Teruglezen: Rajoy ontbindt Catalaans parlement

De emotionele dag in vogelvlucht

Een veelbewogen dag in Catalonië, waarop de onafhankelijkheid werd uitgeroepen en de centrale regering van Madrid hard ingreep.

- Vrijdagmiddag iets na 15.00 uur stemde het Catalaanse parlement voor onafhankelijkheid van Spanje.

- Duizenden Catalanen gingen enthousiast de straat op om het historische feit te vieren, terwijl tegenstanders boos stoom afblazen, merkte correspondent Koen Greven.

- Kort na de stemming in Catalonië gaf de Spaanse Senaat toestemming voor het in werking treden van artikel 155, zodat Madrid de macht over kan nemen in Catalonië.

- De EU en ook veel belangrijke lidstaten op zichzelf en de VS reageren eensgezind en staan achter het optreden van de Spaanse regering. Ze erkennen de onafhankelijkheid van Catalonië niet en zien de Catalanen ook niet als formele gesprekspartner.

- In een rechtstreeks uitgezonden tv-toespraak kondigde premier Rajoy nieuwe verkiezingen in Catalonië aan voor 21 december en zei hij het parlement te ontbinden.

- Toch wordt 's avonds laat nog steeds feestgevierd op straat in Barcelona door vuurwerk afstekende separatisten.

Hiermee sluiten we dit liveblog. Voor nieuwe ontwikkelingen is er dit nieuwe liveblog

Beelden uit Barcelona: Catalanen steken vuurwerk af

Bekijk hieronder een selectie van de foto's die vanavond genomen zijn in Barcelona. Voorstanders van de onafhankelijkheid steken vuurwerk af en zwaaien met Catalaanse vlaggen. Tegenstanders laten zich ook zien.

De Catalaanse oproerpolitie houdt toezicht op demonstraten.
Foto Francisco Seco / AP
Voorstanders van de onafhankelijk steken vuurwerk af en zwaaien met Catalaanse vlaggen.
Foto Santi Palacios / AP
Voorstanders van de Catalaanse onafhankelijk houden borden in de lucht met daarop de tekst "vrijheid voor politieke gevangene Sanchez Cuixart".
Foto Santi Palacios / AP
Tegenstanders van de onafhankelijkheid worden tegengehouden door de oproerpolitie in Barcelona.
Foto Francisco Seco / AP
Voorstanders van de onafhankelijk steken vuurwerk af en zwaaien met Catalaanse vlaggen.
Foto Yves Herman / Reuters

Verhofstadt geïnsipreerd door Trump?

De uitgesproken pro-Europese Vlaamse europarlementariër Guy Verhofstadt noemt de onafhankelijkheidsverklaring van de Catalanen "nep". Een "fake independence" die hij niet erkent, schrijft Verhofstadt op Twitter:

A “fake independence” is what I call it and I don’t recognize it.

— Guy Verhofstadt (@GuyVerhofstadt) 27 oktober 2017

Verhofstadt roept de Catalaanse politieke partijen op om tafel te gaan en de "gruwelijke breuk" te helen die is ontstaan in de Catalaanse maatschappij.

Rajoy: niemand staat boven de wet

In de toespraak waarin Rajoy aankondigde het Catalaanse regioparlement te ontbinden zei de premier dat het "een trieste dag" is. Ook stelde hij dat het belangrijk is naar alle Catalaanse burgers te luisteren, maar hij benadrukte ook dat niemand boven de wet staat.

Rajoy zei in de rechtstreeks op tv uitgezonden toespraak dat de Spaanse regering vindt dat de Catalaanse speratisten illegaal handelen.

De Senaat had vrijdagmiddag toestemming gegeven voor de ingrijpende stap van Rajoy om het regioparlement te ontbinden en nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Vlak daarvoor had het Catalaanse parlement eenzijdig de onafhankelijkheid uitgeroepen.

Rajoy kondigt Catalaanse verkiezingen aan

De Spaanse premier Rajoy heeft zojuist het Catalaanse regioparlement ontbonden en Catalaanse verkiezingen aangekondigd op 21 december. Hij deed dat na een bijeenkomst met zijn ministers.

Twitter avatar KoenGreven Koen Greven Rajoy kondigt op 21 december verkiezingen in Catalonië aan.

De centrale regering in Madrid neemt de taken van de Catalaanse bestuurders voorlopig over. Ook moet de baas van de Catalaanse politie Mossos d'Esquadra opstappen, zei de premier.

Vlaanderen wil Europese bemiddeling

Terwijl de EU weigert met de Catalaanse regering te praten en in de Spaanse regering de enige gesprekspartner ziet, pleiten de Vlaamse nationalisten van de N-VA juist voor Europese bemiddeling.

De Vlaamse minister-president Geert Bourgeois van de N-VA hoopt nu in de eerste plaats op dialoog en overleg, schrijft de Belgische krant De Standaard.

Volgens N-VA-europarlementariër Mark Demesmaeker moet de EU dringend helpen de dialoog op gang te brengen:

"De EU is de voorbije tijd in deze kwestie zeer stil geweest en heeft alle geloofwaardigheid verloren."

Demesmaeker noemt de onafhankelijkheidsverklaring een mijlpaal, maar de crisissituatie kan enkel opgelost worden met overleg.

"Het Spaanse centrale gezag weigert echter elke uitgestoken hand."

Golf van emoties door Catalonië

Nadat vrijdagmiddag even na 15.00 uur de onafhankelijkheid werd uitgeroepen trekt er een golf van emoties door de republiek Catalonië, schrijft correspondent Koen Greven:

”Zowel de voor- als de tegenstanders reageren verbijsterd. De één van geluk, de ander van woede. „Wat een emotie, wat is dit mooi”, stelt Carlos Poch met een geelrode vlag om zijn schouders buiten het parlement. Even verderop staat de razende Nuria Suárez van Recortes Cero, die het hele proces als „anti-democratisch” veroordeelt.”

Lees zijn hele reportage hier: ‘Llibertat! Er is geen weg meer terug’

Koning Felipe stelt reis uit

De Spaanse Koning Felipe VI stelt zijn voor maandag geplande bezoek aan Valencia uit vanwege de 'uitzonderlijke situatie' in Catalonië, meldt de Spaanse krant El País.

Eerder deze maand nam de koning in felle bewoordingen afstand van de Catalaanse seperatisten. Hij verweet de Catalaanse regioregering „een ontoelaatbaar gebrek aan loyaliteit” door een „ illegaal referendum” te organiseren.

Schotland begrijpt Catalonië

Het eveneens met onafhankelijkheid flirtende Schotland vindt dat de Catalanen het recht moeten hebben hun eigen toekomst te bepalen. Daarom respecteert de Schotse minister van Cultuur en Internationale Betrekkingen Fiona Hyslop het besluit van het Catalaanse parlement om eenzijdig de onafhankelijkheid uit te roepen:

"We begrijpen en respecteren de opstelling van de Catalaanse regering. Terwijl Spanje het recht heeft om tegen onafhankelijkheid te zijn, moet het volk van Catalonië de mogelijkheid hebben zijn eigen toekomst te bepalen. Het uitroepen van de onafhankelijkheid vandaag gebeurde pas nadat vele oproepen tot dialoog werden geweigerd."

Lees hier de hele verklaring van Schotland over Catalonië (engels)

Macron: Ik heb maar één gesprekspartner

De EU zit helemaal op één lijn wat betreft Catalonië. Ook de Franse president Emmanuel Macron steunt de aanpak van de Spaanse regering, die de macht over gaat nemen in Catalonië: "Ik heb maar één gesprekspartner namens Spanje en dat is premier Rajoy."

Macron nav Catalonië: "J'ai un interlocuteur (gesprekspartner) en Espagne, c'est le Premier ministre Rajoy". Die heeft zijn "volledige steun".

— Peter Vermaas (@petervermaas) 27 oktober 2017

Duitsland bezorgd over escalatie

Duitsland steunt de Spaanse regering en erkent de stemming in het Catalaanse parlement over onafhankelijkheid niet.

Regeringswoordvoerder Steffen Seibert zegt dat Berlijn bezorgd is over de escalatie van de situatie en merkt daarbij op dat de eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Spanje schendt.

De Duitse regering steunt de oproep van de Spaanse premier Mariano Rajoy om de rust te herstellen en de orde te bewaren: “We hopen dat alle betrokkenen de mogelijkheden tot dialoog en deëscalatie zullen gebruiken", laat Seibert volgens Reuters weten.

Duizenden Catalanen op straat

Op de Plaça de Sant Jaume bij het Catalaanse parlement in Barcelona zijn bij het vallen van de avond duizenden Catalanen op straat om het uitroepen van de onfhankelijkheid te vieren.

Twitter avatar el_pais EL PAÍS DIRECTO | Miles de personas se concentran ahora mismo en la plaza de St Jaume de Barcelona https://t.co/8GcQFSiD64 https://t.co/Je2ZxPtReR

Ploumen: onafhankelijkheid geen oplossing

Tweede Kamerlid Lilianne Ploumen van de PvdA noemt het ,,eenzijdig uitroepen van de onafhankelijkheid van Catalonië niet de oplossing voor het conflict''. Zij was tot gisteren minister van Buitenlandse Handel en roept op tot dialoog tussen beide partijen:

,,De PvdA heeft er daarom begrip voor dat Spanje artikel 155 in werking heeft gezet. Het is nu vooral belangrijk dat de partijen kalm blijven en met elkaar in gesprek gaan.''

Volgens Ploumen moet Nederland zich daar in EU-verband voor inzetten. Voorzitter Donald Tusk van de Europese Raad zei eerder vandaag dat de EU alléén met Spanje praat en niet met Catalonië.

NAVO: Catalonië interne aangelegenheid

Ook de NAVO beschouwt de kwestie Catalonië als een interne aangelegenheid die volgens de Spaanse grondwet opgelost moet worden, zegt een hooggeplaatste NAVO-medewerkers tegen persbureau Reuters:

"Spanje is een betrokken bondgenoot, die belangrijke bijdragen levert aan onze gedeelde veiligheid. De kwestie Catalonië is een interne aangelegenheid die binnen de Spaanse grondwettelijke orde moet worden opgelost."

Ook Nederland (bij monde van de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra) en de Europese Raad (via voorzitter Donald Tusk) beschouwen de door Catalonië uitgeroepen onafhankelijkheid als een intern probleem.

VS steunen Madrid

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in de VS schaart zich achter de Spaanse regering in de kwestie rondom de Catalaanse onafhankelijkheidsverklaring.

Volgens de Amerikanen is Catalonië onlosmakelijk verbonden met Spanje. Washington staat achter de maatregelen van de regering in Madrid om Spanje bijeen te houden.

Catalanen vieren feest

Besos y abrazos junto al Parlament tras la aprobación de la resolución para la independencia https://t.co/089CpsE93I pic.twitter.com/muJJEzinhw

— J. J. Gálvez (@jjimenezgalvez) 27 oktober 2017

Zijlstra: Catalonië-crisis is Spaanse aangelegenheid

Minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra (VVD) geeft geen inhoudelijk commentaar op de crisis in Catalonië. Volgens Zijlstra is de kwestie ronde de onafhankelijkheid van de regio een interne Spaanse aangelegenheid, meldt ANP. Zijlstra deed die uitspraak vrijdagmiddag nog voordat het Catalaanse parlement de onafhankelijkheid uitriep.

'Luister niet naar Madrid'

De grootste pro-onafhankelijkheidsgroepering in Catalonië, de Nationale Assemblee van Catalonië (ANC), heeft ambtenaren opgeroepen niet naar de nationale regering in Madrid te luisteren. De ANC wil dat de overheidsdienaren “vreedzaam in verzet” komen.

De Spaanse senaat stemde in met inwerkingtreding van Artikel 155 uit de Spaanse grondwet. Dat betekent dat Madrid de macht gaat overnemen in Catalonië. Catalaanse ambtenaren vallen dan officieel niet meer onder het regioparlement.

In 1934 tien uur onafhankelijk

Het is niet voor het eerst dat Catalonië kiest voor onafhankelijkheid. In oktober 1934 riep ERC-leider Lluís Companys al eens voor tien uur de republiek uit (binnen de toenmalige Spaanse republiek).

Catalaanse vicepresident: wees verantwoordelijk

De Catalaanse vicepresident Oriol Junqueras heeft de Catalaanse burgers vrijdag gevraagd zich verantwoordelijk te gedragen. “Ik wil alle burgers die nu staan te springen van vreugde oproepen zich verantwoordelijk, bescheiden en zachtaardig op te stellen”, zei Junqueras in het Catalaanse parlement.

De volksvertegenwoordiging stemde eerder op de dag in met de Catalaanse onafhankelijkheid. “We hebben gehandeld in overeenstemming met universele waarden”, zei Junqueras ook. “In de hele wereld begrijpen ze de gedachte achter wat we hebben gedaan.” De vicepresident sloot zijn speech af door “leve Catalonië, leve de republiek” te roepen.

Spaanse regering bijeen

De Spaanse regering komt om 18.00 uur bijeen om verder te praten over de Catalaanse crisis.

Tusk: Europa blijft alleen met Spanje praten

De Europese Unie gaat ook na het uitroepen van de onafhankelijkheid niet met Catalonië in gesprek. Brussel praat alleen met Spanje, zei voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk vrijdag.

Volgens Tusk “verandert er niets” voor de EU nu het Catalaanse parlement vrijdag vóór onafhankelijkheid heeft gestemd. Tusk drukte de Spanjaarden en Catalanen op het hart hun strijd met woorden te voeren en niet met geweld.

Twitter avatar eucopresident Donald Tusk For EU nothing changes. Spain remains our only interlocutor. I hope the Spanish government favours force of argument, not argument of force.

'Direct ingrijpen in Catalonië'

Nu de Spaanse senaat heeft ingestemd met het in werking treden van artikel 155, wordt er direct ingegrepen in Catalonië. Naar alle waarschijnlijkheid wordt de onafhankelijkheidsgezinde regering in Barcelona ontslagen en neemt de Spaanse regering de leiding over de Catalaanse politie.

Twitter avatar KoenGreven Koen Greven Senaat akkoord met doorvoeren artikel 155. Regering van Spanje kondigt direct ingrijpen aan.

Spaanse senaat stemt in met artikel 155

De Spaanse senaat heeft ingestemd met het in werking treden van artikel 155 naar aanleiding van de Catalaanse onafhankelijkheid. Daarmee kan Madrid het bestuur van de regio overnemen.

De beslissing komt niet als een verassing aangezien de partij van premier Mariano Rajoy een absolute meerderheid heeft in de senaat. Tegelijkertijd was het wel een noodzakelijke stap voor Madrid om verder te mogen met artikel 155.

Het is voor het eerst in veertig jaar dat het bestuur in een van de 17 semi-autonome regio's van Spanje wordt overgenomen.

Mensen de straat op in Girona

In de Noord-Spaanse stad Girona zijn ook duizenden mensen de straat opgegaan om de onafhankelijkheid te vieren. Mensen zwaaien met vlaggen en zingen liederen.

En Girona gritos de Independencia, "fuera, fuera la bandera española" y se cantan Els Segadors pic.twitter.com/9gWiMx7CfK

— Marta Rodriguez Font (@MartaRodriguezF) 27 oktober 2017

Vrijheid! schreeuwen de Catalaanse burgemeesters

Libertad! schreeuwen de burgemeesters van Catalonië. pic.twitter.com/E6CL5hNpDD

— Koen Greven (@KoenGreven) 27 oktober 2017

'Europa heeft er nu een land bij'

Wat betekent de onafhankelijkheid van Catalonië nu precies? Vanuit Barcelona laat NRC-correspondent Koen Greven weten.

"Europa heeft er nu een land bij. De verwachting is dat de Spaanse regering snel zal ingrijpen en de onafhankelijkheid van Catalonië nietig zal verklaren. De regering van de autonome regio wordt dan afgezet. De senaat heeft vanochtend al gestemd over artikel 155, de uitkomst moet alleen nog gepubliceerd worden in het staatsblad".

Lees alle artikelen over de ontwikkelingen in Spanje in ons Catalonië-dossier

Duizenden mensen bij Catalaanse parlement

Persbureau AP schrijft dat duizenden mensen zich verzameld hebben buiten het Catalaanse parlement. Ze dansen, klappen en omhelzen elkaar. De stemming werd live uitgezonden op grote schermen buiten het parlement.

Europese Commissie weigert te reageren

De Europese Commissie weigert te reageren op het nieuws uit Catalonië, zo meldt persbureau Reuters. In de afgelopen weken herhaalde Brussel de mogelijke onafhankelijkheid van de Catalanen te beschouwen als een interne zaak van Spanje.

Catalanen gaan de straat op

Rajoy roept op tot kalmte

In een reactie roept de Spaanse premier Mariano Rajoy tot kalmte. Hij zegt dat de rechtstaat in Catalonië in ere wordt hersteld. De senaat in Madrid stemt vandaag over artikel 155. Daarmee krijgt de Spaanse overheid de autoriteit om het bestuur over te nemen in een van de semi-autonome regio's.

Krappe meerderheid stemt voor onafhankelijkheid

In het Catalaanse parlement heeft een krappe meerderheid voor onafhankelijkheid gestemd. Van de 135 parlementariërs brachten 82 hun stem uit. 70 parlementariërs stemden voor, 10 tegen en 2 blanco.

Geklap en gejuich

Kort nadat er bekendgemaakt is dat het Catalaanse parlement voor onafhankelijkheid stemt, klinkt er geklap en gejuich in het parlement. Ook wordt het volkslied van Catalonië gezongen.

Catalaanse parlement stemt voor onafhankelijkheid

Het Catalaanse parlement heeft zojuist voor onafhankelijkheid gestemd van Spanje.

Afwachten

Mensen die buiten het parlement bijeengekomen zijn, wachten in spanning af.

Foto Pierre-Phillippe Marcou/ AFP

Puigdemont brengt stem uit

De Catalaanse regiopresident Puigdemont heeft zojuist zijn stem uitgebracht.

Ja of nee?

Volgens NRC-correspondent Koen Greven is de spanning af te lezen op de gezichten van de parlementariërs. Ze stemmen een voor een.

Twitter avatar KoenGreven Koen Greven Ana Gabriel van de CUP stemt lachend ‘ja’.

Stemming over onafhankelijkheid begonnen

De stemming over de onafhankelijkheid van Catalonië is begonnen. Parlementsvoorzitter Carme Forcadell leest momenteel de motie over afscheiding voor. Het parlement stemt in het geheim.

Twitter avatar KoenGreven Koen Greven Oppositie hangt Spaanse vlaggen op. https://t.co/wU0msryrD4

Catalaans parlement gaat stemmen

Twitter avatar KoenGreven Koen Greven De verklaring waar Catalaans parlement over zal gaan stemmen. https://t.co/u5dKjKuFEN

De volledige tekst van artikel 155

De senaat in Madrid stemt vandaag over artikel 155. Daarmee krijgt de Spaanse overheid de autoriteit om het bestuur over te nemen in een van de semi-autonome regio's. Wat staat er precies in de Spaanse grondwet over artikel 155?

Lees hier de volledige tekst:

Artikel 155
1. Als een Autonome Gemeenschap niet voldoet aan de verplichtingen zoals de Grondwet of andere wetten die voorschrijven, of zich opstelt op een wijze die het algemeen belang van Spanje ernstig ondermijnt, kan de Regering, na een klacht ingediend te hebben bij de President van de Autonome Gemeenschap en daar geen bevredigende reactie op ontvangen te hebben, met instemming van een meerderheid in de Senaat, iedere noodzakelijke maatregel treffen om de Gemeenschap te dwingen aan de eerdergenoemde verplichtingen te voldoen, of het eerdergenoemde algemeen belang te beschermen.

2. In het kader van de implementatie van de maatregel in het eerdergenoemde lid kan de Regering voorschriften opleggen aan alle autoriteiten van de Autonome Gemeenschappen.

'Leve Catalonië en leve Spanje'

Alejandro Fernández Partido Popular sprak zich vrijdag uit voor een verenigd Spanje: "Leve Catalonië en leve Spanje."

Alejandro Fernández van de Partido Popular: ‘Visca Cataluyna y Viva España!’ pic.twitter.com/iCnW6fjqKJ

— Koen Greven (@KoenGreven) October 27, 2017

Burgemeesters roepen op tot onafhankelijkheid

Catalaanse burgemeesters kwamen eerder vandaag bijeen om zich uit te spreken voor onafhankelijkheid van de regio.

Burgemeesters van Catalonië roepen om onafhankelijkheid. pic.twitter.com/rJt42aGfT8

— Koen Greven (@KoenGreven) October 27, 2017

Massa roept op tot onafhankelijkheid

In Barcelona heeft een grote massa zich verzameld voor het parlement.

Twitter avatar KoenGreven Koen Greven Voor het parlement staat een enorme massa mensen met de hoop dat de republiek Catalonië wordt uitgeroepen.

De hele dag zijn er al demonstraties naar aanleiding van de onduidelijke situatie omtrent de Catalaanse onafhankelijkheid.

Een separatistische demonstrant houdt een bordje op met de tekst "Vrijheid, Republiek nu". Foto Juan Medina/Reuters

'Dramatische dag voor Catalonië'

Carlos Carrizosa van Ciudadanos laat zich kritisch uit over de laatste ontwikkelingen. Zijn partij is tegen afscheiding.

Twitter avatar KoenGreven Koen Greven Carlos Carrizosa van Ciudadanos spreekt van ,,een dramatische dag'' voor Catalonië.

Laatste nieuws Catalonië

Welkom in ons blog over de spanningen rondom het referendum in Catalonië. Volg hier het laatste nieuws uit Madrid en Barcelona

Regionale parlement in Barcelona bijeen

Vrijdag dienden separatistische parlementariërs in Barcelona een voorstel in om bij in het parlement te stemmen over het doorvoeren van de onafhankelijkheid.

Puigdemont trok donderdag zijn voornemen om regioverkiezingen te houden in, waardoor de spanningen in de regio rondom het referendum bleven bestaan. Madrid zou niet genoeg garanties bieden.

Puigdemont komt aan in het parlement:

Puigdemont is binnen. pic.twitter.com/nBp9FwjkDX

— Koen Greven (@KoenGreven) October 27, 2017

Spaanse senaat buigt zich over artikel 155

In de tussentijd buigt de Spaanse senaat zich over artikel 155. Als ze besluiten mee te gaan met het verzoek van premier Mariano Rajoy, dan kan Madrid het bestuur van Catalonië overnemen.

Het zou voor het eerst in veertig jaar zijn dat het bestuur in een van de 17 semi-autonome regio's van Spanje wordt overgenomen. Rajoy zal dan naar verwachting de regiopresident Carles Puigdemont en zijn ministers ontslaan en landelijke bewindsvoerders op hun posten zetten.

Rajoy spreekt senaat toe

De premier spoorde voorafgaand aan stemming de senaat aan om in te stemmen met de noodgreep en benadrukte dat Madrid de individuele vrijheden van Catalanen niet wil inperken. "Niet om autonomie af te nemen, maar om die terug te geven. Niet om rechten weg te nemen, maar om rechten terug te geven aan Catalanen", zei Rajoy over artikel 155.

Rajoy sprak vrijdag de senaat toe in Madrid. Foto Susana Vera/Reuters

Begin oktober stemde 90 procent van de Catalanen voor afscheiding van Spanje. Veel tegenstanders boycotte het onafhankelijkheidsreferendum, dat door Madrid verboden werd.

De nationale politie probeerde stemmers tegen te houden, wat leidde tot rellen waarbij honderden mensen gewond raakten.