Abe ziet in zege mandaat voor aanpassing grondwet

Parlementsverkiezingen Japan

Abe’s LDP boekt een grote overwinning dankzij de sterk verzwakte oppositie.

Foto KIM KYUNG-HOON/Reuters

De Japanse premier Shinzo Abe heeft zondag een overweldigende verkiezingsoverwinning behaald. De gok die hij nam door een jaar eerder dan nodig was verkiezingen uit te roepen is voor hem goed uitgepakt. De regerende coalitie van Abe’s LDP en Komeito koerst aan op een meerderheid in het Japanse Lagerhuis van tweederde van de 465 zetels.

Abe zal dit interpreteren als een mandaat om zijn grote droom te verwerkelijken: het herschrijven van de pacifistische grondwet die van kort na de Tweede Wereldoorlog dateert. Eerder dit jaar maakte Abe bekend dit karwei, dat Zuid-Korea en China zorgen baart maar ook de meeste Japanners, voor 2020 te willen klaren.

Hiervoor is een tweederde meerderheid in het parlement vereist en vervolgens moet de bevolking in een referendum haar oordeel over deze stap uitspreken. Abe’s coalitie had al een tweederde ‘supermeerderheid’ in beide kamers. Maar ze had die kunnen verspelen als de verkiezingen pas in 2018 hadden plaatsgevonden.

Na maandenlang onder zware druk te hebben gestaan wegens corruptieschandalen rook Abe een nieuwe kans omdat de oppositie was verzwakt en zijn eigen populariteit was gestegen. Dat laatste hing samen met Noord-Koreaanse raketten die recent over Japan vlogen. Abe stelde dat onderhandelen met Pyongyang geen optie was, en dat meer druk op Noord-Korea vereist was.

De oppositie kon zondag geen vuist maken, nadat ze de laatste maanden als een kaartenhuis was ingestort. Eerst viel de Democratische Partij (DP), de grootste oppositiepartij, uiteen. Uit haar ruïnes doken twee nieuwe partijen op: de Party of Hope (PH) van de tot dan populaire gouverneur van Tokio, Yuriko Koike, en de Constitutional Democratic Party of Japan (CDP) van Yukio Edano.

Koike’s aanhang verdampte toen ze progressieve kandidaten grof weigerde toe te laten tot haar partij. „Ze is net zo autoritair en arrogant als Abe”, zei een voormalige supporter zaterdag. „Mijn stem krijgt ze niet meer.”

Verrassend veel geestdrift daarentegen wekte Edano’s CDP, die op een vijftigtal zetels kan rekenen. Edano werd populair toen hij als woordvoerder van de regering tijdens de kernramp van 2011 nooit leek te slapen en de problemen bij de kerncentrale helder uitlegde in persconferenties.

Edano had geen geld, geen tijd en nauwelijks kandidaten. Maar hij kreeg wel de steun van grassroots-organisaties die ageerden tegen kernenergie en Abe’s bij velen ongeliefde veiligheidsbeleid. Enorme menigtes kwamen naar Edano's toespraken. Hij werd onthaald als een popster.

Een beweging lijkt daarmee te zijn geboren. Als het Edano lukt dit succes verder uit te bouwen, heeft de LDP bij de volgende verkiezingen een geduchte tegenstander. Want veel kiezers die voor de LDP stemden deden dit niet omdat ze het eens zijn met Abe’s beleid. Opiniepeilingen tonen paradoxaal genoeg tegelijkertijd steun voor Abe’s kabinet én grote ontevredenheid over zijn beleid.