Cultuur

Interview

Straatbeeld in Oostburg.

Foto's: An Brys

Wonen in Zeeland, naar school in België

Middelbare scholen in Zeeuws-Vlaanderen hebben door de vergrijzing steeds minder leerlingen. Sommige ouders sturen hun kinderen naar België.

De ‘schoolbel’ gaat, een ouderwetse zoemer, en plots vult de straat voor de school zich met leerlingen. Het oude gebouw van het atheneum in het Belgische Knokke stroomt leeg op de vrijdag voor de herfstvakantie. Op de hoek wacht een auto met Nederlands kenteken op de 13-jarige Mohani, een meisje met een gebloemde rugzak. Ze woont in Zeeuws-Vlaanderen, maar gaat in Knokke naar school. „Het is een fijne school”, zegt Mohani’s moeder, Rita Azizollah. „En het is helemaal niet lastig om er te komen.”

Het onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen staat onder druk. De reden: er wonen steeds minder jonge mensen in dit toch al dunbevolkte gedeelte van Zeeland. De afgelopen tien jaar nam het aantal mensen jonger dan 40 af met ruim 12 procent, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek. Daardoor hebben middelbare scholen het moeilijk, zoals het Zwin College in Oostburg. Die school, in het westen van Zeeuws-Vlaanderen, heeft te weinig leerlingen om financieel gezond te blijven. Sluiting dreigt.

Reistijden zijn voor leerlingen in Zeeuws-Vlaanderen toch al lang. Over smalle provinciale wegen rijden bussen die om de haverklap stoppen. Voor mensen in Nederlandse grensgemeenten is België dan soms veel dichterbij. Vandaar dat sommige ouders hun kinderen naar het Belgische onderwijs dirigeren: volgens de gemeente Terneuzen kiest inmiddels zo’n 8 procent van hen daarvoor.

Uren in de bus

Als de scholen op de flanken van Zeeuws-Vlaanderen moeten sluiten door leerlingengebrek, overweegt 45 procent van de ouders te kiezen voor Belgisch voortgezet onderwijs, bleek midden oktober uit een enquête van de Taskforce Toekomstig Voortgezet Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen. Vooral vanwege de reistijd: voor leerlingen in het westen van Zeeuws-Vlaanderen betekent naar school gaan in het centraler gelegen Terneuzen busritten van twee tot vier uur per dag.

Bezoekers aan de lokale supermarkt. De regio trekt veel mensen uit België die hier zijn komen wonen.

De Taskforce, opgezet met steun van Zeeuwse gemeenten en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), kwam maandag met een nieuw rapport: daaruit blijkt dat de besturen van vier middelbare scholen in Zeeuws-Vlaanderen moeten fuseren.

Het ontbreken van goed bereikbaar onderwijs kan volgens de Terneuzense wethouder Cees Liefting (PvdA) tot grote problemen leiden. „Als naar een Belgische school gaan de enige optie is, kan dat ervoor zorgen dat gezinnen met kinderen niet in Zeeuws-Vlaanderen komen wonen.”

Lees ook: Zeeuws-Vlaanderen blijft wel een aantrekkingskracht houden op Belgische woningzoekers die juist komen wonen in het gebied vanwege de lage huizenprijzen.

Liefting ziet al jaren dat sprake is van een „weglek” naar België, omdat kinderen daar al vanaf tweeënhalf jaar tegen relatief lage kosten op opvangvoorziening of lagere school terecht kunnen. Als middelbare scholen in Nederland slechter bereikbaar worden, vreest Liefting, zullen alleen maar meer kinderen naar België gaan. „En dat terwijl hier genoeg werk is, de industrie is echt booming. We hebben hier gewoon mensen nodig.”

Deze man uit Breskens is zijn vrouw gevolgd naar Oostburg. Hij is een echte Zeeuw en houdt van de rust, de natuur, de trage levensstijl.

In Oostburg zien ze dat elk jaar minder leerlingen. In 1975 telde het westen van Zeeuws-Vlaanderen nog zes scholen met samen zo’n 1.800 leerlingen. Nu is de enige mogelijkheid tot onderwijs het schoolgebouw in Oostburg. Het is een grote stenen blokkendoos, de bibliotheek is ertegenaan gebouwd. Op de hoek staat een gezinshuis te koop. „Als het zo doorgaat, dan moeten we volgend jaar of het jaar erop de deur sluiten”, zegt directeur Frank Neefs. „Het is niet vol te houden om alle niveaus van onderwijs aan te bieden. Als we sluiten, zullen veel leerlingen noodgedwongen naar België vertrekken.”

Lees ook: De leerlingen trekken langzaam weg, maar tegelijkertijd komen er bussen vol ‘medicijntoeristen’ naar Zeeuws-Vlaanderen toe.

Een groot vakantiepark

Het is de reden dat Peter Verploeg een actiegroep heeft opgericht om onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen te behouden. Verploeg, die een dochter in Oostburg op school heeft zitten, is bang dat delen van Zeeuws-Vlaanderen veranderen in een spookgebied. „Als de jonge gezinnen wegblijven, volgen daarna misschien de bedrijven en de horeca. Dat doet mij pijn. Ik zie de regio in gevaar komen, ik zie het doodbloeden. Het wordt hier straks één groot vakantiepark.”

Een bestuurlijke fusie tussen de scholen in Zeeuws-Vlaanderen zou een deel van de oplossing kunnen zijn: de scholen kunnen bijvoorbeeld leraren tussen de verschillende gebouwen laten pendelen. Gesprekken daarover liepen tot nu toe op niks uit.

Veel toeristen komen naar Sluis, maar ook veel ouderen genieten van de rust en de koopjes.

Mede wegens die onzekerheid stuurde Leo Benne uit Sluis zijn dochter alvast naar een Belgische basisschool, om te wennen aan het onderwijs daar. „Het liefst zouden we haar naar een Nederlandse school sturen, maar je wilt zekerheid voor je kind. Ik hoop dat het onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen blijft voortbestaan, maar misschien zijn scholen in België wel de toekomst. Dat we zonder grenzen gaan denken.”

Op het atheneum in Knokke zijn de Nederlandse leerlingen meer dan welkom, vertelt de directeur. Soms hebben de Nederlanders aanpassingsproblemen, vooral met de Franse taal. De 13-jarige Mohani wil in ieder geval niet meer terug. „Ik vind het hier heel erg leuk. Ze snappen mij goed, hier in België.” Dan stapt ze in de auto, op naar Nederland.