Theater over Trump: ‘Geef acht, hier komt uw nieuwe koning’

Theater

Zijn naam valt nergens, maar ‘Am Königsweg’ van de Oostenrijkse toneelschrijfster Elfriede Jelinek gaat onmiskenbaar over Donald Trump.

Volgens Jelinek vormt de verkiezing van Trump als president „de aanleiding tot een stuk over maatschappelijke verblinding”. Foto Sinje Hasheider

Sprakeloos was de Oostenrijkse toneel- en romanschrijfster Elfriede Jelinek (71) nadat Donald Trump werd gekozen tot Amerikaanse president. Meteen die ochtend ontving de Nobelprijs voor de Literatuur-winnaar een mail van Schauspielhaus Hamburg of ze een politiek toneelstuk wilde schrijven „over deze opzienbarende historische ontwikkeling”. Jelinek nam het aanbod aan en na drie maanden ontving dramaturg Rita Thiele van het gezelschap een nieuw stuk, Am Königsweg. Het gaat op 28 oktober in première bij Schauspielhaus Hamburg in de regie van Falk Richter.

Het stuk opent met de woorden: „Geeft acht, hier komt uw nieuwe koning.” Deze koning vertolkt in het stuk vele rollen: hij is leider, winnaar, verlosser, zelfs de god van het kapitalisme. Hoewel het stuk onmiskenbaar over Trump gaat, valt zijn naam nergens. Volgens Jelinek vormt de Amerikaanse president „de aanleiding tot een spookachtig stuk over maatschappelijke verblinding”.

Jelinek schreef in 2014 een toneelstuk over de asielzoekersproblematiek, die te zien was op het Holland Festival. Lees ook: Asielzoekers spelen in drama Jelinek

Woede en boosheid

Volgens het gezelschap is de toneeltekst van Jelinek „humoristisch” en getuigt van een „boze Jelinekse ironie, maar is ze ook diep treurig”. Todtraurig zoals regisseur Richter het noemt. Hij ziet Am Königsweg als een „geniale parodie” waarin een figuur net als Trump zichzelf opvoert als de vertegenwoordiger van de „woede en boosheid die leven in de blanke samenleving”.

Volgens de regisseur presenteert Jelinek zichzelf in het stuk als een schrijfster die „haar leven lang heeft gevochten tegen rechtspopulisme en nationalisme en nu, op hoge leeftijd, tot de pijnlijke ontdekking moet komen dat die strijd vergeefs is geweest.”

Het gezelschap beschikt over een bijzondere cast met onder meer Ilse Ritter, een van de belangrijkste actrices van Duitsland, Benny Claessens, lange tijd verbonden aan NTGent en Julia Wieninger, die al tal van teksten van Jelinek opvoerde.

Am Königsweg door Deutsches Schauspielhaus Hamburg. Première: 28/10. Te zien t/m 3/11 Inl: schauspielhaus.de