Commentaar

#MeToo is een serieuze waarschuwing, nu komt het aan op een vervolg

Al dertig jaar zoemde het in Hollywood van de geruchten over het seksuele machtsmisbruik van filmproducent Harvey Weinstein. En ineens kwam hij er niet meer mee weg. Slachtoffers deden hun verhaal in The New Yorker en de New York Times, beroemde actrices als Angelina Jolie and Gwyneth Paltrow volgden. De filmindustrie sprak eensgezind zijn afschuw uit en zette Weinstein ijlings buitenspel. Per sneeuwbal-effect komen er nu meer weerzinwekkende getuigenissen los over andere Amerikaanse topfiguren, en niet alleen uit de entertainmentsindustrie.

Grootste gemene deler van het misbruik is dat de daders man zijn en machtig. Verder springt hun collectieve gevoelloosheid in het oog: hun seksisme en misogynie ontslaan ze van het besef wat ze iemand aandoen. Overigens hebben ze heus wel door dat ze iets ontoelaatbaars doen. Dreigt een voortvarende vrouw werkelijk de zwijgplicht te doorbreken, dan wordt ze door een legertje advocaten snel afgekocht met an offer she can’t refuse.

Opvallend is hoe routineus het misbruik zich afspeelt. Hoe openlijk. Hoe iedereen erover roddelt maar er als het erop aankomt over zwijgt – inclusief het slachtoffer. Beklaagt een vrouw zich, dan moet ze zich niet aanstellen, kan ze niet tegen een grapje, is ze frigide, vroeg ze erom, had ze beter moeten weten, had ze van zich af moeten bijten, heeft ze geen bewijzen, is ze zelf trouwens ook niet zo keurig, deed ze laatst toch weer zo aardig tegen die man?, zou ze gevleid moeten zijn, kan ze beter haar kop houden en aan haar carrière denken. Kort gezegd, vrouwen worden medeplichtig gemaakt aan hun eigen aanranding. Het is hun probleem, hadden ze maar geen vrouw moeten zijn.

Hier is geen sprake van een nieuwe seksuele revolutie. Met erotiek heeft dit niks te maken. Wat deze mannen zich veroorloven is machtsmisbruik met seks als wapen. De nasleep van de val van Weinstein raast door de sociale en andere media. Vrouwen slaan massaal en verrassend eensgezind van zich af met getuigenissen onder de hashtag #MeToo (500.000 stuks binnen de eerste 24 uur). Bij elkaar wijzen ze erop hoe choquerend algemeen mannelijk machtsmisbruik met seks als wapen is. Van vuilbekken tot aanraken tot verkrachting, steeds reduceert het de vrouw tot iemand, of eigenlijk iets, waar zo’n man mee kan doen wat hij wil. Verdedigt een vrouw zich tegen hem, dan is vernedering haar deel.

De vrouwen die zich uitspreken, krijgen meelevende reacties, ook van mannen – die zich er ongemakkelijk bij voelen en zich geroepen voelen om nadrukkelijk uit te dragen dat zij géén daders zijn. Of een beetje, maar daar hebben ze spijt van (zie de bekentenissen onder de hashtag #IHave). Velen van hen maken de indruk zich oprecht niet te kunnen indenken hoe hard het bij een vrouw aankomt als iemand met een smerige opmerking haar erogene zones van commentaar voorziet. Hoe machteloos een vrouw zich voelt bij een aanraking waar ze niet van gediend is. Wellicht helpt het als ze zich zouden realiseren dat hun dochters, zussen, moeders, partners en buurvrouwen hiermee te maken hebben of hebben gehad.

De woede over seksueel machtsmisbruik heeft zich ontwikkeld tot een storm en is serieus te nemen. Maar een storm gaat liggen en de makkelijkste reflex is dat over te gaan tot de orde van de dag. Dat zou zonde zijn.

Mannen moeten inzien wat een achteloze seksistische opmerking teweeg brengt, laat staan een seksistische handelwijze. Vrouwen kunnen nu weten dat ze zich ertegen kunnen uitspreken. En getuigen kunnen zich voornemen niet werkloos toe te zien: ingrijpen is een optie. Al is het maar door direct de dader te benoemen en het slachtoffer een arm te geven.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.