Cultuur

Interview

Interview

Gloria Estefan

Foto Stage Entertainment Nederland.

Gloria Estefan: ‘Mijn muziek en temperament zijn Cubaans’

Gloria Estefan Musical

Ze vluchtte van Cuba naar Miami. In Nederland brak ze door tot superster. Een musical over haar gaat zondag in première. Vol hits van de Miami Sound Machine.

Haar internationale popcarrière begon in Nederland, vertelt Gloria Estefan. „In 1984 zong ik met Miami Sound Machine in discotheek Cartouche in Utrecht. ‘Dr. Beat’ was nog nergens zo’n grote hit als hier in Holland. Het nummer ‘Conga’ hebben we in Utrecht ontwikkeld. De vlam sloeg in de pan bij ons optreden in Cartouche. ‘Conga’ werd onze eerste wereldhit. De keren dat we daarna in TopPop stonden zijn niet te tellen. Het Nederlandse publiek staat open voor nieuwe muziek. Daar ben ik jullie oneindig dankbaar voor.”

Het levensverhaal en hitverleden van de Cubaans/Amerikaanse zangeres Gloria Estefan staan centraal in de musical On Your Feet! Het origineel van deze ‘jukebox musical’ van scenarioschrijver Alexander Dinelaris ging in 2015 in première op Broadway. In de Nederlandse uitvoering zijn de gesproken teksten vertaald, maar worden de liedjes in hun oorspronkelijke Spaans en Engels gezongen. Songs als ‘Cuando Salí de Cuba’, ‘Mi Tierra’, natuurlijk ‘Conga’ en Estefans grootste solohit ‘Don’t Wanna Lose You’ vertellen het verhaal van een meisje uit Havana dat met haar familie vluchtte voor de Cubaanse revolutie. Ze groeide op in de wijk Little Havana van Miami en voltooide een studie psychologie voordat ze het schopte tot een van de grootste Amerikaanse popsterren van de jaren tachtig.

De bekendmaking van de Nederlandse cast met musicalsterren Vajèn van den Bosch en Jim Bakkum zorgde voor een controverse, omdat de voornaamste Cubaanse personages in On Your Feet! gespeeld worden door witte Nederlandse acteurs. Producent Albert Verlinde haastte zich te verklaren dat de cast is goedgekeurd door Gloria en haar echtgenoot Emilio Estefan die als producer en bandleider van Miami Sound Machine al veertig jaar nauw betrokken bij Gloria’s carrière. Samen hebben ze een veto over cast en uitvoering van On Your Feet! in Nederland. Saillant detail: hoofdrolspeler Jim Bakkum is ongeveer drie koppen groter dan de echte Emilio Estefan.

Kordaat

Hoe leerden Gloria en Emilio elkaar kennen? Ze viel op Emilio toen ze hem zag spelen met Miami Latin Boys, de voorloper van Miami Sound Machine. „Hoewel er voornamelijk latinmuziek op hun repertoire stond, speelde hij de discosong ‘Do the Hustle’ op accordeon. Heel dapper vond ik dat. Die neiging tot een cross-over zat er altijd in. Toen ik in 1977 bij de band kwam speelden we pop en latin dwars door elkaar. Toen we onze eigen liedjes gingen componeren hadden we de beschikking over een uitgebreide muzikale vocabulaire. Het was de sound van Miami, vandaar Miami Sound Machine.”

Gloria Estefan (60) is klein maar kordaat. Ze heeft een verrassend lage stem met een klein barstje erin. De zangeres en haar vier jaar oudere bandleider trouwden in 1978. De Estefans moesten vechten om een album met zowel Engelstalige als Spaanstalige nummers uit te brengen. „De platenmaatschappij wilde er niet aan maar we hielden voet bij stuk. Ik was opgegroeid met de blanke popmuziek van Conny Francis en Johnny Mathis, op een tafeljukebox waar je vijf dollarcent in gooide voor een plaatje. Mijn vader kocht twee taperecorders toen hij als soldaat naar Vietnam moest. Een voor hemzelf en een voor mijn kleine zusje en mij, zodat we berichten konden uitwisselen. Als klein meisje zong ik Cubaanse klassiekers als ‘Cuando Salí de Cuba’ voor hem. Die maakten hem en zijn soldatenvrienden aan het huilen, daar in de jungle. Mijn vader is jong gestorven, aan multiple sclerose ten gevolge van blootstelling aan (het door de Amerikanen gebruikte ontbladeringsmiddel) Agent Orange. Ik heb die tapes nog steeds maar ik kan er niet meer naar luisteren.”

Succesverhaal

De Cubaanse gemeenschap in Miami was getraumatiseerd door de verbroken navelstreng met communistisch Cuba, waar velen nog familie hadden. „Een vast gezegde onder mensen die in ballingschap leefden was: volgend jaar vieren we kerstmis in Havana! Iedereen bij ons in Little Havana had nog één voet in het vaderland. Intussen deden de Cubanen in Miami het steeds beter. De eerste golf immigranten bestond uit doktoren, advocaten, hoog opgeleide professionals. Mijn moeder hield de Cubaanse cultuur levend voor haar dochters, omdat ze er heilig in geloofde dat we terug zouden keren. Onze muziek, ons voedsel, ons temperament was Cubaans.”

On Your Feet! geeft een eerlijke weerslag van haar succesverhaal, meent Gloria. „Voor zover je dat in twee uur kunt proppen. Van nature was ik niet iemand die in het middelpunt van de belangstelling hoefde te staan. Zingen was het enige dat ik wilde. Het is goed dat het succes langzaam is gegroeid en dat ik al die jaren op mijn man kon steunen. Andere artiesten zouden het benauwend vinden om voortdurend met hun partner op pad te zijn. Wij hebben een schandaalvrij huwelijk waarin Emilio tussen de bedrijven door heeft gewerkt met Shakira, Madonna en Jennifer Lopez. Al die sexy vrouwen! Hij moet wel intens van me houden om telkens weer bij me thuis te komen.”

Emilio lacht. On Your Feet! is hun gezamenlijke project en een manier om songs als ‘Rhythm is Gonna Get You’, ‘Coming Out of the Dark’ en ‘Don’t Wanna Lose You’ levend te houden. „Ik heb sommige songteksten aangepast om ze beter in het verhaal te laten passen,” zegt Gloria. Met haar dochter Emily schreef ze ‘I Never Got to Tell You’, het enige nieuwe lied in de voorstelling. Ze is benieuwd naar de Nederlandse versie. Vooral hoe het smakelijke Cubaanse accent door de acteur die Emilio speelt naar het Nederlands wordt vertaald. Het is onzin dat dit verhaal alleen door Cubanen met een kleurtje kan worden vertolkt, vindt Gloria. „In elk land wordt gezocht naar de meest geschikte mensen. Nederland is zoals gewoonlijk het eerste land waar onze muziek wordt opgepikt. De keuze van hoofdrolspelers laten we graag over aan mensen die weten wat nodig is om de musical tot een succes te maken.”

Appel

Als persoonlijke vriend van de gewezen president Barack Obama was Emilio Estefan nauw betrokken bij het diplomatieke proces om de relaties met Cuba te normaliseren. Reisbeperkingen werden opgeschort en het leek goed te gaan met de Cubaans-Amerikaanse betrekkingen, totdat Donald Trump nieuwe restricties in het vooruitzicht stelde. Het echtpaar Estefan maakt zich zorgen om mensenrechtenkwesties die het Cubaanse volk aangaan. „Het grote probleem,” zegt Gloria Estefan, „is dat mensen in Cuba niets gewend zijn. Toen wij in 1979 voor het eerst op een artiestenvisum door het land reisden, kocht ik in de Amerikaanse winkel een appel voor mijn nichtje. Gewoon, een appel. Zoiets lekkers had ze nog nooit geproefd. Toen we onze chauffeur iets te eten wilden geven tijdens een zestien uur lange autorit, was er onderweg nergens voedsel te krijgen. Het Cubaanse volk heeft zo lang gezucht onder het communistische regime dat het moeilijk is om die mensen nu voor zichzelf op te laten komen. „Ik ben maar een zangeres. Toch hoop ik dat mijn levensloop en de weerslag daarvan in On Your Feet! zelfvertrouwen onder Cubanen teweeg brengt. Ik heb mijn hart gevolgd en vond mijn redding in de muziek. Wie naar de musical komt kijken moet zich realiseren dat niet iedereen de kans krijgt om dansend door het leven te gaan.”

On Your Feet! gaat 29 okt. in première in het Beatrix Theater, Utrecht. Inl: stage-entertainment.nl