Jaarlijks zeker 1.500 vogels illegaal gedood of gevangen

Dat meldt BirdLife Europe na onderzoek in landen en gebieden in Noord- en Centraal Europa. ‘Schokkende uitkomsten’, stelt Vogelbescherming Nederland.

Andyworks

Er worden in Nederland jaarlijks minimaal 1.500 vogels illegaal gedood of gevangen. Een aanzienlijk deel hiervan zijn roofvogels, zoals buizerds. Ten minste vierhonderd buizerds worden jaarlijks vergiftigd, in een val gelokt en vliegend of in hun nesten met eieren of jongen beschoten. Dat meldt BirdLife Europe na onderzoek in landen en gebieden in Noord- en Centraal Europa. „Schokkende uitkomsten”, stelt Vogelbescherming Nederland, die spreekt van „een moreel probleem”.

Aanzienlijke schade

Het is voor het eerst dat er een, weliswaar niet erg precies, overzicht van illegaal gedode en gevangen vogels wordt gepubliceerd. De aantallen zijn in Nederland niet zo hoog dat ze het bestaan van populaties bedreigen. De invloed van, bijvoorbeeld, de illegale jacht op buizerds voor de totale populaties is „verwaarloosbaar” klein. „De rol van Nederland is te bescheiden om daar een bijdrage aan te leveren. Vogels houden zich immers niet aan grenzen”, zegt woordvoerder Lars Soerink van Vogelbescherming. In landen als Georgië is de schade aanzienlijker. „Van de totale populatie steppekiekendieven wordt daar jaarlijks 10 procent gedood.”

De schattingen van het daadwerkelijk aantal gedode of illegaal gevangen vogels lopen gigantisch uiteen. Voor Nederland geldt dat jaarlijks 1.500 tot 24.900 vogels illegaal worden gedood of gevangen. Daaronder vallen 400 tot 1.400 buizerds, maar ook 250 tot 1.000 puttertjes en 100 tot 1.000 vinken. „Het is erg moeilijk te meten”, zegt woordvoerder Soerink van Vogelbescherming.

Mensen die liever weidevogels hebben dan roofvogels, begrijpen niet dat predatie deel uitmaakt van een goed functionerend platteland

Vernield of vergiftigd

De cijfers zijn enerzijds gebaseerd op daadwerkelijk vondsten van bijvoorbeeld vernielde nesten of vergiftigde vogels, en anderzijds op schattingen door wetenschappers, op basis van onder meer de verwachte populaties. „Onze lokale werkgroepen treffen zelf schade aan, maar ze krijgen ook signalen van anderen”, zegt voorzitter Jan van Dijk van de Werkgroep Roofvogels Nederland. Helaas durven mensen volgens hem niet altijd aangifte te doen. „Dat ligt vooral in dorpen gevoelig. ‘Straks heb ik geen leven meer, dan ligt er elke dag een dooie kip in mijn tuin’, zeggen ze.”

Belangrijkste motief voor het doden van met name roofvogels zou zijn dat roofvogels door hun jacht op klein wild concurreren met jagers. „De jagers dulden geen andere beheerders van hun gebied dan zijzelf, de goede niet te na gesproken”, aldus Van Dijk. Een andere veel gehoord motief is het beschermen van weidevogels, die immers ook door roofvogels worden verschalkt. Van Dijk: „Dat soort mensen ziet liever wat minder kiekendieven dan weidevogelnesten. Die willen de natuur niet z’n werk laten doen.” Woordvoerder Soerink van Vogelbescherming: „Mensen die liever weidevogels hebben dan roofvogels, begrijpen niet dat predatie deel uitmaakt van een goed functionerend platteland.” Ook financiële motieven zouden een rol spelen: hoe meer weidevogels, des te meer subsidie.

Wilde geruchten

De Nederlandse Jagersvereniging meldt dat bij aangeschoten vogels regelmatig „de wildste geruchten” de ronde doen over jagers. „Die kloppen niet”, aldus een woordvoerder. Wanneer een jager illegaal vogels schiet, is dat in strijd met de wet. „Dan staat daar een straf op. Dat kan ertoe leiden dat de jager zijn jachtakte moet inleveren.” Jagers behoren zich te houden aan de wet en aan de gedragscode van de vereniging, aldus de woordvoerder. „Als een jager een roofvogel schiet, dan is het over en uit.”

Volgens het rapport worden in landen en gebieden in Noord- en Centraal Europa jaarlijks 0,4 tot 2,1 miljoen vogels illegaal gedood of gevangen. Een eerder rapport van BirdLife repte van jaarlijks 11 tot 36 miljoen illegaal gedode en gevangen vogels in landen rond de Middellandse Zee. In veel landen is het motief van het schieten op vogels een heel ander. „De vogeljacht heeft daar veel meer met een machocultuur te maken. Mensen vinden het daar een uitdaging om vogels te raken. Ze maken er een gezellig mannenuitje van”, zegt woordvoerder Soerink.

Delicatesse

In andere landen worden de vogels ook regelmatig gegeten. „In Georgië eten ze graag wespendieven.” In Frankrijk geldt de ortolaan als een delicatesse.

Vogelbeschermers in Nederland vinden dat toezicht en handhaving van bestaande regels te kort schiet. Er zou veel meer toezicht in het buitengebied moeten komen, vindt Vogelbescherming Nederland, alsmede meer bekendheid voor een meldpunt voor illegale vogeljacht, en ook een „fundamentele discussie” over het nut van predatoren in de natuur.