Puigdemont: van banketbakkerszoon tot zelfverklaard president

Wie is Carles Puigdemont, de man die met Catalonië van geen wijken wil weten? Voorkomend, vastberaden, scherp op elk detail. Hij voelt zich ‘een echte Europeaan’ .

Carles Puigdemont geeft een speech nadat hij is afgezet. Foto EPA

Carles Puigdemont (54) heeft in zijn eerste televisietoespraak als zelfverklaard president van Catalonië ‘zijn volk’ opgeroepen tot „vreedzaam verzet” om de onafhankelijkheid van de republiek te verdedigen.

„Een regering kan niet door een andere regering worden afgezet”, stelt Puigdemont in een vooraf opgenomen boodschap, die op zaterdagmiddag om 14.30 uur is uitgezonden door de Catalaanse publieke omroep TV3.

Puigdemont is niet van plan te luisteren naar de orders van de nationale regering, die hem wil afzetten en vervangen. Volgens de Spaanse premier Mariano Rajoy is het nu aan de rechter om actie te ondernemen.

Puigdemont beleeft afgelopen vrijdagmiddag zijn finest hour als het Catalaanse parlement voor onafhankelijkheid stemt. Puigdemont brengt zelf één van de zeventig ‘ja’-stemmen uit. Sindsdien ziet hij zich als het trotse staatshoofd van Catalonië. Al wappert de Spaanse vlag op zaterdag nog steeds boven zijn regeringspaleis.

Ik ben helemaal niet anti-Spaans. Maar ik voel me Catalaan. Zoals een perzik een perzik is en geen abrikoos. Niet beter, slimmer of mooier, maar anders.

‘Voor mij is een grote held’

Op het Plaza Sant Jaume komen, tussen de pers en de talloze toeristen in, voor- en tegenstanders van Puigdemont op zaterdagmiddag een kijkje nemen bij het regeringspaleis. „Puigdemont is mijn president en niemand anders”, zegt Olga Armagant met een de Catalaanse vlag om haar schouders. „Ondanks alle tegenstand heeft Puigdemont ons naar de republiek Catalonië gebracht. Voor mij is hij een grote held. We zullen zijn positie op vreedzame wijze verdedigen.”

Diego en Nuria uit Granolllers geloven niet in de huidige republiek Catalonië. Ze zijn teleurgesteld in Puigdemont. „Wij voelen ons Catalaans, maar spreken thuis ook Spaans. En hebben geen vlag aan het balkon hangen”, vertelt Diego. „Puigdemont is in mijn ogen totaal onverantwoordelijk. Veel Catalanen willen het beste voor Catalonië. Het is absurd de connecties met Spanje te verbreken. Politici moeten tot akkoorden komen. Puigdemont heeft de samenleving ontwricht.”

Regiojournalist uit Girona

Puigdemont heeft als regiopresident van Catalonië altijd slechts één doel voor ogen gehad: onafhankelijkheid. Tot zijn aantreden als hoogste bestuurder van Catalonië, begin 2016, is hij een lokale bekendheid in de provincie Girona. Hij wordt er op 29 december 1962 geboren als banketbakkerszoon in Amer – een dorpje dat eerder presidenten van Catalonië voortbracht.

Hier, in het hart van separatistisch Catalonië, raakt hij er op jonge leeftijd van overtuigd dat Catalonië alleen écht toekomst zou hebben, wanneer het zich losmaakt van Spanje. Lange tijd behoort hij daarmee tot een kleine, harde kern die in stilte achter een strategie staat om het Catalaanse nationalisme te doen herleven. „Ik ben helemaal niet anti-Spaans. Maar ik voel me Catalaan. Zoals een perzik een perzik is en geen abrikoos. Niet beter, slimmer of mooier, maar anders”, zo beschrijft hij zijn identiteit.

Puigdemont begint als regionaal journalist, maar groeit in die rol stapsgewijs uit tot propagandist voor een ‘vrij Catalonië’. Puigdemont wordt burgemeester van Girona en presenteert zich graag als een man van de wereld. Naast Catalaans en Spaans spreekt hij Frans, Engels en Roemeens; de taal van zijn echtgenote Marcela Topor, die als journalist in dienst trad bij het Engelstalige dagblad Catalonia Today. Ze staat Puigdemont vrijdagmiddag persoonlijk bij op de dag van zijn leven in het parlement van Catalonië.

Volg de laatste ontwikkelingen via ons liveblog.

‘Journalist ben je voor het leven’

Puigdemont probeert al anderhalf jaar lang steun vanuit het buitenland te vergaren. Hij acht contact met media van groot belang om internationaal aandacht te vragen voor ‘de Catalaanse zaak’. Puigdemont noemt zichzelf graag „een Europeaan”. Voor het bedienen van de buitenlandse pers heeft hij een speciale woordvoerder in dienst. Op verzoek regelt die interviews met Puigdemont, zo ook voor NRC afgelopen zomer.

In het regeringspaleis aan de Plaza Sant Jaume gedraagt Puigdemont zich dan al als een staatsman. Als de 130ste president van la Generalitat de Catalunya zijn Nederlandse bezoek ontvangt, verloopt alles volgens protocol. In de statige wachtkamer liggen dikke boeken over de geschiedenis van Catalonië op tafel. Met een vriendelijke glimlach en een uitgestoken hand nodigt hij zijn gast uit binnen te komen in een brandschone, statige zaal. Een speciale fotograaf legt alles vast. Puigdemont stelt zich voor als een collega: „Journalist ben je nu eenmaal voor het leven.”

Puigdemont is voorkomend, vastberaden en scherp op elk detail. Een perfectionist. Hij is lid van PDeCat, de doorstart van Convergència, de centrum-rechtse partij die van oudsher alleen voor meer autonomie streed. Pas recent is dit politieke vehikel van de Catalaanse bourgeoisie opgeschoven richting separatisme. Door de opkomst van linksere, radicale nationalistische partijen in de regiopolitiek. Maar ook door Puigdemont zelf.

Op weg naar het referendum van 1 oktober over afscheiding van Spanje bestaan voor hem geen compromissen. Als zijn ‘minister’ Jordi Baiget van Bedrijven en Kennis begin juli zijn twijfels toont over de volkspeiling, wordt hij direct vervangen. En ondanks een verbod van het Constitutionele Hof zet Puigdemont het referendum door.

Hij beschouwt de volkspeiling als een persoonlijk succes. De opkomst bedraagt 43 procent en zeker 90 procent heeft voor afscheiding gestemd. Puigdemont acht de uitslag bindend en blijft vasthouden aan zijn voornemen de republiek uit te roepen. Toch hadden maar weinigen verwacht dat hij op vrijdag 27 oktober daadwerkelijk toegejuicht zou worden als de president van de republiek Catalonië. Dat moment kunnen ze hem nooit meer afnemen. En hij geniet ervan zolang het duurt.

Lees ook het artikel over Madrid dat het bestuur overneemt terwijl Catalonië zich onafhankelijk verklaart. Echt overleg tussen Madrid en Barcelona was er al jaren niet meer. Grote vraag is naar welke president de Catalanen luisteren.