Frans boterdal zorgt voor dure croissants

Botertekort

Door stijgende vraag en onderproductie kampt Frankrijk met een botertekort. Prijzen stijgen, maar boeren profiteren weinig.

Foto STEPHANE MAHE/Reuters

Het normaal zo gevarieerde boterschap in de Franse supermarkt raakt steeds leger. Op de deuren van de koelvitrines overal ongeveer dezelfde mededeling: „De botermarkt kampt met een ongekend tekort”. Een vestiging van Monoprix in Oost-Parijs schrijft aan haar klanten met de toeleveranciers alles te doen „om de situatie zo snel mogelijk terug naar normaal te brengen.”

Maar dat lijkt ijdele hoop. Want de Franse boterschaarste duurt al even en zal de komende maanden volgens landbouwkenners alleen maar nijpender worden. De prijs van boter is door de tekorten razendsnel opgelopen. Kostte een ton boter in april 2016 nog 2.500 euro, nu is dat meer dan 7.000 euro, 180 procent erbij.

Dat heeft een aantal oorzaken. De Fransen wisten het al, maar de rest van de wereld weet het nu ook: boter mag weer. Na wetenschappelijke publicaties die de schadelijkheid van verzadigde vetten relativeerden, is de wereldwijde vraag naar boter in twee jaar met vijf procent toegenomen, meldt het Franse landbouwagentschap Agrimer. „Eat butter”, kopte weekblad Time vorig jaar nog.

Maar in diezelfde periode zijn Franse melkboeren, vooral vanwege de lage literprijs, juist minder gaan produceren. Volgens Agrimer daalde hun productie met drie procent. Omdat tien liter melk slechts zo’n liter room bevat die gebruikt kan worden voor boter, lopen boeren het risico bij méér productie het overschot aan melkpoeder te vergroten en zo hun eigen bedrijf verder te ondermijnen.

Van de hoge prijs merken zij niet veel. Dat komt vooral door „speculatie”, zeggen boerenbonden. Supermarkten spreken met de grote zuivelconcerns jaarlijks een vaste boterprijs af. Die prijs, zegt zuivelkenner Gérard Calbrix in zakenkrant Les Echos, wordt vastgesteld op het moment dat de melkproductie het hoogst is. Pas in februari wordt weer onderhandeld.

Tot nu toe zijn het dus vooral grootgebruikers van boter, zoals pâtissiers, die direct iets van de prijsstijging hebben gemerkt. Gevolg: croissantjes zijn snel duurder geworden en kleine boterverwerkende bedrijven, zoals koekjesbakkers of producenten van ambachtelijk deeg, werken inmiddels op halve kracht. De tekorten zijn volgens sommige bronnen nog eens versterkt doordat enkele van deze professionals hun boter bij de supermarkt gingen inslaan.

Feit is dat nergens in de wereld meer boter wordt gegeten dan in Frankrijk: 7,9 kilo per persoon per jaar, volgens marktonderzoeker Statista in 2013.