Nu is Anne Frank in alle Italiaanse stadions

Antisemitisme

Uit protest tegen een actie van Lazio-supporters wordt in de Italiaanse stadions voorgelezen uit het dagboek van Anne Frank.

Het 'aandenken' dat de ultrà van Lazio achterlieten voor de Roma-fans.

Aan het begin van het voetbalduel Inter-Sampdoria stonden de spelers dinsdagavond met het Dagboek van Anne Frank in hun handen. Dat gebeurt deze week overal op de Italiaanse velden, niet alleen in de Serie A, ook in lagere competities.

Foto Matteo Bazzi/EPA

Vóór de wedstrijd wordt een passage uit Annes dagboek voorgelezen. En op internet is de hashtag #siamotuttiannafrank trending: ‘We zijn allemaal Anne Frank’ – veelal aangevuld met een bewerkte foto van Anne in het shirt van de favoriete club.

Italië reageert bijna unaniem verontwaardigd op een actie van een aantal ultrà van Lazio, de harde supporterskern die eerder in opspraak kwam wegens racistische, antisemitische en homofobe kreten – overigens aangemoedigd, een tiental jaar terug, door spelers als Di Canio, die in het veld de fascistische groet bracht.

Oerwoudgeluiden

Zondag, bij het duel Lazio-Cagliari, mochten de ultrà niet op de Curva Nord, hun vaste plek in het Stadio Olimpico. Dat was een straf voor eerder wangedrag, waaronder oerwoudgeluiden tegen gekleurde spelers. De Lazio-supporters regelden kaartjes voor de Curva Sud, waar normaal de aanhangers van AS Roma staan – Lazio en AS Roma delen het stadion. En zoals de gewoonte is, lieten de supporters een ‘aandenken’ achter in de thuisbasis van hun rivalen. Dat waren stickers van Anne Frank in het Roma-shirt.

Het was voor iedereen duidelijk hoe dit was bedoeld. In de geschiedenis van AS Roma speelt een aantal Joodse families een belangrijke rol, en de Lazio-aanhangers schreeuwen regelmatig „Romanista ebreo!”– een Roma-speler is een Jood! Vorig jaar december bepaalde een rechter dat dit in de context van rivaliserende supportersgroepen geen antisemitisme is.

Vergelijkbare stickers van Anne Frank in het Roma-shirt waren al in 2013 opgedoken op muren en bushaltes. Toen kwam er weinig reactie. Dit keer barstte een storm van kritiek los. „Het idee dat een afbeelding van Anne Frank gebruikt kan worden om iemand te beledigen is zo achterlijk en grotesk dat het wie dat heeft bedacht, meteen diskwalificeert”, schreef Mario Calabresi, hoofdredacteur van het dagblad La Repubblica.

De Italiaanse president Mattarella zei in een communiqué dat het gebruik van een foto van Anne Frank „als belediging en bedreiging, behalve onmenselijk, ook alarmerend is voor ons land, dat tachtig jaar geleden besmet werd door de wreedheid van het antisemitisme.”

Geschrokken ging de voorzitter van Lazio, Claudio Lotito, dinsdagmiddag een krans brengen bij de synagoge in Rome. Hij kondigde aan dat de club vanaf volgend jaar elk jaar tweehonderd jongeren meeneemt naar Auschwitz. Anne Frank is daar naar dat concentratiekamp gedeporteerd, voor ze werd overgebracht naar Bergen-Belsen, waar ze stierf.

Ook de Italiaanse voetbalbond reageerde direct. De kinderen die de spelers het veld op begeleiden, krijgen het Dagboek van Anne Frank en Is dit een mens, de roman van Primo Levi over de Jodenvervolging in Italië.

Op de achtergrond speelt de steeds heftiger manier waarop extreem-rechtse groepen als Casa Pound en Forza Nuova zich manifesteren. Soms is ook Lazio doelwit: in Italiaanse media verschenen oudere foto’s met anti-Lazio slogans, waaronder: ‘Anne Frank is voor Lazio’.

De passage uit het dagboek van Anne Frank die in de stadions wordt voorgelezen, luidt:

„Ik zie hoe de wereld langzaam steeds meer in een woestijn herschapen wordt, ik hoor steeds harder de aanrollende donder, die ook ons zal doden, ik voel het leed van miljoenen mensen mee. En toch, als ik naar de hemel kijk, denk ik, dat alles zich weer ten goede zal wenden, dat ook deze wreedheid zal ophouden, dat er weer rust en vrede in de wereldorde zal komen.”

Correctie (25 oktober 2017): In dit stuk stond eerst dat Anne Frank in Bergen-Bergen was overleden. Dat moet Bergen-Belsen zijn.