De lucht in voor shot dopamine achteraf

Vroeger deden mensen extreme dingen voor de adrenaline. Nu doen ze mee aan de wedloop om views.

Foto The Adventurists

Je moet in het leven zelf je slingers ophangen, oké, maar deze Brit blies ook zelf zijn feestballonnen op en knoopte ze aan een campingstoeltje vast waarmee hij boven Johannesburg opsteeg tot een hoogte van 2.530 meter, aldus de BBC.

„Ongelofelijk cool”, zei hij na afloop.

Zijn vlucht is geïnspireerd op de beroemde animatiefilm Up, waarin een knorrige weduwnaar en voormalig feestballonnenverkoper zijn huis aan ballonnetjes laat opstijgen. Maar omdat de stunt wereldwijd nieuws werd, kreeg ik ook even de indruk dat de Brit een nieuw hoofdstuk had toegevoegd aan de bemenste ballonvaart, die begon op 15 oktober 1783.

Dat bleek echter niet het geval. Er hadden al tientallen mensen gevlogen onder een trosje feestballonnen. De Alpen waren zo al overgestoken. Zelfs de Atlantische Oceaan was al afgevinkt. En in 2011 liet National Geographic een heel huis vliegen aan feestballonnen.

Feestballonvliegen lijkt bijna een volkssport als je op YouTube kijkt. Vele vloggers en influencers laten zichzelf (of hun huisdier) daar de lucht in trekken, à la Up.

Zo zag ik een Amerikaan opstijgen (FLYING WITH GIANT HELIUM BALLOONS - INSANE!) en een Zuid-Koreaan (Flying with helium balloons !!! I became a Superman !!!), en een vlogger uit Hollywood die zijn hond aan de ballonnentros had geknoopt (FLYING MY DOG WITH GIANT HELIUM BALLOONS!), iets wat daarvoor al door vele anderen was gedaan, waaronder Nederlandse vloggers (OUR DOG CAN FLY WITH HELIUM BALLOONS!).

De edele ballonvaart inspireert kennelijk niet alleen schrijvers — zoals o.a. Ian McEwan, Julian Barnes — maar ook content creators. Online bestel je voor een habbekrats een fles helium en wat ballonnen. Gaan!

Dat zou je democratisering kunnen noemen. Maar het luchtruim lijkt me ook wat verduisterd door al die feestelijke ballonnentrossen waaronder opgefokte YouTubers spartelen, niet per se genietend van het vergezicht, maar vissend naar views.

De taal van zulke vloggers is ooit goed nagedaan door hoogleraar Marc van Oostendorp (zie zijn vlog ‘Praten als een vlogger’). In het gevecht om aandacht en kijkseconden spreken vloggers bijna élk wóórd met klémtóón en énergíe uit, aldus zijn leçon par l’exemple. Vloggers zijn de standwerkers en marktkooplui van nu.

Het verraste me niet meer dat ook de Brit boven Johannesburg een reclamefilmpje bleek te hebben gemaakt. Hij hoort bij een collectief genaamd The Adventurists, dat avonturen organiseert voor verveelde rijke mensen, zoals motorcrossen in Peru.

We’re The Adventurists staat op hun site. „We’re fighting to make the world less boring.”

Nu gaan ‘georganiseerd’ en ‘avontuur’ zelden samen. En op basis van die ene keer dat ik zelf in Johannesburg was, heb ik de indruk dat je daar niet aan feestballonnen hoeft op te stijgen om er spanning te vinden; een wandeling op aarde volstaat.

Maar ik zal hier geen woordgrappen maken over lek prikken of door de mand vallen; de vraag is waarom die ballonvlucht die dus geen nieuws was dat wel werd.

Ik denk omdat we in een wereld leven waarin iedereen om aandacht moet vechten. Dat zorgt voor korte aandachtsspannen en goudvissengeheugens. En daardoor kun je het oude presenteren als nieuw.

In die wedloop volstaan kattenplaatjes niet en ook een hond die vliegt aan ballonnen kan eigenlijk echt al niet meer. Het moet extremer of je bent uit beeld.

Vroeger deden mensen extreme dingen voor het stofje genaamd adrenaline. Denk aan het antieke bungeejumpen, maar daar lijkt de rek allang uit. Nu doen mensen extreme dingen vanwege het dopamineshotje na afloop, als ze hun filmpje hebben geüpload en de views tellen.

Die publicatiedruk heeft al tot discussie geleid in de wereld van de wingsuit-vliegers, de meest extreme onder de extreme vliegsporten, tegenpool van de kalme ballon. De vraag is daar of die race om kijkcijfers niet zorgt voor te grote risico’s. Dat kan het groeiend aantal dodelijke ongelukken in die sport verklaren.

Maar ook voor gewone mensen is de kwestie: doe je dingen om het filmpje of om de dingen zelf? De grootste stunt zou nu zijn als je stunt om spelplezier, zonder Go Pro.

In feite is dat ook de moraal van de film Up. Ik las althans dat de regisseur het opstijgende huis bedacht toen hij zelf aan zijn hectische leven wilde ontsnappen. En de hoofdpersoon is niet zomaar een ex-verkoper die er stiekem tussenuit glipt, weg van de drukke stad, op zoek naar een paradijs.