Column

Alles is kapot in Syrië en er komt geen wederopbouw

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

Drie jaar na zijn triomfantelijke opkomst is het kalifaat van de Islamitische Staat in Irak en Syrië zo goed als ter ziele – dat kunnen we wel zeggen nu zijn hoofdstad Raqqa is gevallen. Maar tegen welke prijs?

Hoe dan ook blijft de Islamitische Staat in leven als terreurorganisatie. En er is nóg een flink aantal hoe-dan-ooks: in Syrië is bijvoorbeeld helemaal niets opgelost. En de strijd tegen het grotere kwaad van het kalifaat maakte wel een tijdelijk einde aan een hoop conflicten, maar die zijn voor een deel metéén weer opgelaaid. U heeft gezien hoe vorige week Arabisch Irak in het offensief ging tegen separatistisch Koerdisch Irak. Ook de oude tweespalt tussen de Iraakse Koerden is weer losgebarsten. Trumps Amerika wil nu korte metten gaan maken met Iran. Enzovoorts. Al die vreemde bedgenoten staan weer op het koude zeil tegenover elkaar.

Maar ik wil het speciaal hebben over de enorme schade aan mens en woonomgeving die is veroorzaakt bij Operation Inherent Resolve tegen het kalifaat. Ik denk dat de manier waarop de strijd is gevoerd, op termijn ook meehelpt aan een comeback van de IS of andersgenaamde extremisten.

Lees ook deze analyse van de slag om Raqqa: Het einde van Raqqa is niet het eind van IS

Steden in Irak en Syrië die in 2014 met veel gemak werden overmeesterd door de Islamitische Staat, hebben gigantische schade opgelopen bij de vaak maandenlange gevechten gecombineerd met zeer zware luchtbombardementen door de internationale coalitie. Dat is voor een deel aan de IS te wijten, die zich fel verweerde, maar ook aan de nietsontziende tactiek van de door Amerika geleide coalitie. Aljazeera.com heeft een inzichtelijke infographic over de verwoesting van de Iraakse miljoenenstad Mosul, met wat, waar en wanneer is vernietigd. Alleen al herstel van primaire infrastructuur als drinkwatervoorziening en stroom wordt op 1 miljard dollar geschat. En dan is er nog niets aan woningherstel gedaan.

Hoelang gaat dat duren? Wie gaat dat betalen? Wat moet de familie die haar huis en waarschijnlijk ook inkomen uit werk heeft verloren? Er is geen loket voor bijstand, kan ik u verzekeren.

Dat ligt in Syrië nog ingewikkelder dan in Irak. Het kostte de internationale coalitie samen met een vooral Koerdische strijdmacht op de grond vier maanden om de IS uit Raqqa te verdrijven. Daarbij zijn volgens diverse bronnen 1.800 burgers gedood, van wie 1.300 bij luchtaanvallen. Nog een inzichtelijke statistiek: op Twitter van @Raqqa_SL (die groep die met groot gevaar voor eigen leven uit bezet Raqqa berichtte; heeft u wat dat betreft City of Ghosts gezien?). Sommige delen van de stad zijn volgens journalisten verpulverd.

Het volgende conflict ligt hier alweer op de loer: de vraag wie Raqqa nu gaat besturen. De Koerdische veroveraars? Of de ouderwetse Arabische rebellen? Of, hé, dat is er ook nog: het Syrische regime?

Bekijk ook onze video over hoe Islamitische Staat opstond en weer ondergaat:

Maar wie het gaat opbouwen is duidelijker: niemand. Assad is blut. Zijn bondgenoten Rusland en Iran beperken zich tot militaire steunverlening. En de Verenigde Staten, andere westerse landen en Arabische Golfstaten verenigd in de Vrienden van Syrië hebben vorige maand besloten niet mee te werken aan wederopbouw tot er een politiek proces op gang is. En dat betekent, legde de Britse minister Boris Johnson uit, „tot er een transitie is weg van Assad”.

Assad zit juist wat vaster in het zadel. Dus géén wederopbouw. Niet van Raqqa, maar ook niet van Oost-Aleppo of van Homs en al die andere verwoeste steden. Syrië blijft kapot. Ik begrijp het enerzijds wel, want Assad heeft níéts aan hervormingen gedaan. Maar aan de andere kant, niet zozeer Assad als wel miljoenen burgers worden hiermee gestraft. Voer voor extremisten, met dank aan de Vrienden van Syrië.