‘Oma Assie’ vertelt hoe het is om een Holleeder te zijn

Dagboek van een getuige vindt dat getuigen in Nederland aan hun lot worden overgelaten. Het publiek mag dan gefascineerd zijn, de kwetsbaarheid van Astrid, Sonja en Holleeders ex-vriendin Sandra is groot.

Rechtbanktekening van Willem Holleeder. Tekening Aloys Oosterwijk / ANP

„Hoe heet jij oma?” Met die vraag van haar zevenjarige kleinzoon begint het nieuwe boek van Astrid Holleeder. De dialoog met haar kleinzoon maakt invoelbaar hoe het is om Holleeder te heten. Ze heeft het nooit over het verleden dat aan die naam is verbonden. Haar twee kleinkinderen weten niet wie oom Willem is en kennen de naam Holleeder niet. Astrid wil haar kleinkinderen op die manier het leed besparen dat zij via haar achternaam meetorst sinds de Heineken-ontvoering.

In haar nieuwe boek beklaagt Astrid Holleeder zich over de manier waarop zij, haar zus Astrid en hun lotgenoot Sandra Klepper worden beveiligd nadat in maart 2015 naar buiten kwam dat ze belastende verklaringen hebben afgelegd tegen Willem Holleeder. Volgens Astrid schiet die bescherming ernstig tekort. Het gevoel niet serieus genomen te worden door justitie en de slepende onzekerheid van de bedreiging die de getuigen voelen zijn de leidraad van het relaas in Dagboek van een getuige.

„Waar ga je heen oma?”, is de vervolgvraag aan oma Assie als ze het met haar twee kleinkinderen heeft gehad over de achternaam Holleeder en wil vertrekken. Met de voor kleine kinderen zo typerende combinatie van onschuld en vasthoudendheid weten ze oma Assie te ontlokken wat er allemaal vastzit aan de naam Holleeder. Als Astrid begint te vertellen over een man die haar iets aan wil doen en dat die man haar broer Willem is, bereikt de fascinatie bij haar kleinkinderen een hoogtepunt. „Vertel meer over je broer, oma! Vertellen. Vertellen. Vertellen.”

Het nieuwe boek van Astrid Holleeder ligt bij een Haagse boekhandel in de schappen. Foto Bart Maat / ANP

Met de dialoog maakt Astrid Holleeder het grote verhaal van de familie waarin zij opgroeide, heel klein. Het maakt de kwetsbaarheid invoelbaar van een getuige die zich bedreigd voelt en vat de afschuw samen van de man die is veroordeeld voor ontvoering, afpersing en nu wordt verdacht van onder andere de moord op zijn zwager Cor van Hout. Tegelijkertijd maakt het de fascinatie inzichtelijk die Nederland heeft voor de familie Holleeder. Haar eerste boek Judas is niet voor niets het best verkochte boek van 2016 geweest. Er zijn ruim 500.000 exemplaren verkocht van het boek, dat in Amerika zal worden bewerkt voor een televisieserie.

Lees ook het artikel In ‘Judas’ draait alles om macht, over het vorige boek van Astrid Holleeder

In interviews met Het Parool en de Telegraaf legt Astrid Holleeder uit dat haar kritiek op de manier waarop in Nederland met gewone getuigen wordt omgegaan niet is bedoeld als een pamflet. Ze wil slechts laten zien hoe er met gewone getuigen wordt omgegaan. Waar de kroongetuigen Peter la Serpe en Fred Ros, die ook in de zaak van haar broer hebben verklaard, forse bedragen krijgen voor hun bescherming, moet Astrid zeuren over een kogelvrij vest van 400 euro voor zichzelf, haar zus Sonja en Willems ex-vriendin Sandra.

„Het kan niet zo zijn dat in ons land, waar veel tot in de puntjes is geregeld, getuigen in de hoek worden gezet of in de steek worden gelaten”, zegt ze in Het Parool. „Los van mijn particuliere verhaal wil ik iets bijdragen. Ik ben daar de aangewezen persoon voor: ik snap het rechtssysteem, heb praktijkervaring als getuige in een zaak tegen een topcrimineel en ik weet hoe je tegengas moet geven.”