Column

Culturele broekpoepers

In de wild om zich heen grijpende #MeToo-revolutie zijn twee koppen gerold. De Vlaamse acteur en theaterdocent Jappe Claes is opgestapt bij Het Nationale Theater. Een redacteur van uitgeverij Atlas Contact is op non-actief gesteld. (Voor de zekerheid: ik ben zelf auteur bij Atlas Contact, maar ken de betrokken redacteur niet.)

Het Nationale Theater laat weten dat Claes “gezien de aanhoudende geruchtenstroom” in overleg met de directie besloot terug te treden. In het geval van de literair redacteur nam de commercieel directeur a.i. haar besluit nadat “we berichten en verhalen binnenkregen over grensoverschrijdend gedrag binnen zijn professionele hoedanigheid”.

Geruchten, berichten, verhalen.

Er kan sprake zijn van seksueel misbruik, van machtsmisbruik. Onderzoek dat eerst en neem dan je besluit, zou ik zeggen. Is er onderzoek gedaan? In de Volkskrant van zaterdag staat dat Het Nationale Theater na eerdere publiciteit rond Claes een vertrouwenspersoon aanstelde om onderzoek te doen. “Dat leverde geen nieuwe meldingen op”, zegt de directievoorzitter. Na de jongste berichten is de vertrouwenspersoon weer ingeschakeld om “opnieuw te checken of er dingen zijn gebeurd tijdens zijn aanwezigheid hier”.

De besluiten zijn ongetwijfeld aangejaagd door de #MeToo-meute. Druk van buitenaf maakt koel handelen lastig, des te belangrijker om koel te blijven. In onzekere tijden neemt het morele gewicht dat de publieke opinie in de schaal legt toe, ook als het gewicht feitelijk niet toeneemt. Dan kruipt de middenstandsmentaliteit binnen, van ‘het zekere voor het onzekere’ van ‘wat doet de buurman’, van ‘wat zal de klant ervan vinden’. Maar ja, er is altijd wel een klant die wegloopt.

Zo gaan tientallen brieven al gauw ophef betekenen, honderden tweets opstand en duizenden referendumhandtekeningen revolutie. Ik denk aan de magistrale repliek van de punkliefhebber in de film 24 Hour Party People die een concert van de Sex Pistols “historisch” noemt. Hoe kan het nou historisch zijn als er maar 42 bezoekers waren, sneert zijn chef. “Wat zegt dat nou”, antwoordt de punkliefhebber. “Hoeveel mensen waren er bij het Laatste Avondmaal? Dertien als je Jezus meetelt. Er waren vijf mensen bij de moord op Caesar. Archimedes zat alleen in bad.” Het aantal zegt niks, de overtuiging geeft de doorslag.

Misschien heeft die vertrouwenspersoon van Het Nationale Theater eerder halfslachtig onderzoek gedaan en is Jappe Claes werkelijk de viezerik die de leerlingen van hem maken. Maar zoals ik het lees, handelt het toneelgezelschap, net als uitgeverij Atlas Contact, niet op grond van onderzoek, maar op grond van aanhoudende beschuldigingen. Dat lijkt me voor zowel de veronderstelde slachtoffers als daders onplezierig schimmig.

Jutta Chorus (j.chorus@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.