Trump houdt toch documenten over JFK achter

Duizenden geheime overheidsdocumenten over de moord op president Kennedy zijn gepubliceerd. Na druk van de CIA en de FBI houdt Trump nog enkele honderden documenten achter.

President John F. Kennedy en First Lady Jacqueline Kennedy rijden op 22 november 1963 in een limousine door Dallas, kort voordat hij werd doodgeschoten. Foto Jim Altgens / AP

De Amerikaanse president Donald Trump heeft donderdag op het laatste moment uitstel verleend voor de publicatie van enkele honderden geheime overheidsdocumenten over de moord op oud-president John F. Kennedy in 1963. Amerikaanse inlichtingendiensten wilden niet dat de documenten openbaar werden gemaakt, ondanks een wettelijke deadline om ze donderdag vrij te geven.

Enkele uren voor het verstrijken van de deadline voor de openbaarmaking van alle nog geheime documenten over de moord op Kennedy, liet het Witte Huis weten dat ongeveer driehonderd van de documenten nog zes maanden zullen worden achtergehouden. Dit gebeurde na druk van inlichtingendiensten, waaronder de CIA en de FBI. Zij krijgen de kans om passages uit de documenten zwart te maken.

Bijna 2.900 andere nog geheime documenten zijn wel openbaar gemaakt door de National Archives van de Verenigde Staten, samen met ongeveer 30.000 documenten die eerder gedeeltelijk openbaar waren. Historici en andere geïnteresseerden hebben jarenlang uitgekeken naar de publicatie van dat materiaal, dat mogelijk nieuwe inzichten oplevert over onder meer de beweegredenen van Lee Harvey Oswald, de man die ervan wordt beschuldigd Kennedy in Dallas te hebben doodgeschoten toen de Democratische president voorbijreed in een limousine.

5 miljoen documenten

Het uitstel van de langverwachte publicatie van de documenten, een fractie van de ongeveer 5 miljoen documenten in het bezit van de National Archives die al openbaar zijn, was een onverwachte concessie van Trump. Eerder deze week had hij via Twitter laten weten dat hij de publicatie van de documenten door zou laten gaan. “Zo interessant”, schreef hij woensdag in een tweet over de openbaarmaking van het materiaal:

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump The long anticipated release of the #JFKFiles will take place tomorrow. So interesting!

De publicatie vloeit voort uit een wet van het Congres uit oktober 1992, de President John F. Kennedy Assassination Records Collecion Act. Daarin werd voorgeschreven dat alle overheidsdocumenten met betrekking tot de moord op Kennedy binnen 25 jaar openbaar zouden worden gemaakt. Die deadline verstreek donderdag. Alleen de president heeft de bevoegdheid publicatie te blokkeren van gegevens die de nationale veiligheid in gevaar zouden kunnen brengen.

Complottheorieën

Aanleiding voor de 25 jaar oude wet was de film JFK van regisseur Oliver Stone van het jaar ervoor. Daarin werd een complottheorie gepresenteerd dat agenten van de FBI en de CIA betrokken waren bij de moord. Ook leverde de film kritiek op het feit dat overheidsdocumenten over de moord nog decennialang geheim zouden blijven.

De film wakkerde complottheorieën aan over de moord op de energieke Kennedy, een traumatische ervaring voor de Verenigde Staten. Een meerderheid van de Amerikanen gelooft de officiële lezing niet dat Oswald, die twee dagen later zelf werd doodgeschoten, alleen handelde. Velen denken dat de Amerikaanse overheid informatie over medeplichtigen al decennialang verborgen houdt.

Lee Harvey Oswald, de man die wordt beschuldigd van de moord op president John F. Kennedy, op 23 november 1963 op het politiebureau van Dallas, een dag voordat hij zelf werd doodgeschoten. Foto AP

Waarnemers verwachten echter niet dat de geheime documenten die donderdag grotendeels zijn vrijgegeven, de officiële lezing over de moord drastisch zullen veranderen. Wel rekenen ze op informatie over onder meer een reis van zes dagen die Oswald kort voor de moord maakte naar Mexico-Stad. Oswald, een communistische ex-marinier die was uitgeweken naar Rusland, bezocht daar de ambassades van Cuba en de Sovjet-Unie. Het is de vraag wat de Amerikaanse inlichtingendiensten daarvan wisten, in hoeverre ze Oswald in het vizier hadden, en of ze wisten dat Oswald een gevaar vormde voor de president.

Druk van de inlichtendiensten

Voor Trump is het pijnlijk dat hij is gezwicht voor druk van de inlichtingendiensten om sommige documenten achter te houden. Zijn entourage wordt gekenmerkt door een diep wantrouwen tegen de inlichtingendiensten, vertegenwoordigers van wat zij beschouwen als de zogenoemde ‘deep state’. Openbaarmaking van materiaal dat de diensten in verlegenheid kan brengen past goed bij zijn kring van complotdenkers als Roger Stone en Alex Jones van de website Infowars.

Lees ook: CIA, Castro, maffia, Johnson of Oswald? Boeken over complottheorieën bieden verrassende inzichten

Aangenomen wordt dat de documenten die de inlichtingendiensten achter willen houden namen bevatten van voormalige spionnen of informanten. Maar de druk om ze geheim te houden wakkert onvermijdelijk complottheorieën aan dat de diensten meer te verbergen hebben.

Tijdens de campagne voor de presidentsverkiezingen van vorig jaar verspreidde Trump overigens regelmatig een nepnieuwsverhaal dat de vader van zijn Republikeinse tegenstander Ted Cruz was gezien met Lee Harvey Oswald. Daarvan wordt in de documenten geen bewijs verwacht.

    • Frank Kuin