Recensie

Wie doodde de schilder Vincent van Gogh?

Animatiefilm Loving Vincent is veel meer dan alleen mooie plaatjes. De spannende whodunit biedt een delicaat portret van de persoon achter de schilder.

Voor Loving Vincent schilderden 125 kunstenaars in zeven jaar met de hand 65.000 ‘frames’. Beelden Cinéart Nederland

Loving Vincent is een animatiefilm in olieverf. De makers benadrukken graag het monnikenwerk: 125 kunstenaars schilderden in zeven jaar met de hand 65.000 ‘frames’ in, een seconde film kostte soms wel tien dagen. Want alles was geïnspireerd op, en moest dus in de stijl van Vincent van Gogh.

Dat doet een film vrezen die alleen om zijn esthetiek de moeite waard is. De bewegende Van Gogh. Maar tachtig minuten mooie plaatjes kijken is stomvervelend. Gelukkig kan Loving Vincent daarnaast bogen op een Rashomon-achtig script: het is een spannende whodunit met telkens verschuivend perspectief dat en passant ook een romantisch beeld van de persoon achter de gekwelde kunstenaar Van Gogh geeft. De stijl van Loving Vincent valt eerlijk gezegd na een kwartier niet eens meer zo op. De film heeft die vloeibare, licht surrealistische sfeer van Richard Linklaters Waking Life en A Scanner Darkly. Dat krijg je al snel bij rotoscoop, een animatietechniek waarbij liveaction-beelden worden ingetekend of overgeschilderd.

Pleegde Vincent van Gogh zelfmoord? Test je kennis in onze quiz: 7 stellingen over Vincent van Gogh: mythe of waarheid?

Hoofdpersoon in Loving Vicent is de jonge Armand Roulin, de zoon van die postmeester Joseph uit Arlès. U weet wel, die met die grote baard van Van Goghs portret. Armand neemt het op zich een brief van Vincent aan Theo van Gogh te bezorgen wanneer Vincent in 1890 op 37-jarige leeftijd blijkt te zijn overleden in Auvers-sur-Oise. In Parijs hoort Armand dat ook Theo inmiddels is overleden: Van Goghs verfleverancier Père Tanguy adviseert hem de brief naar dr. Gachet in Auvers te brengen, met wie Vincent vlak voor zijn dood een nauwe band had.

Lees ook over het productieproces: Het leven van Van Gogh in 130 schilderijen

Dat gegeven van de brief moge nogal kunstmatig zijn, als Roulin in Auvers arriveert, vindt Loving Vincent zijn vorm als detective. Armand spreekt met iedereen die Vincent in zijn laatste dagen heeft getroffen. Was de schilder vrolijk of depressief, een gek of een interessante kerel? Waarover kreeg hij ruzie met dr. Gachet, over diens dochter Marguerite soms? Was het moord, zelfmoord of een ongeluk? Had puberende pestkop René Secretan er iets mee te maken?

Roulin vermoedt al snel moord. En als kijker ga je met de laatste spreker mee, omdat we dan in zwart-witte flashback diens herinneringen aan Van Gogh zien. Tot de volgende spreker alles weer ontkracht. Zo passeert het debat over Van Goghs dood de revue zonder dat het belerend wordt, en ontstaat uit al die mozaïekstukjes een vrij mild portret van de schilder als een eenzame, onbeholpen en misschien wel manisch-depressieve man. Ook daarover kun je van mening verschillen, zoals over alles bij Van Gogh, zo bewijst Loving Vincent.