Ibiza wil wat minder populair zijn

Toerisme

‘Toerismefobie’ werd dit jaar een gangbaar begrip in Spanje. Ibiza probeert de toestroom van buitenlanders enigszins te beperken.

Toeristen op Ibiza Foto AFP / Jaime Reina

Chef-kok David Tapia wist niet wat hem overkwam toen XaXa deze zomer de deuren opende. Het nieuwe restaurant van Wesley Sneijder en Yolanthe Sneijder-Cabau aan het strand van Cala Tarida op Ibiza trok veel meer gasten dan verwacht. „Ik had me ingesteld op tientallen mensen per avond, maar het werden er honderden. We moesten in de keuken als een gek aan de slag om iedereen te kunnen bedienen. Ik heb zoiets nooit eerder meegemaakt.”

Het Nederlandse sterrenkoppel speelt met XaXa in op de enorme populariteit van het Spaanse vakantie- eiland. „Dit restaurant is in zes maanden vanuit het niets opgebouwd”, legt bedrijfsleider William Kaay uit. „Het is keihard werken geweest. We wilden niemand weigeren. Dat er zo veel mensen komen is natuurlijk een luxeprobleem.”

De overvloed aan toeristen werd dit jaar een grote kwestie in Spanje. Alleen al in juli ging het om een recordaantal van 10,5 miljoen buitenlandse toeristen. De bevolking kwam op verschillende plaatsen in verzet. ‘Toeristenfobie’ werd in 2017 een gangbaar begrip. Volgens Banco de España gaan de inkomsten uit toerisme in 2017 naar 60 miljard euro. Maar voor wie zijn de lusten? En voor wie de lasten? Functioneert de markt of zijn maatregelen vereist?

De Wereldtoerismeorganisatie van de Verenigde Naties (UNWTO), gevestigd in Madrid, roept lokale autoriteiten op om de groei van de sector in juiste banen te leiden. Een blauwdruk ontbreekt echter. Net als andere Spaanse vakantiebestemmingen probeert Ibiza op eigen wijze te voorkomen dat het slachtoffer wordt van het eigen succes.

Prijzen pijlsnel omhoog

Het bewaren van de juiste balans is de voornaamste opdracht voor hoteliers en restauranteigenaren op het ‘feest-eiland’. De happy few vermaken zich dag en nacht bij beachclubs met namen als Pacha, Cala Bassa en Bora Bora. Ook de Spaanse en Europese middenklasse verpoost graag op het voormalige ‘hippie-eiland’.

Door de welgestelde toeristen gingen de prijzen op Ibiza pijlsnel omhoog. Het ene na het andere vijfsterrenhotel werd geopend. Inwoners bieden hun huizen ook massaal aan op de particuliere markt. Voor een simpele slaapplaats wordt soms meer dan 150 euro per nacht gevraagd.

Feestgangers kiezen er daarom voor om nachten door te halen, al dan niet met behulp van pillen. De talloze seizoenarbeiders slapen in tenten op de camping, anderen huren met een groepje een appartement of hopen dat hun werkgever een oplossing biedt.

Restaurant XaXa liep ook tegen deze problemen aan. „We betalen hier ons personeel goed. Laten we zeggen Nederlandse lonen. Maar als een appartement dan 4.500 euro in de maand kost, kom je er niet”, legt Kaay uit. „Gelukkig hebben we voor ons personeel een goede deal kunnen sluiten.”

De regioregering van de Balearen – Ibiza, Formentera, Menorca en Mallorca – probeert orde in de chaos te scheppen. De toerismebelasting wordt in 2018 verhoogd. Een plan om het hoogseizoen (van april tot november) uit te breiden, ging van tafel. Midden in de zomer werd wettelijk een maximum aantal slaapplaatsen vastgesteld. De limiet voor Ibiza is 109.800, waarvan 80.143 hotelbedden en 20.657 plekken in huurwoningen. De overige 9.000 ‘bedden met een vergunning’ moeten nog worden aangewezen.

Britse agent met Britse toeristen, op patrouille met Spaanse collega’s in Sant Antoni de Portmany, Ibiza. Foto Sergio G Canizares/EPA

Het systeem stuitte meteen op kritiek. „Dit zal nooit worden gehandhaafd, bovendien was illegale verhuur altijd al verboden”, stelt milieuactiviste Neus Prats. De Duitse makelaar David Hackenbroich wijst het om een andere reden af: „Veel mensen die een huis op Ibiza hebben gekocht, betalen een deel van hun hypotheek uit de huuropbrengst. Het lijkt me niet verstandig dat te gaan verbieden.”

De maatregel treft vooral particulieren die hun woningen zonder toestemming verhuren. Wie zonder licentie toeristen onderbrengt, kan boetes krijgen tot 400.000 euro. „Een onzinnige maatregel, die tegen het Europese recht ingaat”, stelt econoom en toerisme-expert Tomás Méndez Reyes op een terrasje in de hoofdstad van Ibiza. „Pak misstanden aan, registreer huurwoningen, laat mensen belasting betalen, maar ga niet alles zomaar verbieden. Dat is voor druggebruik en prostitutie ook geen oplossing gebleken. Laat de markt gewoon zijn werk doen.”

De markt heeft zijn ‘werk’ dit jaar al een beetje gedaan. Door de hoge hotelprijzen kwamen er in 2017 minder toeristen naar Ibiza dan het recordaantal van ruim drie miljoen vorig jaar. De verkeerschaos was minder en de horeca moest weer concurreren.

Emeritus hoogleraar Méndez Reyes weet hoe het is om tussen toeristen te leven. Hij werd in 1940 geboren op Tenerife en woont sinds 1979 op Ibiza. In diverse functies was hij in het verleden medeverantwoordelijk voor het toerisme op de Balearen. Ibiza veranderde in een paar decennia van ‘hippiekolonie’ in ‘yuppeneiland’.

„Laten we niet vergeten dat we begin van deze eeuw met een jaloerse blik naar andere Europese landen keken”, zegt Méndez Reyes. „Het past in het beeld van de Brexit en de verkiezing van Trump: de toerist als zondebok voor degenen die het zelf minder hebben. Zo maak je een probleem van iets wat juist positief kan zijn. Iedereen profiteert hier van de toeristen. Zelfs een Nederlandse voetballer. Al zijn er altijd mensen die dat niet willen zien.”

Nog een week en dan is het hoogseizoen voorbij op Ibiza. In de wintermaanden gaan de vele hotels en restaurants dicht. Dan kan chef-kok David Tapia zelf met vakantie.