Cultuur

Interview

Interview

Foto Olivier Middendorp

‘Stop met het dwarsbomen van Facebook en Google’

Gary Shapiro

Europa moet ophouden Google, Facebook en Apple „aan te vallen.” En Trump krijgt veel te weinig krediet van het bedrijfsleven. Welkom in de wereld van Gary Shapiro, baas van de Amerikaanse techlobby CTA.

Zodra de opname loopt neemt Gary Shapiro, lobbyist voor ruim tweeduizend Amerikaanse technologiebedrijven, zich plechtig voor niets onbetamelijks te zeggen. Dat betekent niet dat hij zijn uitgesproken mening voor zich houdt. „We zijn nu in Europa, in Amsterdam – hier kan ik openhartig zijn.”

Shapiro is directeur van de Consumer Tech Association. CTA lobbiet voor de techbranche in Washington en organiseert ’s werelds grootste gadgetbeurs in Las Vegas, de CES. Ooit was CES een showroom voor radio- en tv-fabrikanten, inmiddels hebben alle grote techbedrijven zich bij CTA aangesloten; van Apple tot Amazon, van Facebook tot Snapchat.

Shapiro, een mededingingsadvocaat en gedreven pleitbezorger van innovatie, streed in de jaren tachtig voor de acceptatie van de videorecorder. Ooit was die technologie net zo omstreden en ‘marktverstorend’ als Uber of Airbnb (nog twee CTA-leden) dat nu zijn .

Hij herinnert zich hoe hij in de jaren negentig met de toenmalige Philips-baas Jan Timmer de wereld rondtrok om met de muziekindustrie te discussiëren over nieuwe audiosystemen „in de tijd dat we nog dachten dat de Japanners de wereld over zouden nemen”.

Wat nooit verandert, aldus Shapiro: „Bedrijven die zich bedreigd voelen door andermans innovaties, vragen hun overheid om bescherming tegen die nieuwe, oneerlijke concurrentie. Maar ‘oneerlijk’ is een vaag woord dat vooral in Europa vaak gebruikt wordt, en vooral tegen Amerikaanse techbedrijven.”

Beroepshalve schudt de 61-jarige Gary Shapiro een heleboel handen: ceo’s, staatshoofden en start-ups, en deze week nog Constantijn van Oranje van StartupDelta, tijdens de opening van een CES-evenement in de Beurs van Berlage.

Zoveel handen, vandaar dat Shapiro soms een slag om de arm houdt. Margrethe Vestager, de Europese commissaris voor Mededinging, zegt hij „vrijwel zeker” ontmoet te hebben.

Haar beleid is hem in ieder geval niet ontschoten. De belastingnaheffing voor Apple (13 miljard euro) en de boete voor Google (2,4 miljard euro) zijn volgens Shapiro onderdeel van een „strategie om niet-Europese bedrijven te dwarsbomen.”

„Jarenlang was Microsoft het grote bedrijf dat de Europeanen graag pestten, maar ook IBM, Qualcomm en Intel waren de klos. De EU heeft ongelijk: met alle verschillende talen en regels zijn de drempels om deze markt te betreden erg groot, veel groter dan in de VS.”

U vindt Europa oneerlijk?

„Elk bedrijf moet de wet volgen. Maar als je vage en dubbelzinnige taal gebruikt in mededingingsregels, zoals de EU, en daarom maar flinke boetes uitdeelt, is dat niet eerlijk. Er zit een EU-commissaris die graag naam wil maken. Dat geldt niet alleen voor Vestager, maar voor elke persoon die op die plek zit.

„Kijk, China is er tenminste eerlijk over: Google en Facebook zijn daar illegaal. Zo beschermen ze hun eigen producten en industrie en willen ze de informatiestroom beheersen.”

U vergelijkt de Europese mededingingsregels met Chinese censuur?

„In Europa zijn deze bedrijven in theorie legaal, maar ze worden toch op allerlei manieren aangevallen. Er is een groeiende spanning tussen de VS en EU, terwijl we juist op één lijn zouden moeten zitten. We zijn beide democratieën met meerdere partijen en vrijheid van meningsuiting, heel anders dan centraal bestuurde landen als China.”

Gedoemd te verdwijnen

Shapiro schreef twee boeken over innovatie. Een van zijn constateringen: de techreuzen van vandaag zijn over een paar jaar waarschijnlijk weer vergeten. Ook Google en Facebook zijn, hoe groot ze nu ook zijn, gedoemd te verdwijnen. „Net zoals veel van de bedrijven die tien, twintig, dertig jaar geleden groot waren, nu niet meer meetellen.”

Het zijn niet de grootste namen die overleven, maar de bedrijven die het snelst weten te veranderen, zegt Shapiro. En dan met name de bedrijven die het aandurven hun eigen inkomstenbron om zeep te helpen. Zoals Apple, dat met de iPhone en iPad de eigen computertak beconcurreerde. Of Amazon, dat de online boekenmarkt domineerde en toch besloot een e-reader voor digitale boeken uit te brengen.

Amazon-oprichter Jeff Bezos is volgens Shapiro een goede ‘mix’ van een leider die toch luistert naar mensen om hem heen. „Vaak ontbreekt het visionairs aan empathisch vermogen. Zoals het geval was bij Steve Jobs en, in mindere mate, Bill Gates.”

Deze week presenteerden Microsoft, Amazon en Google torenhoge groeicijfers. Shapiro: „Ja, deze bedrijven hebben grote marktaandelen, maar is het moeilijk om ze te beconcurreren of doen ze consumenten kwaad? De meeste mensen zijn blij met die producten; ze hebben toegang tot informatie, onderwijs en entertainment op manieren die ze nooit gehad hebben.”

Er zijn binnen de EU zorgen over de grote hoeveelheden data die Amerikaanse bedrijven verzamelen. Beschouwt u privacy als een Europees probleem?

„Nee, maar onze zienswijze verschilt wel. Het recht om vergeten te worden bestaat in Europa. In de VS geldt dat alleen voor kinderen. Blijkbaar blijf je in Europa eeuwig kind.

„Oudere mensen als ik zitten op Facebook, jongeren gaan naar andere diensten. Concurrentie is er volop. De drempels om een concurrent te beginnen zijn ook laag: je hebt een goed idee nodig, een algoritme, toegang tot breedband en de cloud. Tech is niet een branche als de auto-industrie, waarin je eerst een grote kapitaalinvestering moet doen.”

Shapiro’s toon is minder subtiel dan die van lobbyisten van de techbedrijven zelf, die in toenemende mate actief zijn in Brussel en Washington. „Silicon Valley heeft het lobbyen in Washington nog niet helemaal begrepen. Ze steunen de Democraten op sociale thema’s zoals migratiebeleid, maar vergeten wat zakelijk gezien goed voor hen is. Zo willen wij een wet van de Obama-regering terugdraaien die werkgevers verplicht overwerk uit te betalen aan werknemers die minder dan 50.000 dollar per jaar verdienen. Dat nekt de startup-cultuur.”

En u steunde Trump?

„Ik steun politici die goed zijn voor innovatie. Voor de verkiezingen steunde ik Hillary Clinton, maar ik denk dat Trump een fantastisch resultaat heeft bereikt. Er zijn nu meer Amerikanen met een baan, de aandelenmarkt is op het hoogste punt ooit. En hij veranderde de discussie in Amerikaanse directiekamers. De teneur was altijd: we volgen de wet en dat is genoeg. Maar nu voelen bedrijven een verantwoordelijkheid om banen te creëren. Uit patriottisme, of uit angst om door Trump eruit gepikt te worden.

„We hebben wel moeite met Trumps migratiewetgeving – we willen graag dat de slimste mensen uit de hele wereld in de VS komen werken. Ook de plannen om de vrije handel te beknotten beperken de groeimogelijkheden van onze leden. Maar toch: Trump doet het goed voor bedrijven en dat heeft ook een positief effect op de techindustrie. Daarvoor krijgt hij te weinig krediet. Dus gefeliciteerd; je hebt een Amerikaan gevonden die wil zeggen dat hij Trump steunt.”

Kunt u zich ook vinden in Trumps stijl?

„Zoals ik mijn medewerkers bij een functioneringsgesprek zou vertellen: ik denk dat je effectiever kan zijn als je het op een andere manier benadert.”