‘Llibertat! Er is geen weg meer terug’

Catalonië

Na het uitroepen van de onafhankelijkheid stroomt het centraal plein vol: om de president te beschermen tegen arrestatie.

Het belangrijkste politieke plein van Barcelona, het Sant Jaume plein met onder meer de zetel van de Catalaanse regering, na het uitroepen van de onafhankelijkheid. Foto AFP / LLUIS GENE

Carles Puigdemont beleeft toch nog zijn finest hour. Met een tevreden glimlach op zijn lippen stemt hij even na 15.00 uur op vrijdagmiddag 27 oktober vóór de onafhankelijkheid van Spanje. Een paar minuten later laat hij zich toejuichen als de president van de republiek Catalonië. Een golf van emoties trekt door het nieuwe land.

Zowel de voor- als de tegenstanders reageren verbijsterd. De één van geluk, de ander van woede. „Wat een emotie, wat is dit mooi”, stelt Carlos Poch met een geelrode vlag om zijn schouders buiten het parlement. Even verderop staat de razende Nuria Suárez van Recortes Cero, die het hele proces als „anti-democratisch” veroordeelt.

70 voor, 10 tegen

In het parlement van Catalonië vallen de separatisten elkaar na de stemming in de armen. Met zeventig stemmen voor, tien tegen, twee blanco en 53 onthoudingen is een historisch besluit genomen. Vrijwel de hele oppositie heeft de plenaire zaal al voor de stemming verlaten. Honderden burgemeesters uit heel Catalonië klappen voor Puigdemont. „Llibertat!”, galmt het door het Catalaanse parlement. Een paar honderd meter verderop juicht op straat een uitzinnige menigte al zwaaiend met de vlaggen van een onafhankelijk Catalonië.

Burgemeester Pere Garriga van Arbúcies spreekt direct over één van de hoogtepunten van zijn leven. „Dit is iets waar ik altijd van gedroomd heb. Noem het een levensdoel. Dit is heel speciaal”, zo verwoordt Garriga wat er onder de burgemeesters van de ‘gemeenten van de onafhankelijkheid’ leeft. „Toen ik vanmorgen mijn dorp verliet waren er oude mensen aan het huilen. Ze omarmden me. Er is geen weg meer terug. Al zal er nu een grote periode van onzekerheid beginnen.”

Achtbaan van emoties

In het restaurant van het parlement geniet de radicale separatist Fredi Bentanachs even van het moment. „Het is een achtbaan van emoties”, zegt de Catalaan, die van 1978 tot 1991 een gewapende strijd voerde voor onafhankelijkheid. „We zijn nu in de republiek Catalonië. Dat neemt niemand mij nooit meer af. Hoe dat voelt? Ik weet het niet. Ik heb er geen woorden voor. Dit zal ik even moeten verwerken.”

Lees ook over de oude gewapende strijd: ‘De terrorist van Catalonië’ is nu pacifist

De onmiddellijke vreugde bij de separatisten over de afscheiding van Spanje maakt daarna langzaam plaats voor een gevoel van onzekerheid. Om de president van het nu onafhankelijk verklaarde Catalonië te beschermen tegen een mogelijk aanstaande arrestatie door de Spaanse Gardia Civil stroomt het plein voor het regeringspaleis van Puigdemont vol met een grote mensenmassa. Daarmee willen duizenden Catalanen ook steun betuigen aan de president, die een dag eerder nog door velen van hen voor een verrader is uitgemaakt omdat hij verkiezingen zou hebben willen uitschrijven. Puigdemont is nu weer de held van de nieuwe natie.

Boodschap aan alle Spanjaarden

De miljoenen Catalanen die niets van afscheiding willen weten, beleven een zwarte dag. Ze wachten in spanning af met welk antwoord de Spaanse regering van Mariano Rajoy zal komen. De premier stuurt niet lang na de stemming in het Catalaanse parlement een boodschap aan alle Spanjaarden rond. Rajoy maant het volk tot rust en kondigt aan de democratie in Catalonië te zullen herstellen. „We zullen niet tolereren dat een paar mensen onze grondwet teniet proberen te doen”, zegt de premier in de senaat.

De Spaanse senaat stemt op vrijdag in met het doorvoeren van vergaande maatregelen waarmee Puigdemont en de leden van zijn regering vervangen kunnen worden door stromannen van ‘Madrid’. Rajoy wil met het zogenoemde artikel 155 in zijn hand de macht in Catalonië op tal van gebieden overnemen. Hoe dat in de praktijk zal gaan is onduidelijk. Sinds de invoering van de Spaanse grondwet in 1978 is zoiets nog nooit gebeurd. „We doen dit omdat de situatie uitzonderlijk is”, stelt Rajoy. „We hadden het al veel eerder kunnen doen, maar dachten dat er nog ruimte was voor discussie.”