Cultuur

Interview

Foto Robin Utrecht

Waarom amateurclubs de interesse in voetbal zien teruglopen

Voetbal

De KNVB verloor afgelopen seizoen ruim 14.000 actieve leden. Veel amateurclubs zien de interesse voor voetbal teruglopen. „We moeten steeds meer doen om onze leden te behouden.”

Zaterdagochtend, 10.45 uur. Oud-Beijerland, onder Rotterdam. Xavier van der Heiden (10) heeft rode koontjes op de wangen. De voetballer van SHO onder 11 heeft zojuist gewonnen van NSVV. „5-4”, zegt hij met pretoogjes.

„Niet gescoord, wel een assist.” Xavier houdt van voetbal, zegt hij. Waarom? Verbouwereerde blik. „Gewoon, omdat ik het leuk vind”, haalt hij zijn schouders op.

Zaterdag is voor veel kinderen de mooiste dag van de week. Maar het aantal wordt minder. Uit het vorige week gepubliceerde jaarverslag van voetbalbond KNVB blijkt dat het ledenaantal met 1,1 procent is afgenomen tot ruim 1,2 miljoen leden. Het was de eerste daling sinds 2014. De groeiende vrouwentak weegt niet langer op tegen de krimpende mannenafdeling. Vooral bij de jongens onder 7 (-5,75 procent) en onder 13 (-3,81 procent) is de daling groot. Onder 19 groeide daarentegen met 4,45 procent.

Foto Robin Utrecht
Foto Robin Utrecht
Foto Robin Utrecht

Eén dorp, drie verenigingen

„De daling past binnen een maatschappelijke ontwikkeling”, reageert Jan Dirk van der Zee, directeur amateurvoetbal bij de KNVB. „We zien dat kinderen steeds vaker ‘ongebonden’ sporten; ze hardlopen, fietsen of voetballen zonder lid te zijn van een vereniging. Dat heeft te maken met een gebrek aan tijd, de aantrekkelijkheid van traditionele sporten en de toenemende individualisering van de samenleving. Neem alleen al de opkomst van de game-industrie. Met die generatie hebben we nu te maken.”

In Oud-Beijerland, een gemeente van 24.167 inwoners in de Hoeksche Waard, kunnen ze zich grotendeels vinden in de landelijke trend. Het dorp telt drie voetbalverenigingen: SHO, OSV en Zinkwegse Boys. „We moeten steeds meer doen om onze leden te behouden”, zegt Jack Smeets, al twintig jaar voorzitter van OSV Oud-Beijerland. „We organiseren clinics, bedenken activiteiten voor kinderen in de onderbouw en zorgen voor ontspanning naast het voetbal. Maar ook wij hebben te maken met de opkomst van – wat ik noem – de beeldtechniek.”

Het ledenbestand van OSV schommelt al jaren rond de vierhonderd. Smeets dankt de huidige stabiliteit vooral aan het succes van het vrouwenvoetbal: de club kreeg er twee vrouwenteams bij. Anders had OSV ook lagere cijfers genoteerd. „Kinderen vinden het minder leuk om aan teamsport te doen”, meent Smeets. „Kijk maar naar Spirit, de atletiekvereniging in Oud-Beijerland. Die zijn juist hard gegroeid.”

Eline Vree, voorzitter van Spirit, bevestigt dat: „Elk jaar komen er tientallen leden bij. Ook voormalig voetballers. We gaan nu richting de 550 leden.” TVO, de lokale tennisvereniging, zit – tegen de landelijke trend in – ook in de lift. Ze hebben bijna zevenhonderd leden, zegt secretaris Gitty Klok. „Binnenkort openen we twee padelbanen (een combinatie tussen squash en tennis, red), waarmee we ons aanbod verbreden.” Ook TVO ziet leden instromen die eerder voetbalden.

Foto Robin Utrecht
Foto Robin Utrecht

Ouders halen hun kind van voetbal en stappen over naar hockey, omdat ze dat een veiligere omgeving vinden.

Agnes Elling, sportsocioloog

Of de individualisering van de maatschappij een reden is voor de uitstroom, vraagt Agnes Elling zich af. Zij is sportsocioloog aan het Mulier Instituut. „Hockey is de laatste jaren juist enorm gegroeid als teamsport”, zegt Elling. „Vaak speelt het imago van een sport ook mee. Ouders halen hun kind van voetbal en stappen over naar hockey, omdat ze dat een veiligere omgeving vinden. Omdat mensen steeds mobieler zijn, zijn ook steeds meer sporten bereikbaar geworden.” Daarnaast wijst Elling erop dat de vrouwentak wel is gegroeid bij de KNVB.

Bij SHO, de grootste voetbalclub uit Oud-Beijerland (afgelopen jaar gedaald van 1.100 naar 1.060 leden), kijken ze met belangstelling naar de groei van de lokale atletiekvereniging en de tennisclub. Lange tijd is dat anders geweest. Voetbal hoefde zich, omdat het toch de grootste sport met de meeste uitstraling was, nauwelijks in te spannen om te groeien. De leden kwamen, geholpen door het succes van het Nederlandse voetbal, toch wel binnendruppelen. Dat is nu over. Tevens is het sportaanbod vergroot. Voetbalclubs zullen een actieve(re) houding moeten aannemen om nieuwe leden te winnen.

Zoektocht naar vrijwilligers

Een herkenbaar verhaal, vindt SHO-voorzitter Serge Knook. „SHO is de grootste club uit deze regio met een hoge aantrekkingskracht”, zegt hij vanachter een kop koffie in de jeugdbestuurskamer. „Maar we hebben er nog niet veel aan gedaan om leden te werven. Daar zullen we op korte termijn mee beginnen. Sinds dit jaar hebben we wel iemand die nieuwe leden thuis opzoekt. Om ze een warm welkom te geven, ze wegwijs te maken en voorzichtig te vragen of ze vrijwilligerswerk willen doen.”

Veel amateurclubs worstelen nog met de zoektocht naar vrijwilligers. „Vrijwilligers maken je vereniging”, stelt Smeets van OSV. „Maar goede vrijwilligers zijn steeds moeilijker te vinden.”

Zinkwegse Boys is een lichtpunt in Oud-Beijerland. De derdeklasser, gelegen naast een boerendijk, beleefde de laatste jaren een indrukwekkende ledenstijging. De club groeide in vier jaar tijd van 210 leden naar 350. „Het gaat erom dat je een duidelijk plan hebt”, meent voorzitter Stephen Steijger. „Je moet kinderen tevreden maken en dat ook zo houden.”

Foto Robin Utrecht
Foto Robin Utrecht
Foto Robin Utrecht
Foto Robin Utrecht

Kinderen gebruiken vaak als reden om te stoppen: ik vind mijn trainer-coach niet leuk

Jan Dirk van der Zee, directeur amateurvoetbal bij de KNVB

Hij ontwikkelde vier jaar geleden een jeugdbeleidsplan, waarmee hij de jeugdafdeling weer wilde laten floreren. Dat lukte. De ingrediënten? Betrokkenheid, leuke trainingsstof en diverse activiteiten naast het voetbal. „We moesten zelfs even een ledenstop invoeren omdat we het anders niet meer waar konden maken”, aldus Steijger.

Die bevlogenheid zien ze graag bij de KNVB. De bond staat voor een grote uitdaging, stelt directeur Van der Zee. Exceptionele ledengroei zit er voorlopig niet meer in. De vraag is: hoe behoudt de KNVB aansluiting bij kinderen in de snel veranderende maatschappij?

„Kinderen gebruiken vaak als reden om te stoppen: ik vind mijn trainer-coach niet leuk”, zegt Van der Zee. „Op dit moment zetten wij daarom vol in op het beter ontwikkelen van jeugdtrainers en -coaches. Hoe kunnen we de oefenstof zo leuk mogelijk maken?”

Daarnaast denkt de bond na over diverse lidmaatschapsvormen, zodat de ‘ongebonden’ sporter toch ingeschreven staat bij een club. Het tekort aan goede vrijwilligers is ook een zorg, beaamt Van der Zee. „Ouders vertonen vaak vluchtgedrag als het vrijwilligerswerk ter sprake komt. We zien nu al clubs die een professionele barman of verenigingsmanager in dienst hebben. Het is aan de clubs om het op deze manier te doen.”

Cristiano Ronaldo

Bij SHO is deze zaterdagochtend weinig te merken van de dalende populariteit. Het is er een drukte van belang. Ouders, opa’s, oma’s en kinderen staan er langs de lijn. En terwijl het ene elftal met natte haren de kleedkamer verlaat, staat het volgende team alweer klaar om af te trappen voor hun wedstrijd.

Dat gaat volledig voorbij aan Xavier van der Heiden, die met zijn vriendjes aan het voetballen is op het trapveldje. „Hij zou het liefst de hele dag voetballen”, knikt vader Jack.

Xavier heeft een missie: hij wil later net zo goed worden als Real Madrid-ster Cristiano Ronaldo.

Foto Robin Utrecht
Foto Robin Utrecht
Foto Robin Utrecht