenhandel zijn er per jaar ruim 6.200 slachtoffers van mensenhandel in Nederland. Daarbij zou het in zo’n 4.200 gevallen om uitbuiting in de seksindustrie gaan. Nu blijven dit soort schattingen ingewikkeld, maar laten we aannemen dat dit een reëel aantal is, dan is dat eigenlijk opvallend weinig gezien de rechteloosheid en het gebrek aan arbeidsbescherming van sekswerkers. Dat cijfer zal de komende jaren echter aanzienlijk stijgen als dit kabinet zijn zin krijgt. Onder het motto van bestrijding van mensenhandel opent het frontaal de aanval op prostitutie ten koste van de mensenrechten, veiligheid en privacy van sekswerkers.

Zo wil dit kabinet opnieuw proberen een registratieplicht voor sekswerkers in te voeren. In 2013 schrapte de Eerste Kamer verplichte registratie juist uit het wetsvoorstel prostitutie: het is in strijd met de Nederlandse en Europese privacy wetgeving, het nut van een registratieplicht is onbewezen en het helpt niet om mensenhandel te bestrijden.

Verder moeten niet alleen bordelen, maar ook zelfstandig werkende sekswerkers voortaan een vergunning hebben, naast de verplichte inschrijving bij de Kamer van Koophandel die voor alle zzp’ers geldt. Dat betekent publicatie van naam en adres in de plaatselijke krant en verplicht een bordje op de deur met ‘vergunde prostituee’. Dat draagt niet bij aan de veiligheid en privacy van sekswerkers, is niet goed voor de relatie met de buren of het welzijn van je kinderen en maakt het onmogelijk ooit nog van beroep te veranderen. Alleen: die vergunning krijg je nooit, want gemeenten zitten helemaal niet op zelfstandige sekswerkers te wachten. Maar ook al zouden alle sekswerkers voor een exploitant willen werken, dan nog gaat dat niet lukken. Als gevolg van gemeentebeleid is het aantal vergunde bedrijven de laatste jaren namelijk met zo’n veertig procent afgenomen.

Het regeerakkoord rijmt niet met het uitgangspunt dat prostitutie in Nederland een legale activiteit is

Dan het ‘pooierverbod’, een oud stokpaardje van de ChristenUnie. Bij pooiers denkt iedereen aan dwang en uitbuiting, maar daar gaat het dit kabinet niet om. Dat is namelijk allang strafbaar onder het mensenhandelartikel. Een groot deel van de mensenhandelslachtoffers bijvoorbeeld is slachtoffer van zogenaamde ‘loverboys’. Vroeger noemden we dat pooiers, tegenwoordig valt dat onder mensenhandel. Net als elke vorm van misleiding, dwang, geweld of misbruik van overwicht met het doel iemand uit te buiten, in de seksindustrie of elders. Maar wie zijn dan de ‘legale’ pooiers die dit kabinet wil aanpakken? Daar wordt het mistig. In de oorspronkelijke, mislukte, versie van het pooierverbod ging het om iedereen die zich met een sekswerker bemoeide of daar financieel voordeel aan had. Dat zijn er nogal wat: de boekhouder, de taxichauffeur, de bank, de huisbaas, de partner met wie huishouden en inkomsten worden gedeeld.

In het regeerakkoord staat het wat anders: „wie betrokken is bij onvergunde bedrijfsmatige seksuele dienstverlening en daar financieel voordeel uithaalt wordt strafbaar.” Vraag is wat dat betekent. Is bijvoorbeeld de taxichauffeur die een sekswerker naar een vergund seksbedrijf brengt niet strafbaar, maar de chauffeur van een zelfstandige escort wel? Wie er ook onder mogen vallen: wat ze gemeen hebben is dat het om vrijwillige relaties tussen volwassenen gaat. Dat is dan ook precies waar de eerdere poging voor een pooierverbod op strandde . Zoals de toenmalige minister van Veiligheid en Justitie verwoordde: het is overbodig want elke vorm van dwang, geweld en uitbuiting is al strafbaar, het rijmt niet met het uitgangspunt dat prostitutie in Nederland een legale activiteit is, en het is de vraag wat het strafwaardige karakter is van deze activiteiten. Dat geldt natuurlijk nog steeds.

Het criminaliseren van vrijwillige werkrelaties van volwassen sekswerkers leidt ertoe dat bonafide partijen steeds meer zullen vermijden met sekswerkers zaken te doen. Tot alleen de criminelen overblijven. Een registratieplicht jaagt sekswerkers de illegaliteit in. Versterking van het stigma maakt sekswerkers kwetsbaarder voor chantage en misbruik. En het criminaliseren van zelfstandige thuiswerkers en escorts zorgt er voor dat zij niet naar de politie zullen gaan als er iets aan de hand is. Klanten weten dat. En criminelen ook.