Brieven 26/10/2017

Reactie Frits Abrahams

In het brein van de spion

Frits Abrahams schreef een reflectie over de spion Kim Philby (De geheimen van Kim Philby, 23/10). Zijn overpeinzingen bleven een beetje steken bij de interessante vraag hoe een spion in elkaar steekt.

De spion die daar enigszins duidelijk over was, was Klaus Fuchs die de details over de atoombom uit het Manhattan-project aan de Sovjets doorgaf. Hij beschreef het als een gecontroleerde schizofrenie waarbij men in twee gescheiden werelden leeft. Die controle ging zeer ver. Bij zijn arrestatie weigerde hij bijvoorbeeld zijn ondervrager bepaalde antwoorden te geven omdat deze geen ‘clearance’ had voor atoomgeheimen, daarbij nog steeds acterend als verantwoordelijk (genaturaliseerde) Brits staatsburger. Met Fuchs wordt het begrip spion ver opgerekt. Toen de Britten door de VS uitgesloten werden van verdere samenwerking in de productie van atoombommen moesten ze zelf verder. Fuchs heeft daar substantieel aan bijgedragen. In die zin was hij ook een spion voor de Britten. Een deel van zijn spionagekennis was aan zijn eigen brein ontsproten. Dat rekt het begrip spion nog verder op. Net als Philby hebben de Sovjets Fuchs nooit erkend. Hij werd wel geëerd in de DDR waar hij na zijn gevangenisstraf naar toeging. Bracht men zijn spionage ter sprake dan sloot hij zich af. Historici in de DDR heeft hij nooit iets willen vertellen.

Klassieke muziek

Visualisatie vergeten

Joep Stapel noemt de uitvoering van Multiversum door componist/dirigent Peter Eötvös „van ongehoorde schoonheid” (‘Multiversum’ van Eötvös is van ongehoorde schoonheid, 23/10). De prachtige visualisatie van Jaap Drupsteen droeg bij aan de schoonheid. Nu wordt Drupsteen tweemaal vergeten: door Stapel en door Eötvös zelf die vergat hem op het podium te halen bij het slotapplaus. Een violiste kreeg de bloemen.