Bordesscène? Het is eigenlijk de trappenscène

Sinds 1971 wordt elk nieuw kabinet gepresenteerd met een officieel fotomoment, vrijwel altijd op de trappen van Huis ten Bosch. Wat zijn de ingrediënten voor het juiste decor?

Eigenlijk klopt de naam ‘bordesscène’ helemaal niet. Voor de eerste foto die traditioneel van een nieuw kabinet wordt gemaakt, staan de koning en de ministers immers halverwege de paleistrappen, en niet op een bordes.

Toch hebben we het al sinds 1971 over de bordesfoto. Voor die tijd werd de nieuwe ministersploeg ook wel eens gefotografeerd, maar dat gebeurde dan informeel bij het begin van de eerste ministerraad en zonder het staatshoofd.

Meer openbaarheid in jaren 70

Omdat de politiek begin jaren zeventig meer in de openbaarheid wilde treden, werd het officiële fotomoment geïntroduceerd. Sindsdien is elk nieuw kabinet gepresenteerd.

Vrijwel altijd worden de trappen van Huis ten Bosch gebruikt. Omdat dat paleis momenteel in de steigers staat, wordt dit jaar uitgeweken naar paleis Noordeinde. Net als in 1998 - en omdat de trap daar korter is, stond een deel van de bewindslieden toen op de grond. Ook paleis Soestdijk is wel eens als decor gebruikt. In 1981 werd de foto vanwege de regen naar binnen verplaatst.

Opstelling staat vast

In principe staat de opstelling vast: rechts van de koning, die dit jaar voor het eerst een kabinetswissel meemaakt, staat de minister-president, links van hem de eerste vicepremier, in dit geval CDA-minister Hugo de Jonge. Dan volgen de twee overige vicepremiers op volgorde van de vervangingsregeling, dus rechts D66-minister Kajsa Ollongren en links ChristenUnie-minister Carola Schouten. De overige ministers staan afwisselend rechts en links op volgorde van de begrotingshoofdstukken van de Rijksbegroting, die gebaseerd is op de anciënniteit van de ministeries. De minister van Buitenlandse Zaken, Halbe Zijlstra, komt dus eerst, en helemaal buitenaan de achterste rij staan de nieuwe departementen en ministers zonder portefeuille.

Vrouwen paar keer vooraan

In het verleden is een paar keer van deze volgorde afgeweken. De vrouwelijke ministers werden bijvoorbeeld naar voren gehaald, en in 1973 werden de bewindslieden van D66 en de PPR vooraan gezet om te benadrukken dat deze partijen heus ook meededen. Dit jaar zal dat niet nodig zijn: twee van de drie vicepremiers zijn vrouw, en ook de ChristenUnie is op de eerste rij vertegenwoordigd.

‘Geen begrafenisondernemers’

Een officieel kledingvoorschrift voor de foto is er niet. Tijdens de beëdiging die aan de foto voorafgaat dragen de mannen een jacquet, maar naar verluidt zou koningin Juliana bij de eerste bordesfoto in 1971 geëist hebben niet met „een stelletje begrafenisondernemers” te worden gefotografeerd. Gebruikelijk is in elk geval dat de mannen hun jacquet voor de foto verruilen voor een donker pak. Kledingvoorschriften voor de vrouwen zijn er niet, maar er is nog nooit een vrouwelijke minister geweest die in een broek op het bordes verscheen. In 1994 viel minister Annemarie Jorritsma op met een felgeel vest, in 1986 Neelie Kroes met een polkadotjurk. Bij de presentatie van het eerste paarse kabinet in 1994 was het de jurk van koningin Beatrix waarover veel werd gepraat. Men werd het niet eens over of de paarse accenten op haar jurk met opzet gekozen waren.